" ေရ ''
" ေရ ''
အေျခခံ အခ်က္မ်ား
ေမာ္လီက်ဴး ဖြဲ႕စည္းပုံ H2O
ေရခဲမွတ္ 0 °C (32 °F)
ေရဆူမွတ္ 99.974 °C (211.95 °F)
ထမင္းအသက္ ခုနစ္ရက္၊ ေရအသက္ တစ္မနက္ဟူ၍ ဆိုရိုးစကားရွိသည္။ ေရသည္ လူႏွင့္ သက္ရွိမွန္သမွ်အတြက္ မရွိလွ်င္ မျဖစ္ေသာ ပစၥည္းျဖစ္သည္။ အပင္အားလုံးအတြက္လည္း ေရသည္ မရွိလွ်င္ မျဖစ္ေခ်။ ျမန္မာနိုင္ငံကဲ့သို႔ လယ္ယာကိုင္းကြၽန္းေပၚတြင္ အားထားေနရေသာ နိုင္ငံအဖို႔ လယ္ယာ ျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ မိုးေရကို လြန္စြာအားကိုးရေလသည္။
လူသည္ ေရကိုေသာက္သုံးရန္ႏွင့္ ေဆးေၾကာရန္အတြက္ လိုေပသည္။ ေရခ်ိဳးရန္ႏွင့္ ထမင္းခ်က္ရန္ အတြက္လည္း လိုသည္။ လူမ်ား ရႉေနၾကရေသာ ေလၿပီးလွ်င္ ေရသည္ လူ႕အတြက္ ဒုတိယအေရးအႀကီးဆုံး ပစၥည္း ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေပ လိမ့္မည္။ ေရသာမရွိလွ်င္ သက္ရွိမွန္သမွ်သည္ ေသကုန္ၾကေပလိမ့္မည္။ သက္ရွိတိရစာၦန္ႏွင့္ အပင္မ်ားတြင္ ေရသည္ အျခားပစၥည္းမ်ားထက္ ပို၍ပါရွိသည္။ ကုန္မ်ားကို တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးရာတြင္လည္း ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားႏွင့္ ပင္လယ္သမုဒၵရာမ်ားရွိ ေရမ်ားေပၚတြင္ သြားလာနိုင္ၾကသည့္ ေလွသေဘၤာမ်ားျဖင့္ တင္ေဆာင္လွ်င္ စရိတ္မွာ အသက္သာဆုံး ျဖစ္တတ္ေပသည္။ ေခ်ာင္းမ်ား၊ ျမစ္မ်ား၊ ပင္လယ္သမုဒၵရာ မ်ားႏွင့္ အင္းအိုင္မ်ားသာမရွိလွ်င္ ကမာၻႀကီးသည္ ၿငီးေငြ႕ဖြယ္ရာ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ေခ်ာင္း၊ ျမစ္၊ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာႏွင့္ အင္းအိုင္မ်ားဟု ေခၚေနၾကျခင္းမွာလည္း ယင္းတို႔ရွိ ေရမ်ား ေၾကာင့္သာ ေခၚေနနိုင္ၾကျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ ထိုေၾကာင့္ ေရသည္ သက္ရွိအဖို႔ လြန္စြာအေရးႀကီးေလသည္။ ဓာတုေဗဒအလိုအားျဖင့္ ေရသည္ အဆင္းမရွိသည့္အရည္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္၍ ေရကို ဓာတုသေကၤတျဖင့္ H2O ျဖစ္သည္။
ဓာတ္ႀကီးေလးပါးအနက္ အာေပါဓာတ္ ေရသည္ ကမာၻေျမေပၚတြင္ အရည္အေျခအေနအျဖစ္ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရသည့္ အရာဝတၳဳျဖစ္သည္။ ကမာၻ႔ေျမမ်က္ႏွာျပင္ ေလးပုံသုံးပုံကို ဖုံးလႊမ္းလ်က္ရွိသည္။ သန႔္စင္သည့္ေရသည္ အနံ႕အသက္၊ အေရာင္အဆင္း မရွိပါ။ ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္ႏွင့္ ပင္လယ္သမုဒၵရာမ်ားတြင္ ေရအေျမာက္အမ်ားကို ေတြ႕ရွိနိုင္သည္။ မိုးေရသည္ တိမ္လႊာမ်ား ေငြ႕ရည္ဖြဲ႕ရာမွ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ေရစက္မ်ားျဖစ္သည္။ အေအးလြန္သည့္အခါမ်ားတြင္ ေရသည္ အခဲဘဝသို႔ ေျပာင္းကာ ေရခဲျဖစ္လာသည္။ အေအးပိုသည့္ရာသီတြင္ မိုးေရမ်ားသည္ ေရခဲ သို႔မဟုတ္ ႏွင္းမ်ားအျဖစ္ ႐ြာခ်တတ္သည္။ အင္မတန္ပူျပင္းသည့္အခါ ေရမ်ား ဆူပြက္ကာ အေငြ႕အျဖစ္ ေျပာင္းလဲတတ္သည္။
အပင္မ်ားႏွင့္ လူအပါအဝင္သတၱဝါမ်ားသည္ အသက္ရွင္သန္နိုင္ရန္ အာဟာရဓာတ္မ်ားအတြက္ ေရကိုအားထားၾကရသည္။ ေရသည္လည္း ဓာတုပစၥည္းမ်ား ဓာတ္ျပဳရာတြင္ ၾကားခံျဒပ္တမ်ိဳးျဖစ္သည့္အျပင္ ေသြးသားမ်ားတြင္ အဓိကပါဝင္သည့္ ပစၥည္းျဖစ္သည္။
သတၱဝါမ်ားသည္ ေရကို အေရျပားမွတဆင့္ ေခြၽးအျဖစ္စစ္ထုတ္ကာ ခႏၶာကိုယ္အပူခ်ိန္ကို ထိန္းေပးသည္။ ေရ၏အကူအညီျဖင့္ ေသြးသည္ အဟာရဓာတ္မ်ားကို အစာအိမ္မွတဆင့္ ခႏၶာကိုယ္၏ အျခားအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးသည္။ ေသြးမ်ားက ေအာက္ဆီဂ်င္ဓာတ္ကို အဆုပ္မွတဆင့္ ကိုယ္ခႏၶာသို႔ ပို႔ေဆာင္ရာတြင္လည္း ေရမွ ကူညီေပးသည္။ သတၱဝါမ်ား အစာေခ်ရာတြင္ ေရဓာတ္ပါဝင္သည့္ တံေတြးမ်ား လိုအပ္သည္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္မွ မေကာင္းသည့္ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားကို ဆီးႏွင့္စစ္ထုတ္ရာတြင္ ေရလိုအပ္သည္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္၏ ၆၀ - ၇၀ % မွာ ေရျဖစ္သည္။
ႏြားနို႔၊ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္၊ ဝိုင္စသည့္ ေသာက္သုံးဖြယ္ရာမ်ားတြင္ အဓိကပါဝင္သည့္ ပစၥည္းမွာ ေရျဖစ္သည္။ ပင္လယ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ေရမ်ားသည္ ေရငံျဖစ္ၿပီး ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္မွ ေရမ်ားမွာ ေရခ်ိဳမ်ားျဖစ္သည္။ ကမာၻေပၚတြင္ ေသာက္သုံးနိုင္သည့္ ေရခ်ိဳရာခိုင္ႏႈန္း ၃ % သာရွိၿပီး က်န္သည္မွာ ေရငံမ်ားျဖစ္သည္။
ေရေမာ္လီက်ဴးတြင္ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္အက္တမ္ ၂ ခုႏွင့္ ေအာက္ဆီဂ်င္အက္တမ္ ၁ ခုစီပါဝင္ဖြဲ႕စည္းထားသည္။ ေရ၏ ဓာတုသေကၤတမွာ H2O ျဖစ္သည္။ ေရတြင္ မ်က္ႏွာျပင္တင္းအား ရွိေသာေၾကာင့္ အရာဝတၳဳမ်ား၏ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ ျပန႔္မသြားပဲ ေသးငယ္သည့္ ေရစက္အျဖစ္ ေတြ႕ရွိရျခင္းျဖစ္သည္။
ကမာၻေပၚရွိ ေရ......
ကမာၻေပၚတြင္ ေရထု အလြန္ မ်ားျပားစြာ ရွိပါသည္။ ဂါလန္အားျဖင့္ ထရီလီယံေပါင္း ၃၂၆ မီလီယံ (၃၂၆ ေနာက္မွ သုည ၁၈ လုံး) ျဖစ္၍ လီတာအားျဖင့္ ၁၂၆ဝ x သုည ၁၈ လုံးျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ေရမ်ား၏ ျဖစ္စဥ္သည္ ပုံမွန္အားျဖင့္ လည္ပတ္ေန သည္။ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ားမွ ေန႕စဥ္ အခိုးအေငြ႕အျဖစ္ ေလထုအတြင္းသို႔ ပ်ံတက္၍ ကုန္းေျမမ်ားရွိရာဘက္သို႔ ေ႐ႊ႕လ်ားကာ မိုးေရ အျဖစ္ ႐ြာခ်သည္။ အဆိုပါ မိုးေရမ်ားသည္ ျမစ္၊ ေခ်ာင္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ားအတြင္းသို႔ စီးဝင္ျပန္သည္။ ကမာၻ႔ မ်က္ႏွာျပင္၏ ရဝ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ား၏ ေရထုအျဖစ္ဖုံးလႊမ္းေနသည္။ အဆိုပါသမုဒၵရာတို႔၏ ပ်မ္းမွ်အနက္သည္ မီတာ ၁ဝဝဝ ဝန္းက်င္ ျဖစ္သည္။ ကမာၻ႔ေရထု အားလုံး၏ ၉၈ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ားတြင္သာ ရွိၿပီး ၎တို႔ သည္ ေသာက္သုံး၍ မရေသာ ဆားငန္ေရမ်ား ျဖစ္ေနသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ၂ရာ ခိုင္ ႏႈန္းမွ် ေသာ ကမာၻ႔ ေရ ထု သည္ ေရခ်ိဳ အျဖစ္ တည္ ရွိေနသည္။ ၁.၆ ရာ ခိုင္ႏႈန္းေသာ ေရမ်ားသည္ ဝင္ရိုးစြန္း ေဒသမ်ားတြင္ ေရခဲေတာင္မ်ား အျဖစ္ တည္ရွိေနျပန္ပါသည္။ ဝ.၃၆ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ေရကို ေျမေအာက္မွ တူးေဖာ္ရနိုင္သည္။ ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္မ်ားတြင္ ေတြ႕ျမင္ေနရသည့္ ေရထုသည္ ဝ.ဝ၃၆ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ျဖစ္သည္။ ရာခိုင္ႏႈန္းအားျဖင့္ အလြန္ နည္းေသာ အဆိုပါ ေရမ်ားသည္ပင္လွ်င္ ဂါလန္အားျဖင့္ အေျမာက္အမ်ား ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ ယခု ကြၽန္ုပ္တို႔ ေန႕စဥ္ မပူမပင္ရဘဲ ေရကို သုံးစြဲေနရျခင္းျဖစ္သည္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္တြင္းမွာပင္ ေရ ၆၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိေနသည္။ သင္သည္ ေပါင္ ၁ဝဝ အေလးခ်ိန္ရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ေနလွ်င္ ေရ အေလးခ်ိန္က ၆၅ ေပါင္ျဖစ္သည္။ ေရခဲေသတၱာ၊ အေအးပုလင္းမ်ားႏွင့္ အျခားအစားအေသာက္မ်ားတြင္လည္း ေရ မ်ားစြာ ရွိေနသည္။
အသုံးခ်ပံု......
စိုက္ပ်ိဳးေရး
စိုက္ပ်ိဳးေရးတြင္ ေရ၏ အေရးအပါဆုံး အသုံးဝင္ပုံမွာ ေရသြင္းစိုက္ပ်ိဳးေရးျဖစ္သည္။ ေရသြင္းစိုက္ပ်ိဳးေရးသည္ စားနပ္ရိကၡာ ဖူလုံေအာင္ စိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္နိုင္ေရးအတြက္ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္သည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲနိုင္ငံအခ်ိဳ႕တြင္
ေရ ၉၀ % ကို စိုက္ပ်ိဳးေရးတြင္ အသုံးခ်ၾကသည္။
ေသာက္သုံးေရ.....
လူ႕ခႏၶာကိုယ္တြင္ အ႐ြယ္အစားအလိုက္ ေရပါဝင္ႏႈင္း ၅၅ % မွ ၇၈ % အထိပါရွိသည္။ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းလုပ္နိုင္ရန္ လူ႕ခႏၶာကိုယ္သည္ ေန႕စဥ္ ေရ ၇ လီတာ လိုအပ္သည္။ တိက်သည့္ ပမာဏမွာ လႈပ္ရွားမႈ၊ အပူခ်ိန္၊ စိုထိုင္းဆႏွင့္ အျခားအခ်က္မ်ားေပၚတြင္လည္း မူတည္သည္။ ေရဓာတ္အမ်ားစုကို တိုက္ရိုက္ေသာက္သုံးျခင္းအျပင္ အစားအစာႏွင့္ ေဖ်ာ္ရည္မ်ားမွ ရရွိသည္။ သန္မာသည့္ လူတစ္ဦး ေရမည္မွ် ေသာက္သုံးရန္ လိုအပ္သည္ကို တိတိက်က် မသိရေသးေသာ္လည္း အနည္းဆုံးအားျဖင့္ ေန႕စဥ္ ၆-၇ ဖန္ခြက္ခန႔္
(၂ လီတာခန႔္) ေသာက္သုံးသင့္သည္ဟု ယူဆထားၾကသည္။ ေဆးပညာက်မ္းဂန္မ်ားတြင္မူ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈႏွင့္ ပူအိုက္သည့္ ရာသီေၾကာင့္ ေခြၽးထြက္ျခင္းကို ထည့္မတြက္လွ်င္ သာမန္ ေယာက္်ားတဦးသည္ ေန႕စဥ္ ေရ ၁ လီတာ ေသာက္သုံးသင့္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။
ေက်ာက္ကပ္ ပုံမွန္အလုပ္လုပ္သူမ်ားအဖို႔ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္သုံးရန္ ခက္ခဲေသာ္လည္း (အထူးသျဖင့္ ပူအိုက္စြတ္စိုသည့္ရာသီႏွင့္ အားကစား လႈပ္ရွားခ်ိန္တြင္) ေရအေသာက္နည္းပါက ဥပဒ္ျဖစ္နိုင္သည္။ အားကစားလုပ္ခ်ိန္တြင္ လိုသည္ထက္ပို ေသာက္သုံးနိုင္ေသာ္လည္း အသက္အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစနိုင္သည့္ ေရအဆိပ္သင့္မႈ ျဖစ္ပြားတတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေန႕စဥ္ ေရ ၈ ခြက္ ေသာက္သုံးသင့္သည္ဆိုသည့္အခ်က္မွာ သိပၸံပညာအရ အေထာက္အထားမ်ား မရွိေသးပါ။
သာမန္အားျဖင့္ ေရဓာတ္ ၂၀ % ကို အစားအစာမ်ားမွရရွိသည္။ က်န္သည္မွာ ေရႏွင့္ ေဖ်ာ္ရည္ေသာက္သုံးမႈမွ ရရွိသည္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္မွ ေရဓာတ္ကို ဆီး၊ ေခြၽး သို႔ မဟုတ္ ထြက္သက္မွ ေရေငြ႕အသြင္ျဖင့္ စြန႔္ထုတ္ေလ့ရွိသည္။ အားကစားႏွင့္ ပူအိုက္ျခင္းေၾကာင့္ ေရဓာတ္ဆုံးရႈံးမႈ တိုးျမင့္လာသည့္အေလ်ာက္ ေန႕စဥ္ ေရဓာတ္လိုအပ္မႈလည္း တိုးျမင့္လာသည္။
လူသားမ်ားသည္ ညစ္ညမ္းမႈနည္းပါးသည့္ ေရကို လိုအပ္သည္။ အေတြ႕မ်ားသည့္ ညစ္ညမ္းပစၥည္းမ်ားတြင္ သတၱဳဓာတ္ဆား၊ ဗက္တီးရီးယားတို႔ ပါဝင္သည္
ေသာက္သုံးရန္မသင့္ေသာ ေရ(၅)မ်ိဳး.....
မီးဖိုေပၚတြင္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ဆူပြက္ေအာင္ထားသည့္ ေရေႏြး
ဓာတ္ဗူးထဲတြင္ ရက္ၾကာျမင့္စြာထားသည့္ မလတ္ဆတ္ေသာေရေႏြး
အႀကိမ္ႀကိမ္ဆူပြက္ေအာင္ ႀကိဳခဲ့ေသာေရေႏြး
တစ္ညလြန္ေသာေရေႏြးကို ထပ္ႀကိဳထားေသာေရေႏြး (သို႔) ထပ္မႀကိဳထားေသာေရေႏြး
ထမင္း၊ ဟင္းေပါင္းခံရည္
၎ေရမ်ား ေသာက္သုံးရန္မသင့္ျခင္းမွာ အႀကိမ္ႀကိမ္ ဆူပြက္ၿပီးေသာေရတြင္ ကယ္လစီယံ၊ မက္ဂနီစီယံ၊ ကရိုရင္းႏွင့္ အျခားသတၱဳမ်ား ပိုမိုတိုးလာၿပီး ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ေစနိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။
_
ကိုးကား ……
(၁) ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း၊ အတြဲ(၁၁)
(၂) Percentage of water။
(၃) Fresh water percentage (2)။
(၄) သိပၸံႏွင့္နည္းပညာဂ်ာနယ္၊အမွတ္(၂)၂၀၀၅၊ နိုဝင္ဘာလ
(၅) WBCSD Water Faacts & Trends
(၆) Re: What percentage of the human body is composed of water? Jeffrey Utz, M.D., The MadSci Network
(၇) Healthy Water Living။ BBC။ Archived from the original on 2012-05-24။ 2007-02-01 တြင္ ျပန္စစ္ၿပီး။
(၈) Rhoades RA, Tanner GA (2003). Medical Physiology, 2nd ed., Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 0781719364. OCLC 50554808။
(၉) "Drink at least eight glasses of water a day." Really? Is there scientific evidence for "8 × 8"? by Heinz Valdin, Department of Physiology, Dartmouth Medical School, Lebanon, New Hampshire
(၁၀) Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). Human Biology and Health. Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1. OCLC 32308337။
(၁၁) နိုင္းနိုင္းစေန
အေျခခံ အခ်က္မ်ား
ေမာ္လီက်ဴး ဖြဲ႕စည္းပုံ H2O
ေရခဲမွတ္ 0 °C (32 °F)
ေရဆူမွတ္ 99.974 °C (211.95 °F)
ထမင္းအသက္ ခုနစ္ရက္၊ ေရအသက္ တစ္မနက္ဟူ၍ ဆိုရိုးစကားရွိသည္။ ေရသည္ လူႏွင့္ သက္ရွိမွန္သမွ်အတြက္ မရွိလွ်င္ မျဖစ္ေသာ ပစၥည္းျဖစ္သည္။ အပင္အားလုံးအတြက္လည္း ေရသည္ မရွိလွ်င္ မျဖစ္ေခ်။ ျမန္မာနိုင္ငံကဲ့သို႔ လယ္ယာကိုင္းကြၽန္းေပၚတြင္ အားထားေနရေသာ နိုင္ငံအဖို႔ လယ္ယာ ျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္ မိုးေရကို လြန္စြာအားကိုးရေလသည္။
လူသည္ ေရကိုေသာက္သုံးရန္ႏွင့္ ေဆးေၾကာရန္အတြက္ လိုေပသည္။ ေရခ်ိဳးရန္ႏွင့္ ထမင္းခ်က္ရန္ အတြက္လည္း လိုသည္။ လူမ်ား ရႉေနၾကရေသာ ေလၿပီးလွ်င္ ေရသည္ လူ႕အတြက္ ဒုတိယအေရးအႀကီးဆုံး ပစၥည္း ျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေပ လိမ့္မည္။ ေရသာမရွိလွ်င္ သက္ရွိမွန္သမွ်သည္ ေသကုန္ၾကေပလိမ့္မည္။ သက္ရွိတိရစာၦန္ႏွင့္ အပင္မ်ားတြင္ ေရသည္ အျခားပစၥည္းမ်ားထက္ ပို၍ပါရွိသည္။ ကုန္မ်ားကို တစ္ေနရာမွ တစ္ေနရာသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးရာတြင္လည္း ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ားႏွင့္ ပင္လယ္သမုဒၵရာမ်ားရွိ ေရမ်ားေပၚတြင္ သြားလာနိုင္ၾကသည့္ ေလွသေဘၤာမ်ားျဖင့္ တင္ေဆာင္လွ်င္ စရိတ္မွာ အသက္သာဆုံး ျဖစ္တတ္ေပသည္။ ေခ်ာင္းမ်ား၊ ျမစ္မ်ား၊ ပင္လယ္သမုဒၵရာ မ်ားႏွင့္ အင္းအိုင္မ်ားသာမရွိလွ်င္ ကမာၻႀကီးသည္ ၿငီးေငြ႕ဖြယ္ရာ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။ ေခ်ာင္း၊ ျမစ္၊ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာႏွင့္ အင္းအိုင္မ်ားဟု ေခၚေနၾကျခင္းမွာလည္း ယင္းတို႔ရွိ ေရမ်ား ေၾကာင့္သာ ေခၚေနနိုင္ၾကျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ ထိုေၾကာင့္ ေရသည္ သက္ရွိအဖို႔ လြန္စြာအေရးႀကီးေလသည္။ ဓာတုေဗဒအလိုအားျဖင့္ ေရသည္ အဆင္းမရွိသည့္အရည္တစ္မ်ိဳး ျဖစ္၍ ေရကို ဓာတုသေကၤတျဖင့္ H2O ျဖစ္သည္။
ဓာတ္ႀကီးေလးပါးအနက္ အာေပါဓာတ္ ေရသည္ ကမာၻေျမေပၚတြင္ အရည္အေျခအေနအျဖစ္ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရသည့္ အရာဝတၳဳျဖစ္သည္။ ကမာၻ႔ေျမမ်က္ႏွာျပင္ ေလးပုံသုံးပုံကို ဖုံးလႊမ္းလ်က္ရွိသည္။ သန႔္စင္သည့္ေရသည္ အနံ႕အသက္၊ အေရာင္အဆင္း မရွိပါ။ ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္ႏွင့္ ပင္လယ္သမုဒၵရာမ်ားတြင္ ေရအေျမာက္အမ်ားကို ေတြ႕ရွိနိုင္သည္။ မိုးေရသည္ တိမ္လႊာမ်ား ေငြ႕ရည္ဖြဲ႕ရာမွ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ ေရစက္မ်ားျဖစ္သည္။ အေအးလြန္သည့္အခါမ်ားတြင္ ေရသည္ အခဲဘဝသို႔ ေျပာင္းကာ ေရခဲျဖစ္လာသည္။ အေအးပိုသည့္ရာသီတြင္ မိုးေရမ်ားသည္ ေရခဲ သို႔မဟုတ္ ႏွင္းမ်ားအျဖစ္ ႐ြာခ်တတ္သည္။ အင္မတန္ပူျပင္းသည့္အခါ ေရမ်ား ဆူပြက္ကာ အေငြ႕အျဖစ္ ေျပာင္းလဲတတ္သည္။
အပင္မ်ားႏွင့္ လူအပါအဝင္သတၱဝါမ်ားသည္ အသက္ရွင္သန္နိုင္ရန္ အာဟာရဓာတ္မ်ားအတြက္ ေရကိုအားထားၾကရသည္။ ေရသည္လည္း ဓာတုပစၥည္းမ်ား ဓာတ္ျပဳရာတြင္ ၾကားခံျဒပ္တမ်ိဳးျဖစ္သည့္အျပင္ ေသြးသားမ်ားတြင္ အဓိကပါဝင္သည့္ ပစၥည္းျဖစ္သည္။
သတၱဝါမ်ားသည္ ေရကို အေရျပားမွတဆင့္ ေခြၽးအျဖစ္စစ္ထုတ္ကာ ခႏၶာကိုယ္အပူခ်ိန္ကို ထိန္းေပးသည္။ ေရ၏အကူအညီျဖင့္ ေသြးသည္ အဟာရဓာတ္မ်ားကို အစာအိမ္မွတဆင့္ ခႏၶာကိုယ္၏ အျခားအဂၤါအစိတ္အပိုင္းမ်ားသို႔ ပို႔ေဆာင္ေပးသည္။ ေသြးမ်ားက ေအာက္ဆီဂ်င္ဓာတ္ကို အဆုပ္မွတဆင့္ ကိုယ္ခႏၶာသို႔ ပို႔ေဆာင္ရာတြင္လည္း ေရမွ ကူညီေပးသည္။ သတၱဝါမ်ား အစာေခ်ရာတြင္ ေရဓာတ္ပါဝင္သည့္ တံေတြးမ်ား လိုအပ္သည္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္မွ မေကာင္းသည့္ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ားကို ဆီးႏွင့္စစ္ထုတ္ရာတြင္ ေရလိုအပ္သည္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္၏ ၆၀ - ၇၀ % မွာ ေရျဖစ္သည္။
ႏြားနို႔၊ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္၊ ဝိုင္စသည့္ ေသာက္သုံးဖြယ္ရာမ်ားတြင္ အဓိကပါဝင္သည့္ ပစၥည္းမွာ ေရျဖစ္သည္။ ပင္လယ္သမုဒၵရာအတြင္းရွိ ေရမ်ားသည္ ေရငံျဖစ္ၿပီး ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္မွ ေရမ်ားမွာ ေရခ်ိဳမ်ားျဖစ္သည္။ ကမာၻေပၚတြင္ ေသာက္သုံးနိုင္သည့္ ေရခ်ိဳရာခိုင္ႏႈန္း ၃ % သာရွိၿပီး က်န္သည္မွာ ေရငံမ်ားျဖစ္သည္။
ေရေမာ္လီက်ဴးတြင္ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္အက္တမ္ ၂ ခုႏွင့္ ေအာက္ဆီဂ်င္အက္တမ္ ၁ ခုစီပါဝင္ဖြဲ႕စည္းထားသည္။ ေရ၏ ဓာတုသေကၤတမွာ H2O ျဖစ္သည္။ ေရတြင္ မ်က္ႏွာျပင္တင္းအား ရွိေသာေၾကာင့္ အရာဝတၳဳမ်ား၏ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚတြင္ ျပန႔္မသြားပဲ ေသးငယ္သည့္ ေရစက္အျဖစ္ ေတြ႕ရွိရျခင္းျဖစ္သည္။
ကမာၻေပၚရွိ ေရ......
ကမာၻေပၚတြင္ ေရထု အလြန္ မ်ားျပားစြာ ရွိပါသည္။ ဂါလန္အားျဖင့္ ထရီလီယံေပါင္း ၃၂၆ မီလီယံ (၃၂၆ ေနာက္မွ သုည ၁၈ လုံး) ျဖစ္၍ လီတာအားျဖင့္ ၁၂၆ဝ x သုည ၁၈ လုံးျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ေရမ်ား၏ ျဖစ္စဥ္သည္ ပုံမွန္အားျဖင့္ လည္ပတ္ေန သည္။ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ားမွ ေန႕စဥ္ အခိုးအေငြ႕အျဖစ္ ေလထုအတြင္းသို႔ ပ်ံတက္၍ ကုန္းေျမမ်ားရွိရာဘက္သို႔ ေ႐ႊ႕လ်ားကာ မိုးေရ အျဖစ္ ႐ြာခ်သည္။ အဆိုပါ မိုးေရမ်ားသည္ ျမစ္၊ ေခ်ာင္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ားအတြင္းသို႔ စီးဝင္ျပန္သည္။ ကမာၻ႔ မ်က္ႏွာျပင္၏ ရဝ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ား၏ ေရထုအျဖစ္ဖုံးလႊမ္းေနသည္။ အဆိုပါသမုဒၵရာတို႔၏ ပ်မ္းမွ်အနက္သည္ မီတာ ၁ဝဝဝ ဝန္းက်င္ ျဖစ္သည္။ ကမာၻ႔ေရထု အားလုံး၏ ၉၈ ရာခိုင္ႏႈန္းသည္ ပင္လယ္၊ သမုဒၵရာမ်ားတြင္သာ ရွိၿပီး ၎တို႔ သည္ ေသာက္သုံး၍ မရေသာ ဆားငန္ေရမ်ား ျဖစ္ေနသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ၂ရာ ခိုင္ ႏႈန္းမွ် ေသာ ကမာၻ႔ ေရ ထု သည္ ေရခ်ိဳ အျဖစ္ တည္ ရွိေနသည္။ ၁.၆ ရာ ခိုင္ႏႈန္းေသာ ေရမ်ားသည္ ဝင္ရိုးစြန္း ေဒသမ်ားတြင္ ေရခဲေတာင္မ်ား အျဖစ္ တည္ရွိေနျပန္ပါသည္။ ဝ.၃၆ ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ေရကို ေျမေအာက္မွ တူးေဖာ္ရနိုင္သည္။ ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္းအိုင္မ်ားတြင္ ေတြ႕ျမင္ေနရသည့္ ေရထုသည္ ဝ.ဝ၃၆ ရာခိုင္ႏႈန္းသာ ျဖစ္သည္။ ရာခိုင္ႏႈန္းအားျဖင့္ အလြန္ နည္းေသာ အဆိုပါ ေရမ်ားသည္ပင္လွ်င္ ဂါလန္အားျဖင့္ အေျမာက္အမ်ား ျဖစ္ေနေသာေၾကာင့္ ယခု ကြၽန္ုပ္တို႔ ေန႕စဥ္ မပူမပင္ရဘဲ ေရကို သုံးစြဲေနရျခင္းျဖစ္သည္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္တြင္းမွာပင္ ေရ ၆၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ရွိေနသည္။ သင္သည္ ေပါင္ ၁ဝဝ အေလးခ်ိန္ရွိေသာ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ေနလွ်င္ ေရ အေလးခ်ိန္က ၆၅ ေပါင္ျဖစ္သည္။ ေရခဲေသတၱာ၊ အေအးပုလင္းမ်ားႏွင့္ အျခားအစားအေသာက္မ်ားတြင္လည္း ေရ မ်ားစြာ ရွိေနသည္။
အသုံးခ်ပံု......
စိုက္ပ်ိဳးေရး
စိုက္ပ်ိဳးေရးတြင္ ေရ၏ အေရးအပါဆုံး အသုံးဝင္ပုံမွာ ေရသြင္းစိုက္ပ်ိဳးေရးျဖစ္သည္။ ေရသြင္းစိုက္ပ်ိဳးေရးသည္ စားနပ္ရိကၡာ ဖူလုံေအာင္ စိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္နိုင္ေရးအတြက္ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္သည္။ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲနိုင္ငံအခ်ိဳ႕တြင္
ေရ ၉၀ % ကို စိုက္ပ်ိဳးေရးတြင္ အသုံးခ်ၾကသည္။
ေသာက္သုံးေရ.....
လူ႕ခႏၶာကိုယ္တြင္ အ႐ြယ္အစားအလိုက္ ေရပါဝင္ႏႈင္း ၅၅ % မွ ၇၈ % အထိပါရွိသည္။ အလုပ္ေကာင္းေကာင္းလုပ္နိုင္ရန္ လူ႕ခႏၶာကိုယ္သည္ ေန႕စဥ္ ေရ ၇ လီတာ လိုအပ္သည္။ တိက်သည့္ ပမာဏမွာ လႈပ္ရွားမႈ၊ အပူခ်ိန္၊ စိုထိုင္းဆႏွင့္ အျခားအခ်က္မ်ားေပၚတြင္လည္း မူတည္သည္။ ေရဓာတ္အမ်ားစုကို တိုက္ရိုက္ေသာက္သုံးျခင္းအျပင္ အစားအစာႏွင့္ ေဖ်ာ္ရည္မ်ားမွ ရရွိသည္။ သန္မာသည့္ လူတစ္ဦး ေရမည္မွ် ေသာက္သုံးရန္ လိုအပ္သည္ကို တိတိက်က် မသိရေသးေသာ္လည္း အနည္းဆုံးအားျဖင့္ ေန႕စဥ္ ၆-၇ ဖန္ခြက္ခန႔္
(၂ လီတာခန႔္) ေသာက္သုံးသင့္သည္ဟု ယူဆထားၾကသည္။ ေဆးပညာက်မ္းဂန္မ်ားတြင္မူ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈႏွင့္ ပူအိုက္သည့္ ရာသီေၾကာင့္ ေခြၽးထြက္ျခင္းကို ထည့္မတြက္လွ်င္ သာမန္ ေယာက္်ားတဦးသည္ ေန႕စဥ္ ေရ ၁ လီတာ ေသာက္သုံးသင့္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားသည္။
ေက်ာက္ကပ္ ပုံမွန္အလုပ္လုပ္သူမ်ားအဖို႔ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္သုံးရန္ ခက္ခဲေသာ္လည္း (အထူးသျဖင့္ ပူအိုက္စြတ္စိုသည့္ရာသီႏွင့္ အားကစား လႈပ္ရွားခ်ိန္တြင္) ေရအေသာက္နည္းပါက ဥပဒ္ျဖစ္နိုင္သည္။ အားကစားလုပ္ခ်ိန္တြင္ လိုသည္ထက္ပို ေသာက္သုံးနိုင္ေသာ္လည္း အသက္အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစနိုင္သည့္ ေရအဆိပ္သင့္မႈ ျဖစ္ပြားတတ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေန႕စဥ္ ေရ ၈ ခြက္ ေသာက္သုံးသင့္သည္ဆိုသည့္အခ်က္မွာ သိပၸံပညာအရ အေထာက္အထားမ်ား မရွိေသးပါ။
သာမန္အားျဖင့္ ေရဓာတ္ ၂၀ % ကို အစားအစာမ်ားမွရရွိသည္။ က်န္သည္မွာ ေရႏွင့္ ေဖ်ာ္ရည္ေသာက္သုံးမႈမွ ရရွိသည္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္မွ ေရဓာတ္ကို ဆီး၊ ေခြၽး သို႔ မဟုတ္ ထြက္သက္မွ ေရေငြ႕အသြင္ျဖင့္ စြန႔္ထုတ္ေလ့ရွိသည္။ အားကစားႏွင့္ ပူအိုက္ျခင္းေၾကာင့္ ေရဓာတ္ဆုံးရႈံးမႈ တိုးျမင့္လာသည့္အေလ်ာက္ ေန႕စဥ္ ေရဓာတ္လိုအပ္မႈလည္း တိုးျမင့္လာသည္။
လူသားမ်ားသည္ ညစ္ညမ္းမႈနည္းပါးသည့္ ေရကို လိုအပ္သည္။ အေတြ႕မ်ားသည့္ ညစ္ညမ္းပစၥည္းမ်ားတြင္ သတၱဳဓာတ္ဆား၊ ဗက္တီးရီးယားတို႔ ပါဝင္သည္
ေသာက္သုံးရန္မသင့္ေသာ ေရ(၅)မ်ိဳး.....
မီးဖိုေပၚတြင္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ဆူပြက္ေအာင္ထားသည့္ ေရေႏြး
ဓာတ္ဗူးထဲတြင္ ရက္ၾကာျမင့္စြာထားသည့္ မလတ္ဆတ္ေသာေရေႏြး
အႀကိမ္ႀကိမ္ဆူပြက္ေအာင္ ႀကိဳခဲ့ေသာေရေႏြး
တစ္ညလြန္ေသာေရေႏြးကို ထပ္ႀကိဳထားေသာေရေႏြး (သို႔) ထပ္မႀကိဳထားေသာေရေႏြး
ထမင္း၊ ဟင္းေပါင္းခံရည္
၎ေရမ်ား ေသာက္သုံးရန္မသင့္ျခင္းမွာ အႀကိမ္ႀကိမ္ ဆူပြက္ၿပီးေသာေရတြင္ ကယ္လစီယံ၊ မက္ဂနီစီယံ၊ ကရိုရင္းႏွင့္ အျခားသတၱဳမ်ား ပိုမိုတိုးလာၿပီး ေက်ာက္ကပ္ကို ထိခိုက္ေစနိုင္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္။
_
ကိုးကား ……
(၁) ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း၊ အတြဲ(၁၁)
(၂) Percentage of water။
(၃) Fresh water percentage (2)။
(၄) သိပၸံႏွင့္နည္းပညာဂ်ာနယ္၊အမွတ္(၂)၂၀၀၅၊ နိုဝင္ဘာလ
(၅) WBCSD Water Faacts & Trends
(၆) Re: What percentage of the human body is composed of water? Jeffrey Utz, M.D., The MadSci Network
(၇) Healthy Water Living။ BBC။ Archived from the original on 2012-05-24။ 2007-02-01 တြင္ ျပန္စစ္ၿပီး။
(၈) Rhoades RA, Tanner GA (2003). Medical Physiology, 2nd ed., Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 0781719364. OCLC 50554808။
(၉) "Drink at least eight glasses of water a day." Really? Is there scientific evidence for "8 × 8"? by Heinz Valdin, Department of Physiology, Dartmouth Medical School, Lebanon, New Hampshire
(၁၀) Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). Human Biology and Health. Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1. OCLC 32308337။
(၁၁) နိုင္းနိုင္းစေန
Comments
Post a Comment