' ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ ' (အပိုင္း- ၂)
' ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ ' (အပိုင္း- ၂)
✔ (၈) ငွက္ေပါင္းဆင့္ဆင့္ က်ဴးရင့္ေနပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း.....
(၃၅) မယူရာ နီလဝီဝါ ေတ၊
သုသိခါ သုဘပကၡိကာ။
သုပိၪၦာေတ သုနာဒါစ၊
ေဝဠုရိယ မဧိသႏၷိဘာ။
နာဒံ ကေရာႏၲာ ပူေဇႏၲိ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၆) သုဝဏၰစိၾတဟံသာဟ၊
ဇဝဟံသာ ဝိဟာစရာ၊
ေတ သေဗၺ အာသယာ ဆုဒၶါ၊
ဇိန ဒႆန ဗ်ာဝဋာ။
မဓုရႆေရန ကုဇႏၲိ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၇) ဟံသာ ေကာၪၥာ သုနဒါ ေတ၊
စကၠဝါကာ နဒီစရာ။
ဗကာ ဗလာကာ ႐ုစိရာ၊
ဇလကာကာ သရကုကၠဋာ။
သာဒရာ ဘိနာဒိေနာ ဧေတ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၈) စိၾတာ သု႐ူပါ သုႆရာ၊
သာဠိကာ သုဝတ႑ိကာ။
႐ုကၡဂၢါ သမၸတႏၲာ ေတ၊
ဥေဘာ မေဂၢသု ကူဇိေနာ။
ေတသု ေတသု နိကူဇႏၲိ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၉) ေကာကိလာ သကလာ စိၾတာ၊
သဒါ မၪၨဳႆရာ ဝရာ။
ဝိမွာ ပိတာ ေတ ဇနတံ၊
သဒၶိမိတၱာဒိေက သုရာ။
သေရဟိ ပူဇယႏၲာဝ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၄၀) ဘိကၤာ ကုရရာ သာရာ၊
ပူရိတာ ကာနေန သဒါ။
နိႏၷာဒယႏၲာ ပဝနံ၊
အညမည သမဂႋေနာ။
ဂါယမာနာ ေသေရနဝ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၄၁) တိတၱိရာ သုသရာ သာရာ၊
သုသရာ ဝနကုကၠဳဋာ။
မၪၨဳႆရာ ရာမေဏယ်ာ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
၅၁။ မဟာဝီရ၊ ႀကီးလုံ႕လျဖင့္၊ ဓမၼရာဇာ၊ သက်ာမုနိ၊ တုမယွိသား၊ သီရိမဟာ၊ မာယာမ်ိဳးေဘာ္၊ သုေဒၶၚဒန၊ မင္းလွမ်ိဳးဆက္၊ စဥ္မပ်က္သား၊ နန္းတက္မ်ိဳးစင္၊ သာကိဝင္တို႔၊ ခ်စ္ၾကင္ၾကည္ၫြတ္၊ ပြားေစတတ္၍၊ ျပတ္သားေဟာႏႈတ္၊ ခ်မ္းၿမိဳက္ဟုတ္သည္၊ ေလာကုတၱရာ၊ ရတနာျဖင့္၊ ကယ္ပါေပလွ်င္၊ ယမမင္းဝယ္၊ လက္ငင္းေရွးလွ်င္၊ ထြတ္ဖ်ားတင္၍၊ မဂၢင္စည္းစိမ္၊ ၿငိမ္ဆိမ္ေပ်ာ္ေၾကာင္း၊ ေဆြရွစ္ေသာင္းႏွင့္၊ အေပါင္းလူနတ္၊ ပရိသတ္ကို၊ ေခ်ခြၽတ္ေစခ်င္၊ ေလွ်ာက္ဦးတင္သည္၊ ခ်စ္သွ်င္ဘုရား၊ သုံးလူ႕ဖ်ား၊ တရားရဘြယ္၊ ဤခါဝယ္လွ်င္၊ သပၸါယ္တင့္ေမာ၊ ျမတ္သွ်င္ေစာကို၊ ေျပာေျပာရႈမူး၊ ေမြးသားဦးဟု၊ ပ်ံ့ပ်ဴးဝမ္းတြင္၊ ျပတ္မွ်ၾကင္၍၊ ဖူးခ်င္ၾကည့္ေမွ်ာ္၊ ဘသုေဒၶၚက၊ နားေတာ္ေလွ်ာက္ေထြ၊ ပင့္ရေလသား၊ မင္းေစဘန္မ်ား၊ ထပ္မနားလွ်င္၊ ဆယ္ပါးအေပါင္း၊ ဆယ္ေထာင္ေလာင္းသား၊ တေသာင္းေရာက္ညီ၊ လာတန္ၿပီဟု၊ ကိုယ္စီကိုယ္င၊ ညီကုန္ၾက၍၊ ဖိုမမကြာ၊ ငွက္တကာတုံ၊ ဟသၤာယ, ဝမ္းပဲ၊ တြန္သဲေတာၾကက္၊ စကၠဝက္တို႔၊ က်ီးနက္, ခိုျပာ၊ ငုံး ခါ ျမစ္ ေတြး၊ ပဲေထြး ဗီလုံး၊ ပ်ံတုံ႕သာျမဴး။ သံက်ဴးရင့္ခ်ီ၊ ငွက္နီ ဝရပ၊ သုဝေက်းသား၊ ကုလားတမာ၊ လူ႕ပ်ဴငွာသို႔၊ ေ႐ႊဝါၾကက္ေတာ၊ ေဘာ္ေႏွာတီးတုတ္၊ ဥပုသ္ ငါးဟစ္၊ ယစ္ႏွင့္ ပိန္ညင္း၊ ေခါက္ျမင္း ပ်ားဖြတ္၊ တုံဆြတ္ဥဗ်ိဳင္း၊ တရိုင္းရိုင္းလွ်င္၊ လမ္းတိုင္းဝန္းက်င္၊ မြမ္းမြမ္းျဖင္မွ်၊ သစ္ပင္နားတုံ၊ ေျမနားတုံတည့္၊ ပ်ံတုံပ်ံနား၊ ပ်ံလႊားနိမ့္ျမင့္၊ ေမွ်ာ္လင့္အညီ၊ ပန္းပြင့္ခ်ီ၍၊ တူၿပီတေပါင္း၊ ၿမိဳင္သာေအာင္းလ်က္၊ ဥေဒါင္းတြန္ေရာ္၊ ဖို မ ေခၚသည္။ ။ သံေက်ာ္က်ဴးရင့္ ၿပီတကား။
၅၂။ တေဝးတေဝး၊ အေဘာ္ေသြး၍၊ ေရေက်း ေရၾကက္၊ ေရဝန္လက္ႏွင့္၊ လင္းဘက္ စင္ေရာ္၊ ငွက္ေတာ္ တင္က်ီး၊ ႏြားၿမီးဆြဲေလ်ာက္၊ ေႏြေပါက္ငွက္ခါး၊ ပ်ံလႊားေတာလွ်ိုး၊ ဥခ်ိဳး ဝံလို၊ ေမာက္ညိုမဲျပာ၊ မိုးစာ ဆက္ရက္၊ လင္းတက္တသုန္၊ လင္းထုံမက်န္၊ သိန္းစြန္မလြတ္၊ တီတီတြတ္ႏွင့္၊ တတ္သည္ဘာသာ၊ သာလိကာလည္း၊ သဒၶါျမတ္နိုး၊ သုံးလူ႕မ်ိဳးကို၊ ရွစ္ခိုးအင္တက္၊ ေတာင္ႏွစ္ဘက္ျဖင့္၊ ရွက္ကာပ်ံဝဲ၊ ျမင္ရခဲဟု၊ ရဲရဲေရာင္ေရာင္၊ လူတို႔ေဘာင္တြင္၊ မေရွာင္မလန႔္၊ အသက္စြန႔္၍၊ ၾကည္သန႔္ဆြဆြ၊ လာကုန္ၾကလ်က္၊ ဖို မ ေသြးေခၚ၊ ရွိပူေဇာ္သည္။ ။ ႐ႊင္ေပ်ာ္ျမဴးလင့္ ၿပီတကား။
၅၃။ က်ေသးက်ေသး၊ ဆီးတိျမႇေး၍၊ ခ်မ္းဧျပင္းထန္၊ ေဟမဝန္မွာ၊ ဂႏၶမာႏွင့္၊ ေကလာသဘ၊ စိၾတဟု၊ သုဒႆန၊ ကာဠေတာင္ျမတ္၊ နဝတတ္ကို၊ ရံပတ္ငါးပါး၊ တျခားထိုမွ၊ သုဝဏၰကား၊ သိဂၤသတိ၊ ရဲရဲညိသား၊ မဏိမယာ၊ စႏၵာသူရိယ၊ ဥဒကဟု၊ မည္ရထင္စြာ၊ မဟာကဠ၊ စူဠကမူ၊ ဌာနအစြန္၊ ခုနစ္တန္လွ်င္၊ ယုဂန္သဘြယ္၊ ႀကီးငယ္နိမ့္ျမင့္၊ ဆင့္ရရင့္တိ၊ လွတင့္ဆြယ္ၿပိဳင္၊ ဆဒၵန္အိုင္တို႔၊ ရိပ္ၿမိဳင္ထက္ဝန္း၊ ပင္စည္ထြန္းလ်က္၊ နတ္ပန္းသစ္သီး၊ ျဖင္ညီးေရာက္ရာ၊ ပေဒသာသို႔၊ ယူဇနာသုံးေထာင္၊ သခၤ်ာေဆာင္သား၊ ထိုေတာင္ထိုေတာ၊ က်ယ္ေျပာမိုးေျမ၊ ေနသည္ခန႔္က်ဳံး၊ ငွက္အလုံးကို၊ ႐ုံးဘိေသာႏွယ္၊ ဤခါဝယ္လွ်င္၊ သုံးဆယ္ႏွစ္ဝါ၊ ဆန္းျပားရွစ္ဆယ္၊ ေျခာက္သြယ္လွ်ံပတ္၊ အတုလြတ္၍၊ လူနတ္ျဗဟၼာ၊ မႏွိုင္းသာသား၊ ဥကၠာကရာဇ္၊ မင္းေကာင္းျမစ္ကို၊ ရိုခ်စ္ျမတ္ေလး၊ ၾကည္စိတ္ေျပးလ်က္၊ ေရးေရးတပ္တပ္၊ ဖူးထိုက္အပ္ဟု၊ အၾကပ္ကိုယ္စီ၊ မၪၨဴခ်ီ၍၊ ကိႏၷရီ၊ ကိႏၷရာ၊ ႀကိဳးၾကာ ေသာင္တင္း၊ ေအာက္ခ်င္း ကရဝိက္၊ ခ်စ္စိတ္အဟုန္၊ ဂဠုန္ ငွက္ဆင္၊ လြမ္းၾကင္ပတီး၊ တုံးႀကီးယင္ေပါင္၊ ဝါေယာင္မဲအိုး၊ ဇီဝဇိုဝ္းလည္း၊ ၿဖိဳးၿဖိဳးေမွ်ာ္ရ၊ ပ်ဴငွါမႈျဖင့္၊ သာဓုသာဓု၊ သဗၺၫုဟု၊ တစုတေရာ၊ ေဘာ္ခ်င္းေႏွာလ်က္၊ ဥဩ ငွက္ေတာ္၊ ျမည္သံေၾကာ္သည္။ ။ ဇင္ေရာ္ထူးဆင့္ ၿပီတကား။
၅၄။ တေျပးတေျပး၊ ျခင္းရာေမး၍၊ ျမည္ေႂကြးသဲသဲ၊ ပ်ံ့ၾကဝဲလ်က္၊ ရဲရဲရင့္ရင့္၊ ေကာင္းက်င့္မူယူ၊ ငူလည္းေသာင္းေသာင္း၊ စာေပါင္းပတီး၊ ေဝးခရီးက၊ ပန္းႀကီးခုံမင္၊ အလ်င္ဖူးလွာ၊ သဒၶါသျဖင့္၊ ေမွ်ာ္လင့္ပ်ံတက္၊ လက္်ာငွက္လည္း၊ စိတ္ထက္ပူေဇာ္၊ လက္ဝဲေတာ္က၊ ရႈေျမာ္ျမင္ေစ၊ တက္လွာေလ၏၊ ေအာက္ေျမသက္သက္၊ လက္ဝဲငွက္မူ၊ တုဘက္လြတ္ကင္း၊ တရားမင္းကို၊ ျမတ္ျခင္းမဂၤလာ၊ ခ်ီးျမႇောက္ရာဟု၊ သံဝါရင့္ေၾကာ္၊ လက္်ာေတာ္မွ၊ ႏုေမာ္သာဓု၊ ေကာင္းၿခီးျပဳ၍၊ တစုမ်ိဳးေဆြ၊ ညီၾကေလ၏၊ ၾကည္ေထြအာ႐ုံ၊ ေတာရဂုံဝယ္၊ တိတၳဳံနိမိတ္၊ လူတို႔စိတ္သို႔၊ အဟိတ္တိရစာၦ၊ ျဖစ္မ်ားစြာလည္း၊ ဝါသနာေငြ႕၊ ပါပါေ႐ြ႕လွ်င္၊ က်င့္ေလအမိုက္၊ ထိုခါႏွိုက္တြင္၊ အလိုက္သိသိ၊ ႏွလုံးရွိ၍၊ ပိတိရွင္းရွင္း၊ ေဆာက္တည္ ျခင္းျဖင့္၊ သီတင္းသုံးေဘာ္၊ ငွက္သူေတာ္တို႔၊ ေသြးေခၚေဆာင္ၾကည္း၊ ျမတ္ရာခ်ဥ္းလ်က္၊ ေကာင္းစဥ္းသိေမွ်ာ္၊ ၫြတ္ေကာ္ေရာ္သည္။ ။ ေရွ႕ေတာ္ဖူးလင့္ ၿပီတကား။
၅၅။ အေရးအေရး၊ ေကြးရေ႐ြးလွ်င္၊ လည္ေမြးညိုဝါ၊ လဲ့လဲ့ျပာ၍၊ နီလာမ်က္လုံး၊ လွဆုံးပါးရန္း၊ ေ႐ႊရည္သြန္းသို႔၊ ဦးစြန္းျမတံ၊ ခါးဆံျမရွက္၊ ခ်က္ခ်က္စိမ္းေရာင္၊ ၿမီးေတာင္ျပာႏု၊ ခ်စ္ဘြယ္မႈတိ၊ ေဘာ္စုေသာင္းေသာင္း၊ ေ႐ြမ်ားေပါင္းလ်က္၊ ဥေဒါင္းတြန္ေၾကာ္၊ က်ဴးရင့္ေရာ္၍၊ ေရွ႕ေတာ္ခ်ဥ္းကပ္၊ ဖူးလွာအပ္ဟု၊ ၫြတ္ပ်ပ္ၾကည္စြာ၊ ထီးလိုင္ကာႏွင့္၊ ေခါင္ရွာ, ခင္ထိတ္၊ ေကာင္းစိတ္အညီ၊ သပိတ္ခ်ီလည္း၊ အဆီလမ္းခြင္၊ ျမတ္ခ်စ္သွ်င္ကို၊ ျမင္လွ်င္ဝမ္းေျမာက္၊ ႏႈတ္သီးေဆာက္၍၊ ႀကံေအာက္ေမ့တြန္၊ တို႔ျဖစ္ဟန္ကား၊ အလြန္မ်ားစြာ၊ ေရွးသံသာဝယ္၊ ပါဏာတိပါတ္၊ သက္သတ္မေရွာင္၊ ၾကဴးေအာင္ေသစာ၊ အိပ္ရာျပစ္မွား၊ မုသားဒိႏၷာ၊ သုံးစြဲရွာ၍၊ ပၪၥာသီလ၊ ဓမၼတည္မွတ္၊ သီတင္းျမတ္မူ၊ ယြင္းခြၽတ္ခဲ့မိ၊ ထိုျပစ္တိေၾကာင့္၊ ဝီစိထဲမွာ၊ က်ေခ်ပါၿပီ၊ မီးဝါက်ိဳက္ဆူ၊ သံရဲပူႏွိုက္၊ မျပဳစသား၊ ႏွစ္မ်ားၾကာလ်က္၊ သခၤ်ာသေခၤ်၊ ျမင့္ၿမဲေလမူ၊ ေျခာက္ေထြေရာင္ဝင္း၊ တရားမင္းဟု၊ တင္းမွ်မၾကား၊ နားမွ်မသံ့၊ ဘယ္နံ႕မေပၚ၊ ခက္ေလွာ္ပါယ္႐ြာ၊ ခံရရွာခ်ိမ့္၊ ခုခါတမူ၊ တို႔အတူလွ်င္၊ ႀကိဳက္သူနည္းလွ၊ ေရွးကကားလြန္၊ ေႏွာင္းမွက်န္လိမ့္၊ တိရစာၦန္မွာ၊ ျဖစ္ယုတ္စြာလည္း၊ ျငားပါသင့္စြ၊ မုနိႏၵကို၊ ဖူးရႀကိဳက္စြာ၊ ေဘာ္တကာဘို႔၊ သဒၶါအဟုန္၊ လာလွည့္ကုန္ဟု၊ ျမဴးခုန္ျမဴး႐ႊင္၊ လမ္းတိုင္းျဖင္လ်က္၊ ေရာက္လွ်င္ေရွ႕ေတာ္၊ ၫြတ္ႏုေမာ္သည္။ ။ ပူေဇာ္ဦးျဖင့္ ၿပီတကား။
၅၆။ မေႏွးမေႏွး၊ ပ်ံသင္ေရးျဖင့္၊ မေဝးေလခင္၊ စြန္းစြန္းလ်င္မွ၊ ေကာင္းကင္နတ္ေန၊ ေျမကလူမ်ား၊ တိုးမအားလွ်င္၊ ဘုရားသွ်င္ေတာ္၊ ဖူးရေသာ္လည္း၊ သုေဒၶၚဒန၊ ေမြးဘမင္းေကာင္း၊ ရွစ္ေသာင္းမ်ိဳးညီ၊ မေရာက္မီလွ်င္၊ ကပီလဝတ္၊ ျပည္ျမတ္သို႔စင္၊ မတိုင္ခင္ဝယ္၊ အလ်င္ခဏ၊ ေတြ႕လိုက္မွတည့္၊ ၾကည္လွေျဖာင့္ေျဖာင့္၊ မ်ားမေမွာင့္လွ်င္၊ ေရာင့္ေရာင့္ရဲရဲ၊ သဒၶါကဲအံ့၊ အၿမဲမွတ္တည့္၊ လာကုန္လွည့္ဟု၊ ျဖည့္ျဖည့္တင္းတင္း၊ ငွက္ေဘာ္ခ်င္းကို၊ ေၾကာင္းျခင္းမစစ္၊ အစာျဖစ္လည္း၊ အခ်စ္ခင္ပြန္း၊ အေဆြမွန္းလ်က္၊ အပန္းတႀကီး၊ က်ီးႏွင့္ ခင္ပုပ္၊ ၾကက္အုပ္ စြန္ရဲ၊ မလႊဲမသုန္၊ ဂဠုန္ နဂါး၊ မုန္းကားမယွိ၊ ေဆာင္ေခ်ညွိုလ်က္၊ တရိေလာက၊ အစိုးရသည္၊ အလွဆန္းၾကယ္၊ လြန္သပၸါယ္သား၊ ေျခာက္သြယ္ေရာင္ထင္၊ တို႔ခ်စ္သွ်င္ကို၊ ရႈခ်င္ပင့္ေဆာ္၊ ေသြးၾကဥ္းေခၚသည္။ ။ ႏုေမာ္ႏူးခြင့္ ၿပီတကား။
၅၇။ တေမြးတေမြး၊ တစုေဝး၍၊ ေ႐ႊေက်း႐ုပ္ရည္၊ ထူးတလည္လွ်င္၊ ကိုးမည္မ်က္တိ၊ စီခ်ယ္ဘိသို႔၊ ျမင္မိအံ့ဘြယ္၊ ဆန္းတၾကယ္လည္း၊ သံက်ယ္ရင့္ေႂကြး၊ ေစြးရေ႐ြးသား၊ လည္ေရးမ်က္၇န္း၊ ပါးသန္းေတာင္ပံ၊ ခါးဆံျမဝါ၊ သႏၲာေျခာဖ်ား၊ ျပယားလိုလို၊ စိမ္းညိုလွေမာ၊ ေဘာ္ခ်င္းေႏွာလ်က္၊ ၾကက္ေတာ ကုလား၊ ေဖာင္းခါး တမာ၊ လူ႕ပ်ဴငွါသို႔၊ သဒၶါစိတ္ေျပး၊ ေဟဝန္ေက်းလည္း၊ ပ်ံ့ေမႊးကိုယ္စီ၊ ပန္းခက္ခ်ီ၍၊ တူၿပီမကြာ၊ ကိႏၷရာတုံ၊ သာစြာဧဧ၊ ေအာင္းကေလးႏွင့္၊ ေခ်းေခ်းသံခ်ိဳ၊ အခ်င္းဆိုလ်က္၊ အဖိုကတီး၊ မဇံသီးမူ၊ ညီးညီးေျပာင္ေျပာင္၊ မ်က္ေမွာင္ေသးေသး၊ ေရးသည္အတူ၊ နတ္ဟူမယြင္း၊ ေရာင္ဆင္းတင့္လြန္း၊ ေ႐ႊရည္သြန္းသို႔၊ လူ႐ႊန္း႐ုပ္သြင္၊ ေရွ႕ေတာ္ျပင္ဝယ္၊ ေမွ်ာ္လွ်င္ရႈအီ၊ ကလ်က္သီ၏၊ ဖူးမီခန႔္လွာ၊ ေရာက္ခဲစြာသား၊ မကြာခ်စ္စိတ္၊ ကရဝိက္လည္း၊ ထိတ္ထိတ္ေညာင္းေညာင္း၊ မိမိေစာင္းသို႔၊ ေကာင္းေကာင္းႀကိမ္းဝါး၊ ခါတပါးထက္၊ ဘုရားထြတ္ေခါင္၊ ၾကားတည့္ေအာင္ဟု၊ ရည္ေစာင္သံရွင္၊ ညင္းညင္းပင္တိ၊ ေၾကာျခင္စိမ့္မွ်၊ ၿငိမ့္ၿငိမ့္ျမသား၊ ဖို မ ျမည္သီ၊ သာလွညီ၏၊ တစီတလ်ဥ္၊ ေပါင္းယွဥ္မ်ိဳးေဆြ၊ ၾကည္းတြင္ေနသား၊ ကုေဋကိုးပါး၊ အျခားျခားလွ်င္၊ ေတာသားေတာငွက္၊ ျမတ္စုံမက္၍၊ လမ္းဆက္တေဘာ္၊ ရႈလင့္ေမွ်ာ္သည္။ ။ ျပည္ေတာ္ကူးတင့္ ၿပီတကား။
ငွက္ေပါင္းဆင့္ဆင့္ က်ဴးရင့္ေနပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၉) ေရကန္သာလွ ေအးျမေနပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း.....
(၄၂) ေသတဝါလုကသၪၦႏၷာ၊
သုပတိတၳာ မေနာရမာ။
မဓုေရာဒကသမၸဳဏၰာ၊
သရာ ေဇာတႏၲိ ေတ သဒါ။
တတၳ ႏွတြာ ပိဝိတြာစ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၃) ကုမၻီရာ မကရာ ကိဏၰာ၊
ဝလယာ မုၪၨေရာဟိတာ။
မစၦကစၦပဗ်ာဝိဒၶါ၊
သရာ သီေတာဒကာ သုဘာ။
တတၳ ႏွတြာ ပိဝိတြာစ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၄) နီလုပၸလသမာကိဏၰာ၊
တထာ ရတၱဳပၸေလဟိစ။
ကုမုဒုပၸလ သံကိဏၰာ၊
သရာ ေသာဘႏၲိ ေနကဓာ။
တတၳ သီတလကာ ေတာယာ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၅) ပု႑ရီေကဟိ သၪၦႏၷာ၊
ပဒုေမဟိ သေမာဟတာ။
ဥေဘာ မေဂၢသု ေသာဘႏၲိ၊
ေပါကၡရေညာ တဟႎ တဟႎ။
တေတၳာဒကာနိ ႏွာယႏၲိ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၆) ေသတပုလိန သံကိဏၰာ၊
သုပတိတၳာ မေနာရမာ။
သီေတာဒက မေဟာေဃဟိ၊
သမၸဳဏၰာ တာ နဒီ သုဘာ။
ဥေဘာ မေဂၢဟိ သႏၵႏၲိ၊
သမေယာ ေတ ပိတုဒႆေန။
၅၈။ ဘဂဝႏၲံ၊ ဘုန္းမီးလွ်ံ၍၊ အရဟံဗုေဒၶၚ၊ တုမဲ့ေက်ာ္သား၊ မေျမာ္ႏွိုင္ကင္း၊ ပုဂၢိဳလ္ခ်င္းတြင္၊ ျမတ္ျခင္းလြန္က်ဴး၊ ေဘာ္သုံးဦး၏၊ နဖူးထိပ္ပန္း၊ မကိုဋ္မွန္းလ်က္၊ ေရာင္ထြန္းရတနာ၊ ေဆာင္းတန္ဆာဟု၊ အခ်ာလူႏွိုက္၊ မွတ္သမိုက္သည္၊ ၿပိဳင္ထိုက္မဲ့လွ်င္း၊ တရားမင္း …၊ သတင္းရွိန္ေစာ္၊ ေက်းဇူးေတာ္ေၾကာင့္၊ အေနတၱ၊ ကုဏာလတို႔၊ ကဏၰမု႑၊ ရထကဟု၊ သီဟပပါ၊ မႏၵာကိနီ၊ မည္ယွိဆဒၵန္၊ တသြန္ႀကီးခိုင္၊ ခုနစ္အိုင္တြင္၊ ရိပ္ၿမိဳင္သာျမတ္၊ နဝတတ္မူ၊ သုံးပတ္လက္်ာ၊ စီးျဖာဓေလ့၊ ျခေသၤ့ ဆင္ ျမင္း၊ ႏြားခံတြင္းမွ၊ ထြက္ျခင္းလဟာ၊ ေလးမ်က္ႏွာဝယ္၊ ေဂါနာမုခ၊ ႁပြန္ႏႈတ္ဝလွ်င္၊ ေတာင္မွစူးစူး၊ ေရဦးရွင္ရွင္၊ ေျပးလတ္က်င္၍၊ တိယဂၤဠ၊ ကန္မည္ရသား၊ ကဏၰမည္သာ၊ ထက္မွာသြန္က်၊ အာကာသတုံ၊ ငုပ္ထေျမတြင္၊ ဥမင္ဂဂၤါ၊ သခၤ်ာခ်င့္ညီ၊ ေျခာက္ဆယ္စီတိ၊ နဒီထဲက၊ တိုးက်ေဖာက္ထြင္း၊ အဝွန္က်င္းသား၊ ယဥ္ျပင္းသည္စြာ၊ တိယဂၤါဟု၊ ေက်ာက္ဖ်ာခံမိ၊ ငါးပါးယွိေသာ္၊ ခ်မ္းဘိၾကည္စြာ၊ ယမုနာႏွင့္၊ ဂဂၤါ အစီရဝတီ၊ မဟီ သရဘူ၊ ဟူသားငါးသြယ္၊ ျမစ္ငယ္ငါးရာ၊ ထိမွကြာေသာ္၊ မဟာသမုဒ္၊ က်ယ္ဝုတ္ေလးစင္း၊ အဆင္းျမဟန္၊ သတၱဘန္တြင္၊ သဏၭာန္ဝန္းရစ္၊ သီဒါျမစ္လည္း၊ မျဖစ္စေတာင္း၊ လွိုက္ခေနာင္းတိ၊ လမ္းေၾကာင္းတူ႐ူ၊ တံပိုးျဖဴမွ်၊ သုံးလူဆရာ၊ အခ်ာပရေမ၊ လူ နတ္ေဆြကို၊ ေသာက္ေရသုံးေတာ္၊ ေခၚစိမ့္တပါး၊ ဘုရားခ်ိဳးတန္၊ ဆိပ္သာမြန္လည္း၊ သမႏၲလ၊ ညီၫြတ္လွလ်က္၊ ဆြဆြျဖဴစြာ၊ ျပင္ထြန္းကာလွ်င္၊ ပမာမယြင္း၊ ေငြျပားခင္းသို႔၊ သန႔္ရွင္းႀကံ့ႀကံ့၊ အၿပီးႏွံ႕၍။ ။ သဲးညံ့ဖုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၅၉။ ညံ့ညံ့ႏူးႏူး၊ ေငြ႕မႈန႔္ျဖဴးသို႔၊ ေက်းဇူးလြန္ျပင္း၊ ျမစ္ခပင္းတို႔၊ အိုင္, အင္း, ဆည္, ကန္၊ တသြန္ေခ်ာင္းေျမာင္း၊ အေပါင္းေရေန၊ ၾကည္ေထြးၾကည္းၾကည္း၊ အံ့ဘြယ္ခ်ည္းလွ်င္၊ ၫြန႔္နည္းျမဴနည္၊ ေနာက္သည္မယွိ၊ ၿငိမ္းလွဘိလ်က္၊ ခရီးအဆီ၊ ျပည္ကပီႏွင့္၊ အၿပီဖ်ဖ်၊ လာၾကလူဗိုလ္၊ ရာဇၿဂိဳဟ္ၾကား၊ ေျခာက္သြယ္သြားကို၊ ဘုရားခ်စ္သွ်င္၊ ေ႐ႊစက္ရွင္ျဖင့္၊ ေျမတြင္နင္းခ်၊ ဆန႔္လတ္ႂကြဟု၊ ျမစ္မငါးသြယ္၊ ျမစ္ငယ္ငါးရာ၊ သီဒါမႂကြင္း၊ အိုင္, အင္း, ဆန္းၾကယ္၊ နတ္က်ယ္ေရထု၊ ခုနစ္ခုလွ်င္၊ ေကာင္းမႈစိတ္သန္၊ လူ႕အဟန္သို႔၊ စီးဝွန္ျပည့္က်မ္း၊ ရင္ျပင္လႊမ္းလ်က္၊ လွ်မ္းသားကမ္းထိပ္၊ သာသည့္ဆိပ္တည့္၊ ခ်မ္းရိပ္ၿငိမ္းၿငိမ္း၊ လူခပ္သိမ္းကို၊ ခ်ိဳးလိမ္းစိမ့္ငွါ၊ ေကာင္းရာရာတိ၊ သဲးသာျဖဴးခ်ိ၊ ညီစြာညွိ၍။ ။ အိုင္တိထုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၀။ ႀကံ့ႀကံ့ႏူးႏူး၊ ေပ်ာ္ေမြ႕မူးမွ်၊ ေက်းဇူးလြန္ကဲ၊ ျမစ္ခပဲးႏွင့္၊ နက္ထဲးယဥ္ေထြ၊ ေရတြင္ေနသား၊ ကုေဋဆယ္ပါး၊ မ်ားသားမက်န္၊ တိရစာၦန္တို႔၊ အလြန္တရာ၊ ဝမ္းသာလန္းလန္း၊ ဖူးခ်င္ပန္းတိ၊ မကာရ္း, ငါးဆင္၊ ယဥ္ရွင္ေဘာ္ရိုင္၊ လပိုင္, လိပ္, ငါး၊ နဂါးေရလွ်ိုး၊ တရိုးေရသူ၊ ၾကည္စိတ္ျဖဴလ်က္၊ သုံးလူတမ္းခြန္၊ ေ႐ႊမွန္ထြတ္ဖူး၊ သဗၺၫုကို၊ ရႈစပါလွာ၊ ေျမာ္ခဲစြာဟု၊ တကာမ်ိဳးေဆြ၊ ဆယ္ကေဋတိ၊ ညွိေထြ႐ုံးစု၊ သဒၶါမႈျဖင့္၊ သံသုမာရ၊ တြင္ထမည္ေကာင္း၊ ေ႐ြမ်ားေပါင္းလ်က္၊ မိေက်ာင္းေရမင္း၊ ၾကည္းမွာက်င္း၍။ ။ သီတင္းသုံးလွာ့ ကုန္၏တည္း။
၆၁။ ႐ြံ႕႐ြံ႕ယူးယူး၊ ၾကည္စိတ္ႏူးလ်က္၊ ေက်းဇူးအလွိုင္း၊ အံ့မႏွိုင္းလည္း၊ အတိုင္းမသိ၊ ထြတ္ေခါင္ထိသား၊ မုနိဟူသည္၊ နားရိပ္ခ်ည္မွ်၊ ၾကားမည္ခဲးလွ၊ စာရိတၱျဖင့္၊ ဘဝယုတ္မာ၊ လူစာစင္စစ္၊ ငါတို႔ျဖစ္ခဲ့၊ က်င့္ညစ္ၾကမ္းစြာ၊ သံသရာဝယ္၊ ပညာေက်းဇူး၊ အထူးေလ်ာက္ပတ္၊ သူေတာ္ျမတ္ႏွင့္၊ ပူးပြတ္က်ိဳးႏြံ၊ ဆုံးမခံလ်က္၊ ေကာင္းႀကံသီတင္း၊ ေစာင္းျခင္းမယွိ၊ မွားေခ်မိ၍၊ ဒိ႒ီအယူ၊ မည္သူမသင္၊ ပဲ့ျပင္ဆို၊ အလိုလိုလွ်င္၊ ကိုယ္ကိုတတ္တည့္၊ မွတ္ရွာလွည့္လ်က္၊ အျပည့္မိစာၦ၊ က်ိဳးမဲ့ပါသည္၊ ခႏၶာေဖာက္လွဲး၊ ေရယဥ္ထဲဝယ္၊ ျမင့္ၿမဲကာလ၊ ေလာကႏၲသို႔၊ ျဖစ္ရဘိခ်င္း၊ ေရွးကယြင္း၍၊ ျဖစ္ျခင္းလိပ္, ငါး၊ မ်ားသားေရေန၊ ဆယ္ကုေဋတိ၊ စိတ္ေစတနာ၊ သုံးလူ႕ခ်ာကို၊ သဒၶါခ်က္ခ်က္၊ ျမတ္စုံမက္၍။ ။ ေ႐ႊစက္အုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၂။ ပ်ံ့ပ်ံ့ပ်ဴးပ်ဴး၊ လွိုင္နံ႕ျမဴးလ်က္၊ သုံးဦးလူဗိုလ္၊ ခ်မ္းရိပ္ခိုသား၊ ပုဂၢိဳလ္မ်ားမင္း၊ ျမတ္သွ်င္ရင္းကို၊ အခ်င္းသိေလ်ာက္၊ ေရတြင္ေပါက္သား၊ ေရေရာက္ေရပန္း၊ လန္းရရန္းတိ၊ ပ်ံ့မႊန္းနံ႕သာ၊ ငါးမည္ၾကာတုံ၊ ငုံအာစြင့္စြင့္၊ ေရထက္ျမင့္၍၊ လွတင့္ပြပြ၊ ကုမုဒဟု၊ လြလြဘိတ္ဘိတ္၊ ပု႑ရိတ္ႏွင့္၊ ေကာင္းစိတ္႐ႊင္စြာ၊ ပဒုမာတို႔၊ သႏၲာႏွင္းပန္း၊ ေစြးေစြးစြန္းသား၊ ေရာင္ထြန္ေ႐ႊဝါ၊ နီသည့္ၾကာမူ၊ မ်ားစြာခ်ပ္ဆင့္၊ လွိုင္ေထြပြင့္၏၊ ျမႏွင့္ရိုးဆို၊ ပန္းၾကာညိုလည္း၊ ေနကိုမငံ့၊ ပြင့္လင္းအံ့ဟု၊ ပ်ံ့ပ်ံ့နံ႕မ်ိဳး၊ ေရေပၚမိုး၍၊ ၿဖိဳးၿဖိဳးဝတ္ဆံ၊ ေႂကြ႕ေႂကြ႕ရံလ်က္၊ ရိုးတံသြယ္သြယ္၊ သီးကုံးခ်ယ္သို႔၊ ခ်စ္ဖြယ္ဖြံ႕ဖြံ႕၊ အိုင္တိုင္းႏွံ႕၍။ ။ ႀကိဳင္နံ႕႐ုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၃။ နံ႕နံ႕ႏူႏူး၊ လွိုင္နံ႕ျမဴးလ်က္၊ ေက်းဇူးအံ့ဘြယ္၊ ဘဝဂ္ကယ္မွ်၊ ေျခာက္သြယ္ေျပာင္ေျပာင္၊ ကိုယ္ေတာ္ေရာင္တိ၊ မိုးေခါင္ပထြတ္၊ ရဲးမႉးတက္သည္၊ မြန္းခ်က္ေနဟန္၊ တန္းခိုးထန္သား၊ နိဗၺာန္ေပးပိုင္၊ ေစာဘုန္းခိုင္ကို၊ ႀကိဳင္ႀကိဳင္ခန္း၊ အျပာကန္ေတာက္၊ ၾကက္ေမာက္, ေခါင္ရန္း၊ ေမွာ္႐ြက္ဝန္းႏွင့္၊ ကန္စြန္းျမညို၊ ေရကိုဖုံးလႊမ္း၊ ဟင္းရမ္းေ႐ႊရည္၊ ေတာ္ျပည္, ကညို႔၊ ထြားထြားပ်ိဳ႕မွ်၊ လတို႔သခင္၊ ဘုရားသွ်င္ဟု၊ ၾကည္လင္သဒၵါ၊ ေရမ်က္ႏွာထက္၊ နံ႕သာေလွာင္းေလွာင္း၊ ပ်ံ့ေလေၾကာင္းျဖင့္၊ အေပါင္းခ်ပ္စီ၊ ပြင့္ခ်င္းၿပီ၍။ ။ အညီကုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၄။ အံ့အံ့မူးမူး၊ ဆက္လြန္က်ဴး၍၊ ျမင္ဘူးမဲ့ေတာင္း၊ ႀကိဳင္နံ႕ေလွာင္းသား၊ ေရေၾကာင္းတသြန္၊ နတ္အဟန္သို႔၊ ဗိမာန္ေျပာစည္၊ နဂါးျပည္ႏွိုက္၊ ယွိသည္မ်ားစြာ၊ မာလာဂႏၶ၊ ပန္းထိုမွ်လည္း၊ လူ႕ဘထြတ္ေခါင္၊ ေစာမာရ္ေအာင္ကို၊ ရည္ေစာင္ပြင့္ျငား၊ ေနနတ္သားလွ်င္၊ ႏွစ္ပါးညီညွိ၊ ေသြၾကဥ္းဘိလ်က္၊ နံ႕ထုံသင္းျဖင့္၊ ညင္းညင္းျဖည္းျဖည္း၊ ၿငိမ့္ကာတည္းလွ်င္၊ မသည္းေစရ၊ ဝတ္ဆံမ၍၊ ျဖည္းခ်ေလနတ္၊ ညွာေႂကြဆြတ္မွ၊ လတ္လတ္စီမံ၊ ေရွ႕ေတာ္ဆီဝယ္၊ တညီေ႐ႊခဲ၊ ပြင့္ဝတ္လဲးလ်က္၊ ဖဲးေလႏြမ္းေယာင္း၊ တပါးေျပာင္း၍။ ။ ပန္းေဟာင္းက်ဳံးလွာ ကုန္၏တည္း။
[ သဗၺၫု ျမတ္စြာဘုရားသည္ ေဗာဓိပင္ရင္း၌ သစၥာေလးပါးတရားကို သိေတာ္မူ၍ မာရ္ငါးပါးကို ေအာင္ေတာ္မူၿပီးလွ်င္ ဝါဆိုလဆန္း ၁၄ ရက္မွသည္ ဝါဆိုလျပည့္တိုင္႐ုံ ႂကြေတာ္မူခဲ့မွ မိဂဒါဝုန္သို႔ သြားေတာ္မူ၏။ ေကာ႑ည အစရွိေသာ မဟာေထရ္ငါးပါးတို႔ကို ဓမၼစၾကာတရားေဟာေတာ္မူ၍ ကြၽတ္ေစကာ လက္ဦးဝါဆိုေတာ္မူခဲ့ၿပီးမွ ဥ႐ုေဝဠေတာသို႔ ႂကြေတာ္မူ၏။ ဥ႐ုေဝဠကႆပသွ်င္ညီေနာင္သုံ:ပါးႏွင့္တကြ တပည့္သားတစ္ေထာင္တို႔ကို ရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္လွ်င္ ေနာက္ပါေစလ်က္ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္သို႔ သြားေတာ္မူ၍ ဗိမၺိသာရမင္းႀကီးအား ဖူးျမင္ေစလ်က္ ေဝဠုဝန္ေက်ာင္းေတာ္တြင္ ေနေတာ္မူေသာအခါ သာရိပုတၱရာ၊ ေမာဂၢလာန္၊ မဟာကႆပဟူေသာ သူျမတ္သုံးပါးတို႔လည္း ရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္ႏွင့္ၿပီးမွ ခမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနမင္းက ထပ္မနားပင့္လွာရေသာ္ ဆယ္ႀကိမ္ေျမာက္ တေသာင္းမွ်ေလာက္ေသာ မင္းေစတြင္ ေႏွာင္းဆုံးပင့္လာေသာ ကာဠုဒါယီအမတ္က တေပါင္းလဆန္း သီတင္းေန႕ေရာက္၍ ရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္လွ်င္ ရက္လည္ၾကာ႐ုံမွ ဥပုသ္အျပည့္ေန႕၌ ေရွ႕ေတာ္ျပင္ဝယ္ရပ္၍ လက္အုပ္ခ်ီလ်က္ ဤဂါထာေျခာက္ဆယ္ျဖင့္ ဘုရားသွ်င္ကို ခ်ီးမြမ္းလ်က္ ေတာင္းပန္၍ လဆုတ္တစ္ရက္ေန႕၌ ခမည္းေတာ္မင္းႀကီးအား ဖူးျမင္ေတာ္မူအံ့ေသာငွါ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္ကသည္ ကပိလဝတ္ျပည္သို႔ ႂကြေတာ္မူေသာ အခါ၌ ဇမၺဴဒိပ္ကြၽန္းတြင္ရွိေသာ ေရအေပါင္းတို႔သည္၎၊ ဆယ္ကုေဋမွ်ေလာက္ေသာ တိရစာၦန္အေပါင္းတို႔သည္၎၊ ေရတြင္ေနေသာ ေရပန္းအေပါင္းတို႔သည္၎၊ ရတနာသုံးပါးကို ၾကည္ညိုရိုၫြတ္စြာေသာ သူျမတ္စိတ္ကဲ့သို႔ျဖစ္၍ ပူေဇာ္လင့္ကုန္ေသာ အခန္းျဖစ္သည္။ ]
ေရကန္သာယာလွ ေအးျမေနပုံေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၁၀) အမ်ားလူဗိုလ္ ၾကည္ညိုၾကပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း.....
(၄၇) မဂၢႆ ဥေဘတာ ပႆေ၊
ဂါမ, နိဂမ, သမာကုလာ။
သဒၶါ ပသႏၷာ ဇနတာ၊
ရတနတၱမာမကာ။
ေတသံ သမၸဳဏၰသရၤေပၸါ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
၆၅။ သာဓုသေမၼေတ၊ ပရေမကိတၱိ၊ ႀကီးဘိေလ်ာ္ေသာင္း၊ သူေတာ္ေပါင္းတို႔၊ ေကာင္း၏ဟူသည္၊ ႏႈတ္ရည္ဩဇာ၊ ရတနာျဖင့္၊ မဂၤလာဝွဲၿခီး၊ ပူေဇာ္ၿပီးေသာ္၊ ဘုန္းမီးလွ်ံဝင္း၊ တို႔သွ်င္ရင္ကား၊ လူမင္းေသာခါ၊ ရာဟုလာကို၊ မ်က္ႏွာျမင္၍၊ ဘြားသည္ေန႕ႏွိုက္၊ ေပ်ာ္ေမြ႕႐ႊင္ပါး၊ ဥယ်ာဥ္သြားရွင့္၊ ေလးပါးမွတ္ထင္၊ နိမိတ္ျမင္မွ၊ ေ႐ႊစင္ေရာင္ထြန္း၊ ဗိမာန္နန္းသို႔၊ ညခန္းခ်မ္းသာ၊ ျပန္လတ္ရာဝယ္၊ ကိသာတြင္ညီ၊ ေဂါတမီလွ်င္၊ ပြက္ခ်ီစေတာင္း၊ စနည္းေကာင္းတိ၊ အေပါင္းလူ, နတ္၊ ေယာက္်ားျမတ္၏၊ ႐ုတ္ဓာတ္ဆင္းဝါ၊ လကၡဏာကား၊ အဂၤါခပ္သိမ္း၊ ရႈရာၿငိမ္းဟု၊ ၫြတ္တိမ္းၾကည္စြာ၊ နိဗၺဴတာျဖင့္၊ ပ်ဴငွါ႐ႊင္ဝမ္း၊ ဖြဲ႕ခ်ီးမြမ္းလ်က္၊ ျပည္တမ္းထိုက္ၿမဲ၊ ဖိုးရခဲသား၊ ပုလဲရတနာ၊ အခ်ာေျပာက္ဆန္း၊ တုမဲ့ကြၽန္း၍၊ လွ်ံထြန္းသရစ္၊ မုတ္စိနစ္သား၊ သြယ္ျပစ္ဆုေတာ္၊ ေပးသေရာ္လည္း၊ ႏွိုင္းေလ်ာ္မတန္၊ ကဲးဆလြန္လ်က္၊ ျပည့္ဝွန္က်က္သေရ၊ ျမဳေတသတိ၊ လွေမာဘိသည္၊ သီရိမဟာ၊ မာယာခ်စ္သား၊ ေ႐ႊဘုရား …၊ ေပၚျငားဆန္းထူး၊ ကမာၻဦးက၊ ငုံ႕ဖူးရဲးရဲး၊ ပြင့္ခ်ပ္ထဲးဝယ္၊ ျဖစ္ခဲးတုံစြာ၊ ငါးဆူပါက၊ ျဗဟၼာသိုထား၊ လူ႕စီးပြားဟူ၊ ဘုရားေရွ႕ႏွိုက္၊ စဥ္တစိုက္လွ်င္၊ ကပ္လိုက္သည္ခ်ည္း၊ တို႔သွ်င္နည္းႏွင့္၊ မိတည္းအရန္၊ ႏွစ္ဘို႔က်န္ေသာ္၊ ယမန္တခါ၊ ျပည္ကိုခြာ၍၊ မဟာမုနိ၊ ေတာထြက္ၿပီးလွ်င္၊ ဃဋိကာရ၊ သက္လွာက်၍၊ ျမစ္စစဲးေျခ၊ ကပ္ႏွင့္ေပသား၊ နီေ႐ႊေခါင္ရန္း၊ ၾကာသကၤန္ႏွင့္၊ ေနဝန္းစက္ေရာင္၊ ျခည္အေထာင္သို႔၊ ေျပာင္ေျပာင္ညိညိ၊ တင့္လြန္းဘိသား၊ မ်က္စိအသေရ၊ လွျမဳေတကို၊ ကြၽတ္ပါေလေကာင္း၊ မင္းရွစ္ေသာင္းႏွင့္၊ ေစာေလာင္းသုေဒၶၚ၊ ယေသာဓရာ၊ ပဇာပတိ၊ ကလ်ာဏီ့တို႔၊ နန္းညီသားခ်င္း၊ ေမာင္မင္းရာဟု၊ မ်ိဳးတစုကို၊ ေမွ်ာ္ရႈေစခ်င္၊ ဆယ္စုံတင္လ်က္၊ သဘင္ပြဲးဟို၊ ေတာင္းပန္ဆိုရွင့္၊ ရာဇာၿဂိဳဟ္ျပည္၊ ေရာက္သည္အစ၊ ၾကားကလလွ်င္၊ ေတာင့္တလ်က္ပင္၊ သာကီဝင္တို႔၊ တိုင္းခြင္လြန္က်ဴး၊ ေျမျခားကူး၍၊ ရွိဦးပူေဇာ္၊ သုံးလူ႕ေဘာ္ကို၊ ေဆြေတာ္သီးသီး၊ ဖူးပန္းႀကီးသည္။ ။ ခရီးႀကိဳညီ ႀကိဳၾကတည္း။
၆၆။ တေပါင္းတေပါင္း၊ ေဆြေတာ္ေကာင္းတြင္၊ အေၾကာင္းတင္ေမး၊ လြမ္းတာေဝးသား၊ မိေထြးအရင္း၊ မယ္ေတာ္မင္း၏၊ သားခ်င္းညီမ၊ ေမြးဘတူၿပီ၊ ေဂါတမီတုံ၊ ပြက္ခ်ီဩဇ၊ ျမင္ခ်င္ကတိ၊ အစ္မဘုန္းယွိ၊ သီရိမဟာ၊ ဘြားခဲ့ကာလွ်င္၊ နတ္႐ြာႂကြေလ၊ ေစာသေႏၶမူ၊ မေႂကြေ႐ႊခ်က္၊ ခုႏွစ္ရက္ကို၊ စုံမက္ျမတ္နိုး၊ ပန္းႏွယ္ပ်ိဳး၍၊ ခ်ီပိုးမအပ္၊ ကိုယ္တိုင္ၾကပ္လ်က္၊ ဆယ္ထပ္ေစာင့္ဘန္၊ သက္ထက္လြန္မွ်၊ မင္းနန္အေထြး၊ ငါ့ရင္ေသြးကို၊ လုပ္ေကြၽးတပါး၊ ထိန္းယထား၍၊ သီးျခားအထူး၊ ဝိုက္လႊဲက်ဴးရွင့္၊ ေက်းဇူးအဟို၊ ခံပါလို၍၊ ပုဂၢိဳလ္မ်ာ့းေခါင္၊ ႀကီးျပင္းေအာင္လွ်င္၊ မေစာင္ရင္နို႔၊ ငါသာစို႔၍၊ ေမြးတို႔ရက်ိဳး၊ ျပည့္အင္ၿဖိဳးမွ်၊ ထမ္းပိုးၾကင္ဆ၊ သားခ်စ္ဘကို၊ ေလာကသုံးပါး၊ အထြတ္ထားသား၊ ဘုရားျဖစ္ၿပီး၊ ေျမာ္ခ်င္ဘိခဲ့၊ အရွိျမင့္မိုရ္၊ ခ်မ္းရိပ္ခိုသား၊ ခဲအိုယွဥ္ေဘာ္၊ သုေဒၶၚဘမင္း၊ ေဆြသည္းရင္းႏွင့္၊ ခ်က္ခ်င္းယခု၊ သဗၺၫုတြင္၊ တစုတူပင္၊ ကြၽတ္ၾကခ်င္ဟု၊ ရည္ထင္သံျမ၊ မွာလိုက္လွ၏၊ ထိုမွတပါး၊ ေဆြေတာ္မ်ားလည္း၊ တရားမဂ္ဖိုလ္၊ ရပါလို၍၊ ကုသိုလ္ဆယ္ပါး၊ ရည္၍ထားသည္။ ။ မင္းမ်ားကိုယ္စီ ကိုယ္ငွတည္း။
၆၇။ အေၾကာင္းအေၾကာင္း၊ ျပန္လိုက္ေရွာင္းသည္၊ ခ်စ္ေဟာင္းပြက္ခ်ီ၊ ဆိုးေသြးသီေသာ္၊ ေဒဝီယေသာ္၊ မိသူေတာ္တုံ၊ မေပ်ာ္ႏွလုံး၊ ဓိ႒ာန္သုံးလ်က္၊ ပုံထုံးနည္းေဆာင္၊ လူတို႔ေဘာင္ဝယ္၊ အိမ္ေထာင္မယား၊ သူတပါးကား၊ ေျမာက္သားမေတာ္၊ မ်ိဳးေဘာ္မထပ္၊ ၾကမၼာစာလည္း၊ ခ်စ္အပ္၍သာ၊ ေမတၱာမတင့္၊ ကြာသည္ျမင့္ဟု၊ လြမ္းခြင့္ေျဖတိမ္၊ ဆည္းတားၿငိမ္၍၊ စိုးရိမ္ဗ်ာပါ၊ ေျဖတတ္ရာ၏၊ ဥကၠာမုခ၊ မင္းလွျဖစ္ျခင္း၊ မျခားလွ်င္းတိ၊ သနင္းၾကင္ဖက္၊ ငါ့ထိပ္ထက္ဝယ္၊ ဘြားဘက္တရွိ၊ တဇာတိျဖင့္၊ သီရိမဟာ၊ မာယာသားခ်င္း၊ ေမြးဘမင္းတူ၊ တအူတႀကိဳး၊ ႏြယ္ရိုးမယြင္း၊ မယ္မင္းေမာင္ႀကီး၊ ဦးရီးမင္းေက်ာ္၊ သုေဒၶၚရင္ႏွစ္၊ ဓမၼရာဇ္လွ်င္၊ အျဖစ္ထူးဆန္း၊ ေ႐ႊသကၤန္းႏွင့္၊ ဦးစြန္းျဖတ္ျဖတ္၊ ဆြမ္းဝတ္ခံခံ၊ သူ႕နိုင္ငံတြင္၊ မႀကံစတင့္၊ မက်င့္စေတာင္း၊ ေရွးမင္းေဟာင္းႏွင့္၊ အေၾကာင္းယူမူ၊ မတူေလဘဲ၊ မွတ္ေထြကြဲး၍၊ ဆင္းရဲးတေရး၊ တို႔ ဘိုး ေဘးလည္း၊ ရပ္ေဝးတပါး၊ ေျခက်င္သြားဟု၊ မၾကားစဖူး၊ အံ့ကာမူးခဲ့၊ ေက်းဇူးမ်ားရွင္၊ ငါ့သခင္ကို၊ ေမာင္ပင္သူျမတ္၊ ကာဠုမတ္လွ်င္၊ ၫြတ္ျပတ္ရိုေသ၊ ျပန္ပါေလဟု၊ သံေခ်မွာသီး၊ ျခင္းရာမွီးသည္။ ။ ပန္းႀကီးဆိုခ်ီ ဆိုခ်တည္း ။
၆၈။ မေျပာင္းမေျပာင္း၊ ေရွးျဖစ္ေဟာင္းက၊ စုံေပါင္းမကြာ၊ ဆက္ရွည္စြာတုံ၊ ယြင္းရာမဲ့ဘဲး၊ ဘဝလွဲးလည္း၊ မကြဲးတူေန၊ ၾကာႏွင့္ေရသို႔၊ သေခၤ်ေလးတန္၊ ေသာင္းဆယ္ျပန္တိ၊ အားသြန္လုံ႕လ၊ ဂုဏ္ဉာဏကို၊ ေထာင္စစဥ္ေဝး၊ သံသာေရွးႏွိုက္၊ ကံေကြၽးဒါန၊ ရင္းခ်ာလွ၏၊ ထပ္ဆကာကာ၊ ဝါသနာေၾကာင့္၊ မဟာေဒဝီ၊ ႀကဳံလွီညွိုးငယ္၊ သနားဘြယ္တိ၊ ႏွိုင္းဆြယ္မေျမာ္၊ ေျမာက္သားေတာ္လွ်င္၊ ႐ႊင္ေပ်ာ္ခိုင္ဆုန္း၊ ႐ြယ္စံတုန္းက၊ ေရွးဘုန္းပညာ၊ သမၻိဒါျဖင့္၊ သစၥာမုံႀကီး၊ ရင့္လွၿပီးေသာ္၊ ျမင္းထီးျဖဴကဏ္၊ ေနာင္ဆန္ႏွင့္သာ၊ ညဉ့္ျခင္းခြါ၍၊ ေကသာဆံရွင္၊ ေကာင္းကင္လႊတ္လႊတ္၊ ပစၥဴခြၽတ္လ်က္၊ မိုးထြတ္ျဗဟၼာ၊ ျမစ္ေနာ္မာတြင္၊ ကပ္လွာသကၤန္း၊ ရဟန္းျဖစ္ၿပီး၊ က်င့္ႀကီးဒုကၠရစရိယာ၊ အစာဆင္ျခင္၊ ေျခာက္ႏွစ္စင္ဟု၊ သို႔ပင္ေခါင္းပါး၊ ေမးတင္းၾကားမူ၊ ဆီးတားမတံ့၊ စိုးလြင့္ပ်ံ့လ်က္၊ ဆယ္ရံ႕ရံ႕ခါ၊ ရာဟုလာကို၊ ေဖ်ာ္ရာမ်က္ရႈ၊ ေၾကးမုံျပဳလည္း၊ အတုႏွိုင္းလြတ္၊ ဦးထိပ္မွတ္သား၊ သိဒၶတ္ကုမာ၊ ရက္လွစြာ၍၊ ခ်စ္မပါငဲ့၊ ေတာထြက္ခဲ့က၊ ခ်ဲ့ခ်ဲ့ဆြတ္ဆြတ္၊ သည္းအူျပတ္မွ်၊ တိမ္းၫြတ္ၾကင္သက္၊ ေမွ်ာ္လွည့္လ်က္လွ်င္၊ ဘြားဘက္ေတာ္သည္၊ ကြာျမင့္ရွည္ေသာ္၊ ေ႐ႊျပည္ဝွန္ဝွမ္း၊ တ မ်ားလြမ္းသည္။ ။ ၿပိဳက္႐ႊမ္းယိုၿပီ ယိုက်တည္း။
၆၉။ တေခ်ာင္းတေခ်ာင္း၊ သက္ထက္ေပါင္း၍၊ ပြင့္ေညာင္းသစၥာ၊ ေရွးသံသာက၊ ေမတၱာၿမဲးကိတ္၊ ခ်စ္သည္စိတ္ေၾကာင့္၊ ေဆြမိတ္ခ်စ္ျခင္း၊ မိစိုးမင္းလွ်င္၊ သီတင္းရွစ္မည္၊ တရားတည္လ်က္၊ ဆံခ်ည္ဆယ္ျခမ္း၊ ႐ႊင္သည့္ဝမ္းျဖင့္၊ ေျပာက္သမ္းမထင္၊ သို႔စင္ေတာင္တာ၊ ရွည္ျမင့္ၾကာလည္း၊ ၾကင္နာကဲးဆ၊ ကြၽတ္ထိုက္လွ၏၊ ဒီပကြၽန္းတြင္၊ ျပည္ေထာင္ခ်င္းကို၊ သံညင္းမိန႔္ေခ်၊ သုဝဏ္ေပႏွင့္၊ ေ႐ႊ, ေငြလက္ေဆာင္၊ သိန္း, သန္းေအာင္တိ၊ ျမားေျမာင္စုက်င္း၊ ကိုယ္လုံးနင္း၍၊ ထံရင္းလူရိပ္၊ ပြက္လွာရိပ္က၊ တံဆိပ္ပုံတူ၊ ထိုမွ်လူအား၊ စိတ္ျဖဴမတန္း၊ မတပ္စြန္းတည့္၊ ထူးဆန္းက်င့္ေန၊ ျမတ္ထြတ္ေပ၍၊ ျမဳေတဂုဏ၊ ကြၽတ္ထိုက္လွ၏၊ သီလမယြင္း၊ ေစာင့္စည္းျပင္းလ်က္၊ ၿပိန္းဖ်င္းျမန္လူ၊ မ်ိဳးျခားသူႏွယ္၊ မယူမစပ္၊ ႏွိုင္းရာလပ္၍၊ လူ႕ရပ္ဝယ္သား၊ ေျခာက္ပါးနတ္ျပည္၊ ရွာေဖြႏွည္လည္း၊ တူသည္မယွိ၊ ရာဟုမိကား၊ တရွိဘြားဘက္၊ ျဖစ္ေခါက္ ရက္လွ်င္၊ ေ႐ႊစက္အထံ၊ အသက္ႏွံ၍၊ ေကာင္းႀကံရည္ေမွ်ာ္၊ ခ်ီးမြမ္းေတာ္ကို၊ သုံးေဘာ္ပြဲးတြင္၊ ဦးထိပ္ျပင္ထက္၊ ၾကည္လင္ရိုေသ၊ ႐ြက္ရေစဟု၊ ညီေပထဲမွ၊ မွတ္ထိုက္လွ၏၊ ဤမွ်ေပ်ာ္ခင္း၊ သခင္မင္းႏွင့္၊ ဝင္းဝင္းရိပ္ၿငိမ္၊ နန္းေ႐ႊအိမ္ထက္၊ စည္းစိမ္တူကြ၊ မစံရလည္း၊ သုခသေမၼာ္၊ ျပည္ျမတ္ေက်ာ္မွ၊ ေနာက္ေတာ္မကြာ၊ လိုက္ခ်င္စြာဟု၊ ျဗဟၼာစိုရ၊ ျဖဴဆြစိတ္ၾကည္၊ ေျဖာင့္ႀကံစည္လ်က္၊ ဖန္ရည္ဝတ္မွန္း၊ ထုံးက်စ္စြန္းတိ၊ ျပည့္ဝန္းေသာ္တာ၊ စႏၵရာသို႔၊ ကလ်ာငါးေထြ၊ ထြားညက္ေခ်လွ်င္၊ မေျပထုံးပိုင္း၊ ခ်ဳပ္ရီမွိုင္းက၊ ေန႕တိုင္းပူေဇာ္၊ လြမ္းစိုက္ေခၚသည္။ ။ ရိပ္ေထာ္ခိုမွီ ခိုၾကတည္း။
၇၀။ တေခါင္းတေခါင္း၊ ညွိစည္းေပါင္း၍၊ က်င့္ေကာင္းသမား၊ လူတကာတုံ၊ လႈပ္ခါပြဲးၿပီး၊ မွည့္႐ႊမ္းသီးသား၊ ေကာက္ႀကီး ေကာက္လ်င္၊ က်ီ, ၾကဝင္လ်က္၊ အၾကင္အၾကင္၊ ထက္ဝန္းက်င္မွ၊ ဖူးခ်င္သည္ခ်ည္း၊ ေတာေတာင္ၾကည္းမွ်၊ နရည္းခရာ၊ သံသာခြက္ခြင္း၊ ခ႐ုသင္းတိ၊ ဒုံမင္းသံေလး၊ ျဗဴေဟးကုန္ရ၊ သီ, က, မႈတ္, တီး၊ စည္ႀကီးသံထင္ ပၪၥင္တူရိယာ၊ မဟာဒါန၊ ေဝငွအလႉ၊ ပစၥဴစုလ်ား၊ ပိတ္ပါးက်ည္းျဖစ္၊ ဦးရစ္ေဗာင္းဖ်င္၊ ဒုယင္ေဆးစြန္း၊ သကၤန္းသပိတ္၊ ပရိကၡရာ၊ စုံစြာရွစ္ပါး၊ ကရား, ပဲခြပ္၊ ဘိနပ္, ေတာင္ေဝး၊ ကံေကြၽးအသစ္၊ ေရစစ္ကရိုဏ္၊ ဖိထိုင္သလြန္၊ ဗိတာန္ေကာင္းယဥ္၊ အင္ပ်ဥ္ေညာင္ေစာင္း၊ ကိန္းေအာင္းေမြ႕ရာ၊ ကမၺလာလည္း၊ သဒၶါလႉဘို႔၊ ပါကုန္ၿမိဳ႕လ်က္၊ ထိုသို႔တပါး၊ သူတို႔အားကား၊ ေဆးဝါးစုဖက္၊ အညက္ေထာ္လီ၊ နယ္ဆီစုရ၊ ဧျမၿငိမ္စြာ၊ သမကာျဖင့္၊ ျမဴတာေရခ်မ္း၊ ေက်ာင္းေတာ္လမ္းသို႔၊ သယ္ကမ္း႐ြက္ပို႔၊ အခ်ိဳ႕သသူ၊ အၾကင္လူမူ၊ ထီးျဖဴေ႐ႊခ်က္၊ ေညာင္႐ြက္ေရစင္၊ သံရွင္ေ႐ႊခ်ဴ၊ လူလူပန္းပြား၊ ဖြဲ႕လ်ားကမ္းခြန္၊ ဗိတာန္ကာမိုး၊ ပုဆိုးေငြေစာင္၊ ေသာင္းေထာင္ေရာင္ဝန္း၊ ကာျဖန႔္သန္း၍၊ ဆြမ္းပန္းရသာ၊ သုဒၶါဘုတ္ေကာင္း၊ နံ႕ေပါင္းက်စ္ေၾကာ္၊ ဆီေပၚကင္ဖုတ္၊ သားျပဳတ္စမဲး၊ တင္လဲးသကာ၊ ဃနာပ်ားရည္၊ ပြတ္က်ည္ေထာပတ္၊ ႏွမ္းခြၽတ္နို႔ဓမ္း၊ စားဆြမ္းႀကိဳင္ေမႊး၊ ဘုန္းေပးေလာက္ေအာင္၊ လူ႕ထြတ္ေခါင္ကို၊ ရည္ေစာင္ဗိုလ္ပါ၊ အုပ္အာသီးသီး၊ နိဗၺာန္မွီးသည္။ ။ ဆုႀကီးလိုညီ လိုလွတည္း။
၇၁။ အေသာင္းအေသာင္း၊ စည္ပင္ေဟာင္းတိ၊ မေျပာင္းအိမ္ေျခ၊ ႐ြာေနနဂိုရ္၊ ထိုထိုနိုင္ငံ၊ လုပ္ႀကံဖြဲ႕ၿခီး၊ သူႀကီးသူလတ္၊ မႉးမတ္, ေသ႒ေး၊ ပုေဏၰး, ပုဏၰား၊ ေလးပါးမ်ိဳးႏြယ္၊ ကုန္သြယ္လယ္ထြန္၊ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္စား၊ ရပ္တိုင္းကားလည္း၊ ခြန္အားကိစၥ၊ လြန္ကုံင၏၊ ေဂါစရဂံ၊ ဆြမ္းေတာ္ခံ၍၊ က်ိဳးႏြံေရွာင္းေရွာင္း၊ စေလာင္းေရာင္ထင္၊ ေ႐ႊစင္ေယာက္ခြက္၊ ပြတ္ေခ်ာလ်က္တည့္၊ နံ႕သက္ေမႊးေမႊး၊ သေလးသီတာ၊ သုဒၶါလွိုင္ၾကဴ၊ လ်င္ေဆာလႉလ်က္၊ ဗိုလ္လူထိတ္ထိတ္၊ ၾကည္သည့္စိတ္တိ၊ သပိတ္လက္ဝယ္၊ အလွယ္လွယ္လွ်င္၊ သပၸါယ္ၿဖိဳးၿဖိဳး၊ အက်ိဳးငါးစု၊ အာယု, ဝဏၰ၊ သုခ, ဗေလာ္၊ ပညာေက်ာ္သား၊ မ်က္ေျမာ္, သံသာ၊ ပြားတတ္စြဟု၊ ေျမမွဆိုက္ဆိုက္၊ နဖူးတိုက္၍၊ အမွိုက္ပုေပၸါင္း၊ ဆူးေယာင္းတံရွယ္၊ ပစ္ယ္သစ္ငုတ္၊ ခလုတ္ကန္သင္း၊ ကုန္းက်င္းညီစိမ့္၊ အနိမ့္ဖို႔ဆင့္၊ အျမင့္ေပါက္နိမ့္၊ ေမြ႕သိမ္ထြားထြား၊ ေ႐ႊဖဝါးျဖင့္၊ တရားရာဇာ၊ မဟာမုနိ၊ ႂကြပါဘိေလာ၊ ပီတိေျပာစြာ၊ ေလွ်ာက္ပန္ထြာလ်က္၊ သဒၶါႏွလုံး၊ လူခန႔္က်ဳံးကို၊ ပခုံးေခါင္းထက္၊ သြယ္႐ြက္ခုတ္ထြင္၊ သုဓ္သင္ရွင္းရွင္း၊ ခရီးခင္းကို၊ တူး႐ြင္း, အိမ္ထား၊ သံျပားစိတ္ျဖာ၊ တူးငွါထမ္းေဆာင္၊ သြားသာေအာင္လ်င္၊ ေဖာင္ေဖာင္ထြင္လွ၊ နတ္လမ္းမသို႔၊ ပုညေခတၱံ၊ ေထရ္ပ်ံႏွစ္ေသာင္း၊ သွ်င္အေပါင္းႏွင့္၊ လူေကာင္းသမၼာ၊ ေနာက္ေတာ္ပါသား၊ ျမတ္စြာအထြတ္၊ နတ္ထက္နတ္၏၊ စက္ျမတ္ျမဳေတ၊ နင္းထိုက္ေစဟု၊ ဖုတ္ေငြေခ်ာမွ်၊ ညွိၫြတ္ၾကသည္။ ။ တူးဆြၿဖိဳညီ ၿဖိဳစြတည္း။
၇၂။ မေႏွာင္းမေႏွာင္း၊ သူေတာ္ေကာင္းကား၊ လ်င္ေၾကာင္းလားႏွင့္၊ ဖူးခ်ိန္သင့္၍၊ ေ႐ႊျဖင့္တန္ေဆာင္၊ ေျပာင္ေျပာင္႐ႊန္း႐ႊန္း၊ ညီးလင္းထြန္းလ်က္၊ မီးပန္းခ်ယား၊ စကားငုံဖူး၊ ဆိတ္ဖလူးႏွင့္၊ မီးရႉးရဟတ္၊ သရက္ႁပြတ္၏၊ ႐ုပ္ဓာတ္အလွ်ံ၊ မီးပ်ံစိန္ပြင့္၊ ျငမ္းဆင့္ျမင့္မိုရ္၊ မီးညို, မီးျဖဴ၊ ၾကည့္သူမၿငီး၊ မီးသင္က်ီးႏွင့္၊ တသီးဆန္းလ်က္၊ မီးႂကြက္က်ည္းပါ၊ ေထြလာမီးဖါး၊ အျပားျပားတိ၊ ထြန္းျငားဝါျခင္း၊ ဝိုးဝိုးဝင္းမွ်၊ လင္းလင္းရွိန္ေျပး၊ ေမွာင္ရိပ္ေဝး၏၊ တင္ေမးတင္နာ၊ ေရာက္ကုန္လွာသား၊ ပ်ဴငွါေျပျပစ္၊ လူက်စ္လ်စ္မူ၊ ပန္းစစ္အေက်ာ္၊ ေ႐ႊေလွာ္ေလးခ်ိန္၊ ဖုံးမသိန္, ကတိုး၊ ထုံရိုးစုံစြာ၊ စမၸါ, ကရမက္၊ ပန္းလ်က္, အန္ဖတ္၊ ေဖ်ာ္ႏွင့္ ခတ္၍၊ လႊံ႕ပတ္အနံ႕၊ ပ်ံ့ပ်ံ့ဒါ႐ူ၊ ေမႊးၾကဴရည္ေပ်ာင္း၊ ႀကိဳင္နံ႕ေကာင္းသား၊ ေဖၚေပါင္းသင္ပုတ္၊ နံ႕ပ႐ုတ္လည္း၊ ေ႐ႊၾကဳတ္ေ႐ႊအိုး၊ နံ႕သာမ်ိဳးတိ၊ ၿဖိဳးၿဖိဳးႀကဲးဖ်န္း၊ လမ္းတိုင္းသြန္း၍၊ မတန္းျမဴျမႇေး၊ ႀကိဳင္နံ႕ဧ၏၊ ေမႊးေမႊးၾကဴၾကဴ၊ တခ်ိဳ႕သူကား၊ ပန္းျဖဴ, ပန္းနီ၊ ခ်ယ္စီပန္းထီး၊ ပန္းႀကီးအျမႇောင္၊ ပန္းေထာင္လွဆုံး၊ ပန္းကုံးဗိတာန္၊ တမ္းခြန္ေျပာက္က်ား၊ မုေလးပြားႏွင့္၊ ယမားေနတာ၊ လႈလို႔ပါလ်က္၊ သဒၶါစိတ္ဧ၊ ၾကည္စိတ္ေျပး၏၊ စဥ္ေရွးသံသာ၊ ယာဥ္စၾကာဝယ္၊ ခႏၶာငါးပါး၊ လႊဲးေဖါက္မ်ား၏၊ တရား႐ုပ္နာမ္၊ တလႈပ္လႈပ္လွ်င္၊ မခ်ဳပ္ေလတတ္၊ ဒုကၡဝဋ္မွ၊ အထြတ္ခ်မ္းသာ၊ အရိယာတို႔၊ ၿငိမ္းရာစေတ၊ နိဗၺာန္ေျမသို႔၊ မေသမအို၊ ျဖစ္တုံလိုဟု၊ ကုသိုလ္မ်ားျမတ္၊ ျဖင္ညီးခတ္မွ်၊ လူ, နတ္ခန႔္ခ်ဳံး၊ ဖူးလွာ႐ုံးသည္။ ။ အားလုံးဟိုညီ ဟိုၾကတည္း။
၇၃။ အေကာင္းအေကာင္း၊ ညွိၾကေပါင္း၍၊ ဆယ္ေခ်ာင္းစုံလ်က္၊ ဦးထိပ္ထက္လွ်င္၊ တုဘက္လြတ္ကင္း၊ တရားမင္းဝယ္၊ ေဟာျခင္းမဂ္ဖိုလ္၊ ကြၽတ္ပါလို၏၊ ကုသိုလ္အရာ၊ ရတနာတိ၊ ပါဘိအမ်ား၊ ပတၱျမားႏွင့္၊ ဥႆဘယား၊ ျပယားနီလာ၊ သႏၲာစိန္ေၾကာင္၊ ျဖဴေရာင္ပုလဲး၊ ျမခဲးေဂၚမိတ္၊ လွ်ံဖိတ္ရည္ရွင္၊ ပူေဇာ္ရင္လ်က္၊ သဘင္က်င္းက်င္း၊ ပြဲးႀကီးခင္း၍၊ မင္းလည္းခန႔္ခ်ဳံး၊ အားလုံးမက်န္၊ ဖူးလွာပန္ရွင့္၊ နက္ျဖန္ညဉ့္က၊ ေ႐ႊစက္ေႂကြေလာ့၊ ေလာကဗႏၶဳ၊ သဗၺၫုလွ်င္၊ ဥဇုမဂၢံ၊ သွ်င္မ်ားရံလ်က္၊ ထြန္းလွ်ံညီးညီး၊ ေ႐ႊရည္စီးသို႔၊ မင္းႀကီးသုေဒၶၚ၊ ေနေတာ္ဌာန၊ ကပိလႏွင့္၊ ရာဇၿဂိဳဟ္မည္၊ ဤျပည္အျခား၊ ခရီးၾကားဝယ္၊ အမ်ားပရိတ္သတ္၊ ရိုၫြတ္စည္းေပါင္း၊ ႀကံကုန္ေရွာင္း၍၊ တဲးေက်ာင္းသာစြာ၊ ျပဳႏွင့္လာသည္၊ သခၤ်ာခ်င့္တြက္၊ ေျခာက္ဆယ္ရက္ကို၊ ပန္းသက္မယူ၊ မည္သူမက်န္၊ အခ်ိန္တန္ျဖင့္၊ မလြန္မေစာင္း၊ ေထရ္ႏွစ္ေသာင္းတိ၊ လူေကာင္းသမာ၊ ေနာက္ပါေတာ္သား၊ အခါခပ္သိမ္း၊ သာခ်မ္းၿငိမ္းလ်က္၊ ပန္းစိမ္းမိုးကာ၊ ရိပ္သာဆိုင္းဆိုင္း၊ ၿပိဳင္းရရိုင္းလွ်င္၊ ကြန႔္တိုင္းစက္ေတာ္၊ ခ်ေထာက္ေရာ္၍၊ သြားေပ်ာ္မၿငီး၊ စီရင္ၿပီးသည္။ ။ ေဝးနီးဗိုလ္မွီ ဗိုလ္မွ်တည္း။
၇၄။ တျခားတျခား၊ ရပ္ရွစ္ပါးမွ၊ တိုင္းကားနိုင္ငံ၊ ဂ႐ုဓံျဖင့္၊ ေကာင္းႀကံေျဖာင့္ေျဖာင့္၊ တရားေစာင့္သား၊ ရွစ္ေသာင့္ေလးေထာင္၊ မင္းကုန္ေအာင္လည္း၊ လက္ေဆာင္မ်ားစြာ၊ ပဏၰာကာရ၊ လႉဘြယ္စသား၊ ဒါနဝတၳဳ၊ ျပဳအံ့ပန္းႀကီး၊ အၿဖီးၿဖီးလွ်င္၊ ခရီးႀကိဳလင့္၊ ေရေၾကာင္းသင့္မူ၊ ေရျဖင့္စံသြား၊ မင္းတို႔အားကား၊ ေလွာ္ကားအိမ္ေဆာင္၊ ေ႐ႊေဘာင္ေ႐ႊေလာင္း၊ ပဲ့ေပါင္းေျပာက္မြမ္း၊ ေလွႀကီးေလွလ်င္၊ ျမစ္ခြင္စုန္ဆန္၊ သံဝွန႔္က်ိဳက္က်ိဳက္၊ ဦးစီဆိုက္၏၊ ၾကည္းႏွိုက္အုပ္ေထြ၊ ေတာင္ေျခအခင္း၊ အၾကင္မင္းတုံ၊ ဆင္, ျမင္းရထား၊ ေလးပါးစစ္အင္၊ က်င္းလ်က္ပင္တည့္၊ မြမ္းျဖင္ပရိသတ္၊ ရံမႉးမတ္ႏွင့္၊ ဆြတ္ဆြတ္သဒၶါ၊ ေစတနာေၾကာင့္၊ လ်င္စြာစိုက္စိုက္၊ ဖူးႏွင့္လိုက္၍၊ အၿမိဳက္ေဝငွ၊ မုနိႏၵလွ်င္၊ ပြင့္စဆဲးဆဲး၊ ေက်ာ္ဆင့္ကဲးလ်က္၊ ရဲးရဲးသစၥာ၊ ျဗဟၼာသႏၲာန္၊ မ႒ာန္႐ြ႐ြ၊ မဂဓျဖင့္၊ လ်င္လွႁပြတ္ႁပြတ္၊ မုကၡပါဌ္တိ၊ တြတ္တြတ္ညင္းညင္း၊ သာျခင္းေခ်းေခ်း၊ ပ်ံ့ေမႊးအေက်ာ္၊ တရားေတာ္ကို၊ ၾကားေသာ္သဒၶါ၊ ဘာသာစရိုက္၊ လူဗိုလ္လိုက္ျဖင့္၊ နားႏွိုက္ဝင္ေန၊ သိကုန္ေလေသာ္၊ စိတ္ေစတနာ၊ ကုမုဒါဟု၊ တရာအထပ္၊ ႀကိဳင္ႏွံ႕စပ္မွ်၊ သုံရပ္နတ္လူ၊ ပိတုန္းဟူသား၊ အူအူေသာင္းေသာင္း၊ ပ်ားအေပါင္းတို႔၊ ပ်ံ့ေလွာင္းဧျမက္၊ ေ႐ႊၾကာရက္ကို၊ စုံမက္ဝမ္းတြင္၊ ေသာက္ၾကခ်င္ေသာ္၊ အရွင္သူႀကီး၊ ယိုရာမွီး၍၊ ခရီးသြားဆက္၊ ေမွ်ာ္လင့္လ်က္သည္။ ။ ဦးထက္ၾကာငုံ ၾကာငုံတည္း။
၇၅။ တရားတပါး၊ အမ်ိဳးျပားသား၊ ပုဏၰားျမန္မာ၊ ဗ်ာပါးစင္းၾကန္၊ ၾကန္တန္ေပ်ာ့ဂြၽမ္း၊ ကမ္းယံျပဴၿမဳံ၊ သထုံတလိုင္း၊ စဥ္တိုင္းသက္သား၊ ကုလားပန္းေသး၊ ရပ္ေဝးက်ည္းလို၊ သိန္းဃိုဠ္ဗာလိ၊ ေဗာဓိပ င္ကာ၊ ဘာသာသင္းတြဲး၊ ရပ္လွဲတထူး၊ ကန္တူးနားဘက္၊ တရာသူလွီ၊ စာလီအဘက္၊ အိပ္ပက္စ႑ား၊ ယိုးဒယားႏွင့္၊ တျခားသင့္ေထာင္၊ ပေလာင္လဝ၊ သုဗၻထူးဆန္း၊ ရွမ္းယြန္းဦးျပည္း၊ မ်က္ႏွာမည္းႏွင့္၊ ကသည္းကရင္၊ စုံအင္ခ်င္း, လင္း၊ တနသၤာရီ၊ ေဇာ္ဂီသိပၸ၊ ကုလာနဟု၊ တရာ့တပါး၊ ျပားသားအေထြ၊ ဇမၺဴေျမတြင္၊ ေနသားခန႔္ခ်ဳံး၊ လူ႕အလုံးလည္း၊ ေ႐ႊကုံးရတနာ၊ ၾကည္စြာျပတ္ျပတ္၊ ပီတိၫြတ္လ်က္၊ မ်က္မွတ္ေၾကးမုံ၊ ရႈတုံတုံလွ်င္၊ စုံစုံမက္မက္၊ ၾကားခက္လ်က္သည္။ ။ က်ဴးရက္ခ်ာ႐ုံ ခ်ာ႐ုံတည္း။
၇၆။ အမ်ားအမ်ား၊ ထပ္လတ္ပြား၍၊ မအားေျခခ်၊ တိုးၾကဦးစီ၊ ကိုယ္ခ်င္းမွီလ်က္၊ ပည္းသီ ထက္ဝန္း၊ သိန္း သန္းသခၤ်ာ၊ ေရာက္လွာေျပာထူ၊ အၾကင္လူတို႔၊ အယူဝမ္းတြင္၊ ကိုယ္စီပင္လွ်င္၊ ဖူးခ်င္ထပ္ယွိ၊ ၾကည့္ဘိစတုံ၊ ျဖစ္ပုံပရိသတ္၊ ရိုၫြတ္ဝမ္းေျမာက္၊ မွ်စင္ေလာက္ဝယ္၊ တေယာက္ငါ့မွာ၊ ငါ့ဘို႔သာတည့္၊ မဟာဇိေနာ္၊ သုံးလူ႕ေဘာ္ကား၊ သံေတာ္ျမရည္၊ ေဟာေပသည္ဟု၊ ေဆာက္တည္ၾကကုန္၊ ျပင္းဟုန္သဒၶါ၊ ဥပမာမူ၊ ေသာ္တာစႏၵ၊ ေကာင္းကင္ဝဝယ္၊ ဆြဆြၿငိမ္ဝါ၊ လူတကာတို႔၊ မ်က္ႏွာအဆီ၊ ထြန္းၿပီတည့္တည့္၊ ပဘာလွည့္သို႔၊ လျပည့္သဖြယ္၊ ဆန္းတၾကယ္လွ်င္၊ ေျခာက္သြယ္ေရာင္ထု၊ သဗၺၫုတုံ၊ အတုမယွိ၊ ေျပာင္ေျပာင္ညိမွ်၊ သတိပ႒ာန္၊ ေက်းဇူးမြန္တိ၊ ကြၽတ္တန္သသူ၊ ကြၽတ္စိမ့္ဟု၍၊ ဇမၺဴဒီပါ၊ ကြၽန္းမ်က္ႏွာထက္၊ သစၥာေလးပါး၊ ပြင့္လတ္ျငားက၊ တရားဓမၼံ၊ ဘဝဂ္ညလ်ံမွ်၊ ေက်ာ္သံမဆုံး၊ ပန္းႏွယ္ကုံး၍၊ အားလုံးအားထား၊ ေတြ႕ျငားၿပီးေျမာက္၊ ျပည္႐ြာေရာက္လည္း၊ တေခါက္ထင္ထင္၊ ျမင္ခ်င္ရႈျပန္၊ အဘန္ဘန္လွ်င္၊ မလြန္ခဲးရက္၊ ျမတ္စုံမက္သည္။ ။ ဖူးလ်က္လာတုံ လာတုံ႕တည္း။
အမ်ားလူဗိုလ္ ၾကည္ညိုၾကပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၁၁) မ်ားစြာနတ္လူ ပူေဇာ္ၾကပုံ.....
(၄၈) ေတသု ေတသု ပေဒေသသု၊
ေဒဝါမာႏုသကာ ဥေဘာ။
ဂႏၶမာလာဘိ ပူေဇႏၲိ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
၇၇။ ဗုဒၶေသ႒ော္၊ ႀကီးႏုေဘာ္ျဖင့္၊ မေျမာ္စဘူး၊ ေက်းဇူးဆန္းၾကယ္၊ ပ်ိဳႏု႐ြယ္က၊ အံ့ဘြယ္မ်ားလွ၊ ေဒဝီလလွ်င္၊ ဘြားစဖူးလွာ၊ လကၡဏာကို၊ ရႈပါလွည့္ေခ်၊ ၫြတ္ရိုေသဟု၊ ကပ္ေျခလွည့္မွား၊ ဦးစြန္းဖ်ားထက္၊ ဖဝါးေ႐ႊစက္၊ နင္းလ်က္အေရာင္၊ ေျပာင္ေျပာင္ဝင္းဝါ၊ ျမင္ေသာခါလွ်င္၊ သစၥာေလးမည္၊ ပြင့္အံ့သည္ဟု၊ ေ႐ႊျပည္အုပ္စိုး၊ ဘ ရွိခိုး၏၊ ေက်ာ္ဟိုးျပင္းထန္၊ ထိုၿပီးလြန္တုံ၊ လယ္ထြန္မဂၤလာ၊ ျပဳေသာခါႏွိုက္၊ ေနဝါကြယ္စိပ္၊ သေျပရိပ္တြင္၊ စက္အိပ္ေပ်ာ္ေၾကာင္း၊ ထိန္းကေယာင္းႏွင့္၊ မတ္ေပါင္း႐ုံၿခဳံ၊ ရံေစတုံရွင့္၊ ပူ႐ုံညံ့စဲ၊ မြန္းတည့္လြဲလ်က္၊ ၿငိမ္းၿမဲကာဆီး၊ အုပ္သည့္ထီးသို႔၊ ပင္ႀကီးဇမၺဴ၊ ခ်စ္သူဆပြါး၊ ျခည္ရွိန္တားကတ၊ ထိပ္ဖ်ားဆယ္စုံ၊ ႐ြက္ျပန္တုံ၍၊ ေၾကးမုံအတု၊ သက္မွတ္ရႈလ်က္၊ ကြၽတ္ဆုထင္ရည္း၊ အငယ္တည္းက၊ ခမည္းမင္းေက်ာ္၊ သုေဒၶၚဒန၊ ကဲဆျမတ္ၾကင္၊ ႏွစ္ႀကိမ္စင္တည့္၊ ဦးတင္ေကာ္ေရာ္၊ ရွိပူေဇာ္သည္၊ လူ႕ေဘာ္တမြတ္၊ ဘုရားျမတ္ ၊ ဘုံထြတ္ျမတ္စြာ၊ ဆကာမာႏွိုက္၊ သဒၶါၾကည္ယုံ၊ နတ္တို႔ဘုံလည္း၊ အဟုံျဖင္ညီး၊ လမ္းစဥ္မွီး၍၊ ခရီးထက္ခြင္၊ ပြဲသဘင္ျဖင့္၊ မိုးျပင္ပိတ္မွ်၊ လာကုန္ၾကသား၊ ဘုမၼေျမစိုး၊၊ ႐ုကၡစိုးတတိ၊ တန္းခိုးႀကီးစြာ၊ ဂႏၶဗၺာတို႔၊ ညီညာေပါင္းညွိ၊ သႏၲဳႆိတ၊ သုယာမ္စသား၊ ပၪၥမာလီ၊ အညီဣႏၵ၊ အကၤုရႏွင့္၊ ေဟမဝတာ၊ ဘာသာတာဂီရိ၊ မာတလိဟု၊ မည္ယွိထင္ရွား၊ နတ္မ်ားမင္းလည္း၊ ဘုရားျမတ္ကို၊ ဖူးလင့္ဆိုလ်က္၊ မဂ္ဖိုလ္ကုန္စယ္၊ ရေကာင္းဘြယ္လ်င္၊ လွယ္ပယ္ရင္းထုတ္၊ ႀကိဳးကုတ္လုံ႕လ၊ ေစ့ပ်ိဳးမွတည့္၊ ေလဘျမႇေးရိ၊ ဝိဇၨာၿငိသား၊ ဒိ႒ိဝါဒ၊ မိုက္ေမာဟေၾကာင့္၊ ဩဃျမစ္ယဥ္၊ သံေယာဇဥ္ကို၊ ဖဲၾကဥ္လြတ္နိုင္၊ ကူးခတ္ပိုင္၍၊ မၿပိဳင္ရန္သူ၊ ေသမင္းဟူလည္း၊ မျပဳလွာလွ်င္း၊ ေဘးမွကင္းသား၊ သားခ်င္းျပည္မြန္၊ ၿမိဳက္နိဗၺာန္သို႔၊ မက်န္ေသြးေဆာင္၊ ေရာင္လွ်င္းေအာင္ဟု၊ တိမ္ေတာင္ျမင့္ဖ်ား၊တိမ္ၾကားရပ္မွ၊ ကိုယ္ထင္ျပ၍၊ ေန လနတ္သား၊ နတ္အမ်ားႏွင့္၊ သိၾကားေရွ႕တည္၊ ရွိဦးရည္လ်က္၊ ေျခာက္ျပည္ရပ္ထင္၊ ဖူးလွာက်င္သည္။ ။ ေကာင္းကင္အႏွံ႕ အစပ္တည္း။
၇၈။ အသီးအသီး၊ ကုသိုလ္ႀကီး၍၊ ထိုၿပီးတရပ္၊ ေနမွတ္အပ္သား၊ အကြပ္စိုးမႉး၊ ဘီလူးကုမၻဏ္၊ ယုဂန္ထိပ္ဖ်ား၊ နတ္ေလးပါးႏွင့္၊ သိၾကားယုံက်ဳံ႕၊ ဝိသႀကဳံလည္း၊ ပဇၨဳန္ဖ်န္းဆြတ္၊ သူရႆေတ၊ မေဟသရ၊ ဇဝနဟု၊ ေသာမ မာယာ၊ မဟာဂီရိ၊ မဏိေမခလာ၊ ဂဂၤါေရစိုး၊ နတ္မ်ိဳးဖုတ္ၿပိတ္၊ မရမိတ္သြာ၊ ကဝါလမိုင္း၊ ေန႕တိုင္းမခ်ာ၊ ေရာက္ႏွင့္လွာလ်က္၊ သဒၶါ႐ႊင္း႐ႊင္း၊ တရားမင္းဝယ္၊ သီတင္းအားထုတ္၊ ဥပုသ္ရွစ္မည္၊ ေဆာက္တည္ခ်င္လြန္း၊ ပီတိမြန္းလ်က္၊ နတ္ပန္းေဖ်ာ္ေဖ်ာ္ေဖ်ာ္၊ ပူေဇာ္အားရမ္း၊ မလႅာပန္းျဖင့္၊ ႐ႊင္ဝမ္းေျမာက္ေျမာက္၊ က်ဴးသံေထာက္လ်က္၊ တေယာက္မလြတ္၊ ရိုၫြတ္ကိုယ္စီ၊ လက္အုပ္ခ်ီ၍၊ ပန္းသီပန္းကုံး၊ လွဆုံးပန္းခိုင္၊ စြဲလ်က္ကိုင္၍၊ ပည္းလွိုင္ဂုဏ၊ သုံးလူ႕ဘကို၊ ေမွ်ာ္ၾကေျပာေျပာ၊ ရႈမိန္းေမာလ်က္၊ စိတ္ေဇာၾကည္လင္၊ ဦးထိပ္တင္သည္။ ။ ေသာင္းခြင္အလႈံ႕ အထပ္တည္း။
၇၉။ အၿဖီးအၿဖီး၊ ရႈမၿငီးသား၊ ခရီးဦးႀကိဳ၊ ဖူးလင့္ဆိုလ်က္၊ ျမင့္မိုရ္အထိပ္၊ သားခ်င္းရိပ္ျဖင့္၊ သုံးက်ိပ္သုံးပါး၊ ကစားေပ်ာ္ဌာန္၊ နႏၵဝန္သို႔၊ တသြန္စပ္ၾက၊ ေမြ႕ေလ်ာ္လွသား၊ စိတၱလတာ၊ ဥယ်ာဥ္သာဝယ္၊ ကလ်ာမၪၥဴ၊ ဇမၺဴနဒီ၊ ဆြတ္ခဲ့သီ၍၊ တူညီေလးမည္၊ မ်ိဳးေဆြသည္ႏွင့္၊ ခ်စ္ၾကည္စံပ၊ ေမတၱာငွ၍၊ မာဃလုလင္၊ စီရင္တတ္ပြန္၊ ဧရာဝဏ္ထက္၊ ေဝဘန္ေမွ်ာ္ရႈ၊ အမႉးျပဳ၍၊ ေကာင္းမႈေဆာက္တည္၊ ေ႐ႊျပည္သိၾကား၊ ေရွးဦးသြားမူ၊ အမ်ားေႁခြေ႐ြ၊ သုံးကုေဋႏွင့္၊ ျမတ္ေထြေျခာက္သန္း၊ ရံပတ္ဝန္းလ်က္၊ ပ်ံ့မႊန္းႀကိဳင္စြာ၊ ၿမိန္သုဓါတိ၊ နႏၵာကန္ေရ၊ ယူခပ္ေလ၍၊ ျမဳေတဖဝါး၊ ေျခေတာ္ဖ်ားကို၊ ၫြတ္တြားသပ္ဖ်န္း၊ ခ်မ္းေရသြန္းလ်က္၊ နတ္ပန္းပြင့္ထီး၊ သီကုံးႀကီးျဖင့္၊ ခရီးလမ္းခြင္၊ ပူေဇာ္က်င္သည္။ ။ ေၾကာင္းလွ်င္မဆံ့ မလပ္တည္း။
၈၀။ အဆီးအဆီး၊ လမ္းခရီးႏွိုက္၊ ျဖင္ႀကိးခပ္မွ်၊ စိုးကုန္ၾကသား၊ ႐ုကၡသစ္ပင္၊ ေျမျပင္ကုန္းက်င္း၊ အိုင္အင္းေျခာက္ေျမာင္၊ ေတာေတာင္လယ္ယာ၊ အိမ္မွာေမွာင့္ေရာင့္၊ ေစာင့္သည့္႐ြာျပည္၊ ေနသည္မက်န္၊ ထိုမွလြန္သား၊ ယုဂႏၶရ၊ ဣသိႏၶဟု၊ ကရဝိက၊ ေနမိႏၵႏွင့္၊ သုဒႆန၊ ဝိနတက၊ အႆကဏၰာ၊ ဂဂၤါေပၚရန္း၊ ျခားဆီမွန္းလ်က္၊ ေနဝန္းစက္ေရာင္၊ သုံးကြၽန္းေဆာင္၍၊ ညဉ့္ေမွာင္ထက္ဝန္း၊ ပတ္လည္ထြန္းလ်က္၊ ရံသန္းဌာန၊ ျမင့္ျဖဴးလွသား၊ စၾကဝဠာ၊ သခၤ်ာက်ယ္ျမတ္၊ တံတိုင္းထြတ္ထက္၊ ေနမွတ္တသြန္၊ ဘုံဗိမာန္တြင္၊ နတ္မြန္အေပါင္း၊ နတ္သူေကာင္းလည္း၊ လမ္းေၾကာင္းအဆီ၊ လက္အုပ္ခ်ီ၍၊ အဂႌရသ၊ ဗုဒၶဝီေရာ္၊ ဘက္မဲ့ေက်ာ္သား၊ သုေဒၶၚဒန၊ မင္းလွခ်စ္သား၊ ျမတ္ဘုရား၏၊ တရားျမတ္လြန္း၊ နိဗၺာန္ပန္းကို၊ ဝန္းဝန္းကုံးၿပီး၊ ယဂင္ႀကီးျဖင့္၊ ညီးညီးေရာင္ထင္၊ ဦးႏွိုက္ဆင္လ်က္၊ အၾကင္နတ္လူ၊ အတူတူလွ်င္၊ စင္ျဖဴညစ္ေၾကး၊ ဇာတိေဝးလ်က္၊ ေသေဘးမထိ၊ မယွိဇရာ၊ ေရာဂါဘယ၊ ေသာကယ္နိုင္၊ ထြတ္ဖ်ားတိုင္သား၊ လြန္ႀကိဳးစားလ်က္၊ တရားနာခ်င္၊ ေရာက္လိုေသာအား၊ လြန္ႀကိဳးစားလ်က္၊ တရားနာခ်င္၊ လာကုန္က်င္သည္။ ။ ေဆာလ်င္မငံ့ မရပ္တည္း။
၈၁။ အႀကီးအႀကီး၊ ခုံေျမာက္ၿပီးမွ၊ အသီးစိုးပိုင္၊ ကြပ္ညွပ္နိုင္သား၊ လက္ခိုင္ယကၡ၊ ပုဏၰကႏွင့္၊ ဝႆဝေရာ၊ တာေနာယကၡ၊ အႆမုခီ၊ ဒႆရီတို႔၊ စႏၵီေက်ာ္ရွိန္၊ သုရိန္တကြ၊ အဠဝက၊ ကုသမင္းစိုး၊ ဗိႆနိုးႏွင့္၊ တန္းခိုးျပင္းထန္၊ ေဝႆဝဏ္လည္း၊ စိတ္သန္ၾကည္လင္၊ ျမတ္ခ်င္သွ်င္ကို၊ ဦးတင္ၫြတ္တိမ္း၊ သဒၶါရွိမ္းလ်က္၊ နတ္စိမ္းမိစာၦ၊ ဖဲေလခြါဟု၊ သံဝါမႊန္းမႊန္း၊ ႏွင္လိုက္တြန္း၍၊ ဆန္းသားေက်းဇူး၊ ေဘာ္သုံးဦး၏၊ မီးရႉးတန္ေဆာင္၊ ေစာဘုန္းေခါင္ကို၊ လႊဲေရွာင္ႏွင့္ေထြ၊ ပုန္းကြယ္ေလဟု၊ ဆိုေပျဖန္းျဖန္း၊ ၿခိမ္းလ်က္မန္းက၊ ႐ြံ႕လြန္းခန္းျငား၊ ကြၽန္းတပါးသို႔၊ ေျပးသြားေရွာင္ခါ၊ နတ္မိစာၦတို႔၊ သံသာေရွးျဖစ္၊ က်င့္ျခင္းညစ္၍၊ သွ်င္ခ်စ္ဘုရား၊ သုံးလူ႕ဖ်ား၏၊ တရားရသာ၊ မၾကားပါေသာ္၊ မိစာၦအလို၊ ေနာင္တဆိုလ်က္၊ ထိုထိုရပ္မွ၊ ဖဲေလရ၍၊ အားက်မာန္ႏြံ၊ လြန္ေၾကာက္႐ြံသည္။ ။ စိမ္းဆြံမဝံ့ မကပ္တည္း။
၈၂။ အၿပီအၿပီ၊ ထုံးေသြးသီ၍၊ ညီညီၫြတ္ၫြတ္၊ သမာနတ္တို႔၊ သိတတ္ကိုယ္ရမ္း၊ ရွာစူးစမ္းေသာ္၊ ေပၚလြမ္းစကာ၊ နတ္တို႔႐ြာမူ၊ သာသာေပ်ာ္ေပ်ာ္၊ ေမြ႕ေလ်ာ္စလို၊ ကုသိုလ္မပြါး၊ တရားမရ၊ အနိစၥႏွင့္၊ ဒုကၡဘန္မ်ား၊ အနတၱားဟု၊ စက္သြားအသြင္၊ ေစာင့္လ်က္ပင္ကို၊ မထင္ေမ့က်န္၊ ဘုံဗိမာန္ႏွိုက္၊ လြန္သည္ေန႕ရက္၊ နတ္တည္သက္ျဖင့္၊ ခ်င့္တြက္ေသြးသုန္၊ ၾကမၼာကုန္က၊ ေမ်ာစုန္ေသာေယာင္၊ သင္းေဘာေဘာင္လ်င္၊ ခေနာင္ဝဲစပ္၊ တံပိုးကပ္၍၊ ကူးခပ္မသာ၊ ပါယ္ေလး႐ြာႏွိုက္၊ တဏွာေႏွာင္ခ်ည္၊ ျမစ္ရင္းစည္ခဲ့၊ လူ႕ျပည္တမူ၊ ဇမၺဴဒီပါ၊ ကြၽန္းျမတ္စြာထက္၊ ဥကၠာမုခ၊ မင္းလွမ်ိဳးစစ္၊ ဘုရားျဖစ္၍၊ ေက်ာ္လွစ္အဝွန႔္၊ ပြါးျပန႔္ျခင္းရာ၊ ထိုနတ္မွာထက္၊ သစ္ထူးတက္အံ့၊ ရမၼက္ေဒါသာ၊ ေထာင့္ငါးရာႏွင့္၊ ဇရာ ေသာက၊ ဗ်ာဓိစသား၊ ခ်စ္ၾကကြာျခင္း၊ ေဘးတိကင္းလ်က္၊ ေသမင္းယမက၊ လက္ေျခခ်သား၊ ျပည္မေ႐ႊၿမိဳ႕၊ ခ်မ္းရိပ္သို႔လွ်င္၊ လူတို႔နိဗၺာန္၊ ရကုန္မွန္လိမ့္၊ ေဆာ္ဖန္ညီၫြတ္၊ ဖူးလွာလတ္ဟု၊ မည္မွတ္စကား၊ ဆိုၾကျငားသည္။ ။ နတ္မ်ားဦးတိုင္ ပဲ့လွည့္ထည္း။
၈၃။ တညီတညီ၊ ကုံး၍စီမွ၊ သီသီကက၊ နတ္မိန္းမတို႔၊ ေရွ႕ကစံသြား၊ နတ္ေယာက္်ားမူ၊ ပန္းပြါးလွပ္လွပ္၊ ျဖည္းေလယပ္လ်က္၊ က်ဴးရပ္တသီး၊ ျဗဟၼာႀကီးလည္း၊ ေ႐ႊထီးေနတား၊ နတ္သိၾကားကား၊ ငါးပါးဝႏၵနာ၊ ၾကည္စြာ႐ႊင္း႐ႊင္း၊ ခ႐ုသင္းကို၊ မႈတ္ျခင္းျမျမ၊ ဂႏၶဗၺကား၊ ေဇာ္တအအုံ၊ လႊမ္းၿခဳံျပယား၊ ထြတ္ဖ်ားသႏၲာ၊ နီလာအေငါက္၊ လက္ေထာက္ခ်စ္ဘြယ္၊ အႏြယ္ပတၱျမား၊ ညွို႔မ်ားျမခ်ည္၊ သာသည္ညင္းညင္း၊ ျမည္ျခင္းေလးေထြ၊ လက္သံေျချဖင့္၊ ျမဳေတဂုဏ္ေတာ္၊ ပတ္လႊံေက်ာ္သည္၊ သုေဒၶၚေစာေလာင္း၊ မင္းေကာင္းခ်စ္သား၊ ဘုရားငါ့သွ်င္၊ နာေစခ်င္ဟု၊ ညွို႔ခြင္မေလွ်ာ့၊ မေလ်ာ့မတင္း၊ အျခင္းျခားနား၊ သုံးလူ႕ဖ်ား၏၊ ထံပါးႏွိုက္တြင္၊ ေစာင့္လွာက်င္လ်က္၊ နတ္ရွင္သိၾကား၊ ေပ်ာ္ပါးစိမ့္မည္၊ နာသည္မၿငီး၊ သာစြာတီး၍၊ ခရီးစဥ္စိုက္၊ ေနာက္ေတာ္လိုက္လ်က္၊ ရထိုက္ရာရာ၊ သကဒါႏွင့္၊ ေသာတာပႏၷ၊ နာဂါမ္စသား၊ ရဟတၱမဂ္ဖိုလ္၊ နဂိုရ္ေ႐ႊအိမ္၊ ၿမိဳက္စည္းစိမ္ကို၊ ေပ်ာ္ၿငိမ္ရေၾကာင္း၊ ဆုေတာင္းနတ္မ်ား၊ သဒၶါပြားသည္။ ။ တတ္အားမူးမွိုင္ မဲ့၏တည္း။
၈၄။ ဤသို႔ဝန္းဝိုက္၊ ဂါထာပိုဒ္ျဖင့္၊ မကိုဋ္ သရဖူ၊ သုံးပါးလူ၏၊ မွန္ကူတန္ဆာ၊ ေလာကနာကို၊ ဥဒါယိေထရ္၊ မြတ္ႀကံစည္တိ၊ ႏႈတ္ရည္ေကာင္းမြန္၊ အားလုံးသြန္လ်က္၊ ေလ်ာက္ျပန္အေၾကာင္း၊ ပန္ထြာေတာင္းသား၊ တေပါင္းပုသ္ထြက္၊ ခါသင့္ရိုက္ႏွိုက္၊ နံနက္ညဉ့္က၊ ကပိလသို႔၊ ပါဒနက္သန္၊ ေဝဠုဝန္မွ၊ နက္ျဖန္ေႂကြေျပာင္း၊ ရံႏွစ္ေသာင္းႏွင့္၊ လမ္းေၾကာင္းေရွ႕ရႉ၊ ခ်ီေတာ္မူက၊ ဟူသည္အတိုင္း၊ ထုံးပိုင္းမခ်န္၊ ျမင္သန္မယြင္း၊ ျပည့္စုံလွ်င္းသည္။ ။ မွန္ကင္းစိုက္သည့္ သဘြယ္တည္း။
မ်ားစြာနတ္လူ ပူေဇာ္ၾကပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၁၂) နိဂုံးလကၤာ.....
(က) မွတ္ေလာ့ေနာင္လာ၊ သိစိမ့္ငွါဟု၊ ပညာပဋိဘာန္၊ ေက်းဇူးမြန္သား၊ နိဗၺာန္ပစၥေယာ၊ သေမၺာသုခမ္း၊ နိ႒ိတမ္းျဖင့္၊ ခ်ီးမြမ္းသာရ၊ ဗုဒၶဂုေဏ၊ ဘုရားေဆြကို၊ ရွာေဖြနည္းနာ၊ ႀကိဳးပမ္းစြာ၍၊ ဤစာမၪၨဴ၊ ပြင့္သည္မူကား၊ ဇမၺဴလက္်ာ၊ ကြၽန္းမ်က္ႏွာထက္၊ တရာထီးစင္း၊ ဤမွ်မင္းတြင္၊ ႏွိုင္းကင္းသန္လ်က္၊ ေအာင္ခ်က္ကြၽန္းစည္၊ ဝေ႐ႊျပည္ကို။ အရွည္စံရိုး၊ လူ႕ထိပ္မိုးသား၊ သတိုးထြတ္ဖ်ား၊ ေစာတရား၏၊ မျခားေျမးျမစ္၊ ဧကရာဇ္တိ၊ ျဖစ္သည့္မပ်က္၊ ေျခာက္ဆက္ဘုန္းယွိ၊ ေျမာက္လၿပီ့တြင္၊ သီရိသုဓမၼရာဇာ၊ အခ်ာအထြတ္၊ သားေတာ္လတ္လွ်င္၊ တမြတ္ေ႐ႊေတာင္၊ အုပ္စိုးေဆာင္က၊ အေခါင္ျမဳေတ၊ ေကာင္းကင္ေနသို႔၊ သေႏၶသီရိ၊ ရဲရဲညိမွ်၊ နရပတိရာဇာ၊ မဟာခတၱိယ၊ ေပၚစထြန္းလစ္၊ ဓမၼရာဇ္ဟု၊ စင္စစ္မင္းေကာင္း၊ ေဗာဓိေညာင္းလွ်င္၊ ေဘးေလာင္းမည္စံ၊ မုေနာခံက၊ နိုင္ငံတိုင္းကား၊ ဝန္းလ်ားက်ယ္စြာ၊ လူတကာကို၊ ေမတၱာဖ်န္းဆြတ္၊ ခ်မ္းေစတတ္သား၊ မင္းျမတ္လက္ထက္၊ သုံ:ပုံနက္ဝယ္၊ သိခက္ခဲလွ၊ မာဂဓကို၊ ျမန္မာ့ဘာသာ၊ ပ်ိဳ႕လကၤာျဖင့္၊ ဆိုပါစတုံ၊ ေလ်ာက္ပတ္႐ုံလွ်င္၊ မြမ္းထုံဓမၼာ၊ ေဒသနာသည္။ ။ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ ၿပီး၏တည္း။
ပဌမကမၸည္း.....
(၁) ဖူးရားျမတ္စြာ၊ ကုသိနာႏွိုက္၊ ခ်မ္းသာၿမိဳက္မြန္၊ နိဗၺာန္ဝင္စ၊ ထိုကာလႏွင့္၊ ၿပီးထဤစြာ၊ သာသနာမွ၊ ၾကာသည္ျမင့္လစ္၊ ႏွစ္ေထာင္ႏွစ္ျဖင့္၊ ပြားသစ္ေျခာက္ဆယ္၊ တႏွစ္ဝယ္လွ်င္၊ အက်ယ္သကၠရာဇ္၊ ရွစ္ႏွင့္သတၱ၊ ကာလကိန္းခန္း၊ အစြန္းကိုးခု၊ ဥတုသရစ္၊ ႏွစ္ကားေဇယ၊ ကဆုနလလွ်င္၊ ျပည့္ဝပုဏၰာ၊ ေသာၾကာဆန္းတက္၊ ဆဲ့ငါးရက္ဝယ္၊ လဂ္ကားကရကဋ္၊ ႀကဳံလတ္တစု၊ ၿဂိဳဟ္ရာဟုႏွင့္၊ ဂု႐ုအတူ၊ စန္းမူသိဟ္မွာ၊ အဂၤါေမထုန္၊ တသုန္ေနဘိ၊ ရဝိဗုဒၶ၊ မိႆအခြင္၊ မိန္တြင္ေသာၾကာ၊ ေသာရာဓႏု၊ ဤသို႔စု၍၊ က်မ္းျပဳဆရာ၊ ခ်ီးမြမ္းစြာလ်က္၊ ဓာတ္မွာဆန္းစ၊ အၿမိတၱႏွိုက္၊ လုံ႕လရွာမွီး၊ ဤစာၿပီး၏၊ ေကာင္းၿခီးႏုေမာ္၊ သာဓုေခၚလ်က္၊ ဂုဏ္ေတာ္တရား၊ ႏႈတ္ဝယ္ထားက၊ ေလးပါးပယ္႐ြာ၊ လြန္နိုင္စြာ၍၊ ခ်မ္းသာသုံးတန္၊ စံစားလြန္မွ၊ ျပည့္တန္ဆုႀကီး၊ နိဗၺာန္နီး၏၊ မ်ိဳးသီးေလးျခား၊ သူေတာ္မ်ားတို႔၊ တရားဆီမီး၊ ေအာင္စည္ႀကီးကို၊ ညီးညီးေျပာင္ေျပာင္၊ ခါငါးေထာင္ႏွိုက္၊ ႐ြက္ေဆာင္ေလ့က၊ ဓါရဏျဖင့္၊ မုဓဩဇာ၊ အရသာဟု၊ ပညာစိတ္ျပား၊ နိဗၺာန္ၾကားသည္။ ။ က်ိဳးမ်ားရွိရာ ေဖြသတည္း။
(၂) ဦးထားၫြတ္စြာ၊ မုဒိတာႏွိုက္၊ ၾကည္သာဝမ္းေျမာက္၊ သဒၶါေပါက္၍၊ ခ်ိန္ေထာက္ကုသိုလ္၊ ပြားေစလို၍၊ မဂ္ဖိုလ္အၫြန႔္၊ ႀကဲးျဖန႔္ပညာ၊ ဤသည့္စာမူ၊ ေနာင္လာမွတ္ညီ၊ ဘုရားမွီသား၊ ေလာကီဈာန္ျမတ္၊ သမာပတ္ျဖင့္၊ ပ်ံတတ္ဘုန္းယွိ၊ သု႐ုစိလွ်င္၊ ကဝိပ်ဴငွါ၊ ေလးဂါထာျဖင့္၊ ေထြသာဂုဏ၊ သုံးလူ႕ဘကို၊ သံျမပ်ံ့ပ်ဴး၊ ခ်ီးမြမ္းဘူးေသာ္၊ ေက်းဇူးပင္ကိုယ္၊ ျမင့္မိုရ္သမုျဒာ၊ သခၤ်ာေျမထု၊ ဉာဏ္အစုႏွင့္၊ ၿပိဳင္မႈအတူ၊ ႀကီးေသာဟူရွင့္၊ ေျဖာင့္ယူျမတ္စြာ၊ ထိုပမာလွ်င္၊ ပညာပြားလို၊ ငါတို႔ကိုယ္တုံ၊ မဂ္ဖိုလ္အေၾကာင္း၊ ေရွးသူေဟာင္းတို႔၊ ဆုေတာင္းတႏၲီ၊ ပါရမီကို၊ ပြက္ခ်ီဩဇာ၊ ေဂါတမကို၊ ေတာင့္တလွည့္ကာ၊ မေတြ႕သာလည္း၊ ဂါထာေျခာက္ဆယ္၊ နိဒါန္းက်ယ္ျဖင့္၊ ဆိုဘြယ္ခ်ီးမြမ္း၊ သုံးပုံက်မ္းကို၊ စူးစမ္းရွာမူး၊ အသင့္ခူး၍၊ ေက်းဇူးေရွ႕ခါ၊ ဝါသနာေၾကာင့္၊ စိတ္ျဖာေၾကာင္းလ်ား၊ အိတ္သြန္ၾကားသည္။ ။ ယိုးယားခ်ိပါ ေပသတည္း။
(၃) စူးစားျမတ္စြာ၊ ျပဳရာၿပီးႏွိုက္၊ ပညာထိုးထြင္း၊ သဒၶါျခင္းျဖင့္၊ ၿပီးလွ်င္းေအာင္ေအာင္၊ လုံ႕လေဆာင္လ်က္၊ ငါးျမႇောင္ဘယက္၊ လည္ဝယ္ပက္လွ်င္၊ သုံးခက္မၪၥဴ၊ ပန္းတမူကား၊ ေရွ႕ရႉထိပ္ျပင္၊ ဦးႏွိုက္ဆင္မွ၊ သဘင္သည္ႏွိုက္၊ ပမာခိုင္း၍၊ ေန႕တိုင္းၾကည္ညို၊ ပြားကုသိုလ္တိ၊ ကိုယ္ကိုႏွိုးေဆာ္၊ အာ႐ုံေတာ္လ်က္၊ ေရွးေသာ္ကာလ၊ သုံးလူ႕ဘဝယ္၊ စိတၱသူႂကြယ္၊ လူဆန္းၾကယ္ကို၊ ဝမ္းဝယ္ျမတ္နိုး၊ ပုံစံခိုး၍၊ ေကာင္းက်ိဳးငွေစ၊ ႀကံရွာေဖြလ်က္၊ ျမတ္ေစတနာ၊ သတၱဝါအား၊ ခ်မ္းသာသုံးပါး၊ ဤမွာကားဟု၊ တရားတမ္းခြန္၊ ေဟာေဝၫႊန႔္၍၊ နိဗၺာန္ေရွ႕ရႉ၊ ကူးမွတ္မူသား၊ ဇမၺဴဒီပါ၊ ဆိပ္သာအခငါး၊ ေဗာဓိရင္းႏွိုက္၊ ေလးစင္းဦးတိုက္၊ သင္းေဘာဆိုက္လည္း၊ ဘုန္းၿမိဳက္ျမတ္မြန္၊ လြင့္ခဲ့ဟန္ျဖင့္၊ တတန္ေနာင္လာ၊ ရတနာလွ်င္၊ အံ့ပါမ်ားလွ၊ အနႏၲတိ၊ ဘဝေလွေလာင္း၊ ေဘာ္သုံးေၾကာင္းႏွိုက္၊ ခေနာင္းဝဲးလယ္၊ တင္ေပကယ္ပိမ့္၊ ေပါကယ္ကုံင၊ ေမတၱယ်တြင္၊ ခဏသူငါ၊ ႏွီးရင္းရွာလ်က္၊ ဥစၥာအျပား၊ ခုနစ္ပါးကို၊ သိုထားၿမဲေအာင္၊ ကံေကြၽးေဆာင္လ်က္၊ တတ္ေခါင္ႀကံစည္၊ ဖူးအံ့ရည္သား၊ ေ႐ႊျပည္သြားေဘာ္၊ ဂုဏ္ျဖင့္ေဆာ္၍၊ သူေတာ္တို႔အား၊ စိတ္သန္ပြားသည္။ ။ ႀကိဳးၾကားညွိပါ ေပသတည္း။
(၄) ထူးျခားတတ္ပါ၊ ခုဤခါႏွိုက္၊ ခ်မ္းသာအရ၊ ေမတၱာငွလ်က္၊ ဘဝသုံးထပ္၊ လူတို႔ရင္ကား၊ ေနဝပ္မက်၊ တႂကြႂကြလွ်င္၊ သုခမၿမဲ၊ ေရာရာလွဲလ်က္၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ၊ ေျပာင္းျပန္ကာလွ်င္၊ ၾကမၼာေရွ႕ရည္၊ ဉာဏ္ေျခာက္စည္ျဖင့္၊ ရွစ္မည္ႀကိဳးစင္း၊ ေထာင္ၫႊတ္ကြင္းကို၊ ရွင္းရွင္းပယ္ခြၽတ္၊ မဂ္ျဖင့္သတ္၍၊ ေခ်ခြၽတ္ပါေၾကာင္း၊ ဆုမြန္ေတာင္းလ်က္၊ ျဖစ္ေဟာင္းလြန္က၊ သံေဝရ၍၊ ေလာဘနိုင္ငံ၊ မ်ာမဆံတည့္၊ ပုံစံတူေလ်ာ္၊ ငါသို႔ေသာ္မူ၊ မေဟာ္သဓာ၊ ပညာႏွိုင္းဆ၊ ဝိဓုရသို႔၊ ျဖဴဆြႏွလုံး၊ စင္ၾကယ္သုံးလ်က္၊ က်င္ထုံးမွတ္ပိုက္၊ ခ်မ္းသာၿမိဳက္ကို၊ စိုက္စိုက္ေရွ႕ရႉ၊ အရခ်ဴ၍၊ ေျဖာင့္ယူသဒၶါ၊ သံသရာလည္း၊ ျမတ္ရာရေၾကာင္း၊ ကုသိုလ္ေလာင္းလ်က္၊ လႉေပါင္းပစၥည္း၊ တျဖည္းျဖည္းလွ်င္၊ မိတည္းသွ်င္ေက်ာ္၊ ပြင့္လတ္ေတာ္မူ၊ ေရွးေသာ္အခါ၊ သုေမဓာလွ်င္၊ အဂၤါရွစ္ပါး၊ ဈာန္တရားႏွင့္၊ ဘုရားျဖစ္၍၊ ႀကိမ္လတ္ေတြ႕သို႔၊ ေအာက္ေမ့ခိုလ်က္၊ ႏႈတ္မပြက္တည့္၊ ေရစက္သြန္းေပ၊ သုႏၶေရကို၊ သက္ေသမွတ္လ်က္၊ ဘဝဂ္ဝီစိ၊ ႏွံ႕သိတိုင္ၾကား၊ ဓိဠာန္ထားသည္။ ။ မိုးဖ်ားထိပါ ေစသတည္း။
(၅) ထူးျခားနတ္႐ြာ၊ တုသိတာႏွိုက္၊ သစၥာရင့္ေညာင္း၊ မိတည္းေလာင္းလွ်င္၊ တေသာင္းေျမထက္၊ လူ႕ျပည္သက္၍၊ ေရစက္သြန္းရာ၊ ႀကိမ္မ်ားစြာလွ်င္၊ ဆယ္ျဖာပါရမီ၊ ျဖည့္တိုင္းညီ၍၊ ေဘာ္မွီရိုင္းပင္း၊ ခုက ရင္းမူ၊ ပင္မင္းကံ့ေကာ္၊ ပြင့္လတ္ေသာ္လွ်င္၊ သူေတာ္တို႔အား၊ အင္ရွစ္ပါးႏွင့္၊ ဘုရားျမတ္ႏွိုက္၊ ဖူးရန္ႀကိဳက္က၊ ရထိုက္ဆက္ဆက္၊ ဗ်ာဒိတ္စက္ႏွင့္၊ စုံမက္ရည္ငံ၊ တည့္မတ္သံရွင့္၊ ပုဂံ ျမင္စိုင္း၊ စစ္ကိုင္း ပင္းယ၊ အင္းဝဟူသည္၊ ဘုံနန္းတည္က၊ ရဲစည္အမ်ိဳး၊ တို႔ေဘး ဘိုးကား၊ မတ္ရိုးမင္းစည္၊ ေကာင္းဆက္ရွည္၏၊ ဤသည္ပညာ၊ ဝါသနာေၾကာင့္၊ ဆိုပါသည္မူ၊ အၾကင္သူအား၊ ၾကည္ျဖဴကုသို္လ္၊ ပြားေစလို၍၊ ထိုထိုမွ်က်မ္း၊ မသင္ကြၽမ္းလည္း၊ စူးစမ္းေရွ႕ေနာက္၊ သေဘာေထာက္လ်က္၊ ေလ်ာက္ေလ်ာက္ပတ္ပတ္၊ ေလာကဝတ္တြင္၊ အတတ္သင့္႐ုံ၊ ပိုက္အာဂုံတိ၊ ၫႊန္းတုံတရား၊ နိဗၺာန္ၾကားသည္။ ။ ဝိုးဝါးသိပါ ေစသတည္း။
✔ ရတုပိုဒၥဳံ.....
(၁) အပၸမာေဏာ္၊ အေဟာ္ဗုဒၶိ၊ တုမယွိသား၊ ဣတိပိေသာ၊ နယ္က်က္ေျပာလ်က္၊ သွ်င္ေစလူ႕ထြတ္၊ ဂုဏ္ေတာ္ျမတ္ႏွင့္၊ မခြၽတ္မျပား၊ ဤတရားကို၊ မ်ိဳးျခားေလးတန္၊ သူေတာ္မြန္တို႔၊ မ႒ာန္ကရိုဏ္း၊ ဆိုေသာတိုင္းလွ်င္၊ အားလွိုင္းလုံ႕လ၊ ဓာရဏျဖင့္၊ မုခတန္ဆာ၊ ရတနာဟု၊ ဣရိယာပိုထ္၊ ေလးပါးႀကိဳက္လ်က္။ ကိုယ္ႏွိုက္မကြာ၊ ေဆာင္႐ြက္ပါမူ၊ ေရာဂါဒုကၡ၊ ေသာကျမဴျမႇေး၊ ကင္းစင္ေဝးလ်က္၊ ေဘးအႏၲရာယ္၊ လႊဲဖယ္ၾကဥ္ဖဲ၊ စည္းစိမ္ၿမဲလ်က္၊ ႀကဳံခဲတုံစြာ၊ သာသနာတြင္၊ ခႏၶာတည္လ်က္၊ စီးပြားတက္၍၊ အသက္ရွည္ေစ၊ ကုန္သတည္း။
(၂) နရနာေထာ္၊ သုံးလူ႕ေဘာ္တို႔၊ ပူေဇာ္ခံထိုက္၊ ဦးထိပ္ႏွိုက္လွ်င္။ မကိုဋ္သရဖူ၊ ေဆာင္းမွတ္မူလ်က္။ မၪၨဴသီရိ၊ ပ်ံ့ညွိႀကိဳင္ႀကိဳင္၊ ဘဝဂ္တိုင္းသား၊ ႀကီးခိုင္ႏုေဘာ္၊ သမၺဳေဒၶၚ၏၊ ေထြေငၚျဖစ္လား၊ ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို၊ တတ္အားသမွ်၊ ကုသိုလ္ငွ၍၊ ထက္မွကာမာ၊ ေျခာက္ထပ္႐ြာႏွင့္၊ ျဗဟၼာႏွစ္ဆယ္၊ အပါယ္ေလးပါး၊ တျခားလူ႕ျပည္၊ က်င္လည္ၾကစြာ၊ သတၱဝါတို႔၊ ခ်မ္းသာသုံးသီး၊ စံစားၿပီးမွ၊ ၿမိဳ႕ႀကီးသုခ၊ နိဗၺာနသို႔၊ ေရာက္ရေသာတိ၊ ျဖစ္ကုန္ဘိလ်က္၊ မယွိမို႔သမ္း၊ ေပ်ာ္ၿငိမ္းခ်မ္း၍၊ သုတ္ခ်မ္းေမြးတြင္း၊ ေၾကာင့္ၾကကင္းလ်က္။ အျခင္းေမြ႕သိမ္၊ ဗ်ာပါၿငိမ္၍။ ။ စည္းစိမ္တည္ေစ ကုန္သတည္း။
(၃) ဝယခါေက်ာ္၊ ႀကိမ္ျငားေတာ္တိ၊ ေလာ္ကဗႏၶဳ၊ သဗၺၫုကို၊ မ်က္ရွဦးတိုက္။ မမီလိုက္လည္း၊ မႀကိဳက္ပါသည္၊ တမည္ဘို႔သာ၊ သာသနာႏွင့္၊ သဃၤာဓမၼ၊ ေမြေတာ္စသား၊ ဒါနလႉေရး၊ ေစ့ပ်ိဳးေပးမွ၊ လို႐ုံရ၏၊ ကဲဆသီးေလ၊ ျမဳေတနက္ကို၊ က်ိဳးမ်ားယွိ၏၊ ေႏွာင္းၿပီးေသာ္လည္း၊ ျမတ္သည္ခ်ည္းလွ်င္၊ မိတည္းသွ်င္ေတာ္။ ပြင့္လတ္ေသာ္တုံ၊ ဖူးေမွ်ာ္ေစခ်င္၊ အၾကင္သူ႕အား၊ စီးပြားလိုလွ၊ ခ်မ္းသာငွလ်က္၊ ဓမၼဒါနံ၊ ေက်ာ္သံမႊန္ၾကား၊ ဤတရားကို၊ ဘုရားေဟာတူ၊ နာမွတ္မူျဖင့္၊ ေျဖာင့္ယူသဒၶါ၊ သူေတာ္စြာတို႔၊ မိစာၦဝန္တို၊ ဦးလွ်ိုၿငိတြယ္၊ ပစ္ယ္ရန္ၿမိတ္၊ ေဖ်ာက္တိမ္ပိတ္၍။ ။ ေကာင္းစိတ္ၾကည္ေစ ကုန္သတည္း။
_
ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━
ကိုးကား......
(နိုဝင္ဘာလ၊ ၁၉၆၅) ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕, ဒုတိယအႀကိမ္, အမွတ္ ၅၃၊ နတ္ေမာက္သြယ္လမ္း၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕: ဟံသာဝတီပုံႏွိပ္တိုက္.
✔ (၈) ငွက္ေပါင္းဆင့္ဆင့္ က်ဴးရင့္ေနပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း.....
(၃၅) မယူရာ နီလဝီဝါ ေတ၊
သုသိခါ သုဘပကၡိကာ။
သုပိၪၦာေတ သုနာဒါစ၊
ေဝဠုရိယ မဧိသႏၷိဘာ။
နာဒံ ကေရာႏၲာ ပူေဇႏၲိ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၆) သုဝဏၰစိၾတဟံသာဟ၊
ဇဝဟံသာ ဝိဟာစရာ၊
ေတ သေဗၺ အာသယာ ဆုဒၶါ၊
ဇိန ဒႆန ဗ်ာဝဋာ။
မဓုရႆေရန ကုဇႏၲိ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၇) ဟံသာ ေကာၪၥာ သုနဒါ ေတ၊
စကၠဝါကာ နဒီစရာ။
ဗကာ ဗလာကာ ႐ုစိရာ၊
ဇလကာကာ သရကုကၠဋာ။
သာဒရာ ဘိနာဒိေနာ ဧေတ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၈) စိၾတာ သု႐ူပါ သုႆရာ၊
သာဠိကာ သုဝတ႑ိကာ။
႐ုကၡဂၢါ သမၸတႏၲာ ေတ၊
ဥေဘာ မေဂၢသု ကူဇိေနာ။
ေတသု ေတသု နိကူဇႏၲိ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၃၉) ေကာကိလာ သကလာ စိၾတာ၊
သဒါ မၪၨဳႆရာ ဝရာ။
ဝိမွာ ပိတာ ေတ ဇနတံ၊
သဒၶိမိတၱာဒိေက သုရာ။
သေရဟိ ပူဇယႏၲာဝ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၄၀) ဘိကၤာ ကုရရာ သာရာ၊
ပူရိတာ ကာနေန သဒါ။
နိႏၷာဒယႏၲာ ပဝနံ၊
အညမည သမဂႋေနာ။
ဂါယမာနာ ေသေရနဝ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
(၄၁) တိတၱိရာ သုသရာ သာရာ၊
သုသရာ ဝနကုကၠဳဋာ။
မၪၨဳႆရာ ရာမေဏယ်ာ၊
ကာေလာ ေတ ပိတုဒႆေန။
၅၁။ မဟာဝီရ၊ ႀကီးလုံ႕လျဖင့္၊ ဓမၼရာဇာ၊ သက်ာမုနိ၊ တုမယွိသား၊ သီရိမဟာ၊ မာယာမ်ိဳးေဘာ္၊ သုေဒၶၚဒန၊ မင္းလွမ်ိဳးဆက္၊ စဥ္မပ်က္သား၊ နန္းတက္မ်ိဳးစင္၊ သာကိဝင္တို႔၊ ခ်စ္ၾကင္ၾကည္ၫြတ္၊ ပြားေစတတ္၍၊ ျပတ္သားေဟာႏႈတ္၊ ခ်မ္းၿမိဳက္ဟုတ္သည္၊ ေလာကုတၱရာ၊ ရတနာျဖင့္၊ ကယ္ပါေပလွ်င္၊ ယမမင္းဝယ္၊ လက္ငင္းေရွးလွ်င္၊ ထြတ္ဖ်ားတင္၍၊ မဂၢင္စည္းစိမ္၊ ၿငိမ္ဆိမ္ေပ်ာ္ေၾကာင္း၊ ေဆြရွစ္ေသာင္းႏွင့္၊ အေပါင္းလူနတ္၊ ပရိသတ္ကို၊ ေခ်ခြၽတ္ေစခ်င္၊ ေလွ်ာက္ဦးတင္သည္၊ ခ်စ္သွ်င္ဘုရား၊ သုံးလူ႕ဖ်ား၊ တရားရဘြယ္၊ ဤခါဝယ္လွ်င္၊ သပၸါယ္တင့္ေမာ၊ ျမတ္သွ်င္ေစာကို၊ ေျပာေျပာရႈမူး၊ ေမြးသားဦးဟု၊ ပ်ံ့ပ်ဴးဝမ္းတြင္၊ ျပတ္မွ်ၾကင္၍၊ ဖူးခ်င္ၾကည့္ေမွ်ာ္၊ ဘသုေဒၶၚက၊ နားေတာ္ေလွ်ာက္ေထြ၊ ပင့္ရေလသား၊ မင္းေစဘန္မ်ား၊ ထပ္မနားလွ်င္၊ ဆယ္ပါးအေပါင္း၊ ဆယ္ေထာင္ေလာင္းသား၊ တေသာင္းေရာက္ညီ၊ လာတန္ၿပီဟု၊ ကိုယ္စီကိုယ္င၊ ညီကုန္ၾက၍၊ ဖိုမမကြာ၊ ငွက္တကာတုံ၊ ဟသၤာယ, ဝမ္းပဲ၊ တြန္သဲေတာၾကက္၊ စကၠဝက္တို႔၊ က်ီးနက္, ခိုျပာ၊ ငုံး ခါ ျမစ္ ေတြး၊ ပဲေထြး ဗီလုံး၊ ပ်ံတုံ႕သာျမဴး။ သံက်ဴးရင့္ခ်ီ၊ ငွက္နီ ဝရပ၊ သုဝေက်းသား၊ ကုလားတမာ၊ လူ႕ပ်ဴငွာသို႔၊ ေ႐ႊဝါၾကက္ေတာ၊ ေဘာ္ေႏွာတီးတုတ္၊ ဥပုသ္ ငါးဟစ္၊ ယစ္ႏွင့္ ပိန္ညင္း၊ ေခါက္ျမင္း ပ်ားဖြတ္၊ တုံဆြတ္ဥဗ်ိဳင္း၊ တရိုင္းရိုင္းလွ်င္၊ လမ္းတိုင္းဝန္းက်င္၊ မြမ္းမြမ္းျဖင္မွ်၊ သစ္ပင္နားတုံ၊ ေျမနားတုံတည့္၊ ပ်ံတုံပ်ံနား၊ ပ်ံလႊားနိမ့္ျမင့္၊ ေမွ်ာ္လင့္အညီ၊ ပန္းပြင့္ခ်ီ၍၊ တူၿပီတေပါင္း၊ ၿမိဳင္သာေအာင္းလ်က္၊ ဥေဒါင္းတြန္ေရာ္၊ ဖို မ ေခၚသည္။ ။ သံေက်ာ္က်ဴးရင့္ ၿပီတကား။
၅၂။ တေဝးတေဝး၊ အေဘာ္ေသြး၍၊ ေရေက်း ေရၾကက္၊ ေရဝန္လက္ႏွင့္၊ လင္းဘက္ စင္ေရာ္၊ ငွက္ေတာ္ တင္က်ီး၊ ႏြားၿမီးဆြဲေလ်ာက္၊ ေႏြေပါက္ငွက္ခါး၊ ပ်ံလႊားေတာလွ်ိုး၊ ဥခ်ိဳး ဝံလို၊ ေမာက္ညိုမဲျပာ၊ မိုးစာ ဆက္ရက္၊ လင္းတက္တသုန္၊ လင္းထုံမက်န္၊ သိန္းစြန္မလြတ္၊ တီတီတြတ္ႏွင့္၊ တတ္သည္ဘာသာ၊ သာလိကာလည္း၊ သဒၶါျမတ္နိုး၊ သုံးလူ႕မ်ိဳးကို၊ ရွစ္ခိုးအင္တက္၊ ေတာင္ႏွစ္ဘက္ျဖင့္၊ ရွက္ကာပ်ံဝဲ၊ ျမင္ရခဲဟု၊ ရဲရဲေရာင္ေရာင္၊ လူတို႔ေဘာင္တြင္၊ မေရွာင္မလန႔္၊ အသက္စြန႔္၍၊ ၾကည္သန႔္ဆြဆြ၊ လာကုန္ၾကလ်က္၊ ဖို မ ေသြးေခၚ၊ ရွိပူေဇာ္သည္။ ။ ႐ႊင္ေပ်ာ္ျမဴးလင့္ ၿပီတကား။
၅၃။ က်ေသးက်ေသး၊ ဆီးတိျမႇေး၍၊ ခ်မ္းဧျပင္းထန္၊ ေဟမဝန္မွာ၊ ဂႏၶမာႏွင့္၊ ေကလာသဘ၊ စိၾတဟု၊ သုဒႆန၊ ကာဠေတာင္ျမတ္၊ နဝတတ္ကို၊ ရံပတ္ငါးပါး၊ တျခားထိုမွ၊ သုဝဏၰကား၊ သိဂၤသတိ၊ ရဲရဲညိသား၊ မဏိမယာ၊ စႏၵာသူရိယ၊ ဥဒကဟု၊ မည္ရထင္စြာ၊ မဟာကဠ၊ စူဠကမူ၊ ဌာနအစြန္၊ ခုနစ္တန္လွ်င္၊ ယုဂန္သဘြယ္၊ ႀကီးငယ္နိမ့္ျမင့္၊ ဆင့္ရရင့္တိ၊ လွတင့္ဆြယ္ၿပိဳင္၊ ဆဒၵန္အိုင္တို႔၊ ရိပ္ၿမိဳင္ထက္ဝန္း၊ ပင္စည္ထြန္းလ်က္၊ နတ္ပန္းသစ္သီး၊ ျဖင္ညီးေရာက္ရာ၊ ပေဒသာသို႔၊ ယူဇနာသုံးေထာင္၊ သခၤ်ာေဆာင္သား၊ ထိုေတာင္ထိုေတာ၊ က်ယ္ေျပာမိုးေျမ၊ ေနသည္ခန႔္က်ဳံး၊ ငွက္အလုံးကို၊ ႐ုံးဘိေသာႏွယ္၊ ဤခါဝယ္လွ်င္၊ သုံးဆယ္ႏွစ္ဝါ၊ ဆန္းျပားရွစ္ဆယ္၊ ေျခာက္သြယ္လွ်ံပတ္၊ အတုလြတ္၍၊ လူနတ္ျဗဟၼာ၊ မႏွိုင္းသာသား၊ ဥကၠာကရာဇ္၊ မင္းေကာင္းျမစ္ကို၊ ရိုခ်စ္ျမတ္ေလး၊ ၾကည္စိတ္ေျပးလ်က္၊ ေရးေရးတပ္တပ္၊ ဖူးထိုက္အပ္ဟု၊ အၾကပ္ကိုယ္စီ၊ မၪၨဴခ်ီ၍၊ ကိႏၷရီ၊ ကိႏၷရာ၊ ႀကိဳးၾကာ ေသာင္တင္း၊ ေအာက္ခ်င္း ကရဝိက္၊ ခ်စ္စိတ္အဟုန္၊ ဂဠုန္ ငွက္ဆင္၊ လြမ္းၾကင္ပတီး၊ တုံးႀကီးယင္ေပါင္၊ ဝါေယာင္မဲအိုး၊ ဇီဝဇိုဝ္းလည္း၊ ၿဖိဳးၿဖိဳးေမွ်ာ္ရ၊ ပ်ဴငွါမႈျဖင့္၊ သာဓုသာဓု၊ သဗၺၫုဟု၊ တစုတေရာ၊ ေဘာ္ခ်င္းေႏွာလ်က္၊ ဥဩ ငွက္ေတာ္၊ ျမည္သံေၾကာ္သည္။ ။ ဇင္ေရာ္ထူးဆင့္ ၿပီတကား။
၅၄။ တေျပးတေျပး၊ ျခင္းရာေမး၍၊ ျမည္ေႂကြးသဲသဲ၊ ပ်ံ့ၾကဝဲလ်က္၊ ရဲရဲရင့္ရင့္၊ ေကာင္းက်င့္မူယူ၊ ငူလည္းေသာင္းေသာင္း၊ စာေပါင္းပတီး၊ ေဝးခရီးက၊ ပန္းႀကီးခုံမင္၊ အလ်င္ဖူးလွာ၊ သဒၶါသျဖင့္၊ ေမွ်ာ္လင့္ပ်ံတက္၊ လက္်ာငွက္လည္း၊ စိတ္ထက္ပူေဇာ္၊ လက္ဝဲေတာ္က၊ ရႈေျမာ္ျမင္ေစ၊ တက္လွာေလ၏၊ ေအာက္ေျမသက္သက္၊ လက္ဝဲငွက္မူ၊ တုဘက္လြတ္ကင္း၊ တရားမင္းကို၊ ျမတ္ျခင္းမဂၤလာ၊ ခ်ီးျမႇောက္ရာဟု၊ သံဝါရင့္ေၾကာ္၊ လက္်ာေတာ္မွ၊ ႏုေမာ္သာဓု၊ ေကာင္းၿခီးျပဳ၍၊ တစုမ်ိဳးေဆြ၊ ညီၾကေလ၏၊ ၾကည္ေထြအာ႐ုံ၊ ေတာရဂုံဝယ္၊ တိတၳဳံနိမိတ္၊ လူတို႔စိတ္သို႔၊ အဟိတ္တိရစာၦ၊ ျဖစ္မ်ားစြာလည္း၊ ဝါသနာေငြ႕၊ ပါပါေ႐ြ႕လွ်င္၊ က်င့္ေလအမိုက္၊ ထိုခါႏွိုက္တြင္၊ အလိုက္သိသိ၊ ႏွလုံးရွိ၍၊ ပိတိရွင္းရွင္း၊ ေဆာက္တည္ ျခင္းျဖင့္၊ သီတင္းသုံးေဘာ္၊ ငွက္သူေတာ္တို႔၊ ေသြးေခၚေဆာင္ၾကည္း၊ ျမတ္ရာခ်ဥ္းလ်က္၊ ေကာင္းစဥ္းသိေမွ်ာ္၊ ၫြတ္ေကာ္ေရာ္သည္။ ။ ေရွ႕ေတာ္ဖူးလင့္ ၿပီတကား။
၅၅။ အေရးအေရး၊ ေကြးရေ႐ြးလွ်င္၊ လည္ေမြးညိုဝါ၊ လဲ့လဲ့ျပာ၍၊ နီလာမ်က္လုံး၊ လွဆုံးပါးရန္း၊ ေ႐ႊရည္သြန္းသို႔၊ ဦးစြန္းျမတံ၊ ခါးဆံျမရွက္၊ ခ်က္ခ်က္စိမ္းေရာင္၊ ၿမီးေတာင္ျပာႏု၊ ခ်စ္ဘြယ္မႈတိ၊ ေဘာ္စုေသာင္းေသာင္း၊ ေ႐ြမ်ားေပါင္းလ်က္၊ ဥေဒါင္းတြန္ေၾကာ္၊ က်ဴးရင့္ေရာ္၍၊ ေရွ႕ေတာ္ခ်ဥ္းကပ္၊ ဖူးလွာအပ္ဟု၊ ၫြတ္ပ်ပ္ၾကည္စြာ၊ ထီးလိုင္ကာႏွင့္၊ ေခါင္ရွာ, ခင္ထိတ္၊ ေကာင္းစိတ္အညီ၊ သပိတ္ခ်ီလည္း၊ အဆီလမ္းခြင္၊ ျမတ္ခ်စ္သွ်င္ကို၊ ျမင္လွ်င္ဝမ္းေျမာက္၊ ႏႈတ္သီးေဆာက္၍၊ ႀကံေအာက္ေမ့တြန္၊ တို႔ျဖစ္ဟန္ကား၊ အလြန္မ်ားစြာ၊ ေရွးသံသာဝယ္၊ ပါဏာတိပါတ္၊ သက္သတ္မေရွာင္၊ ၾကဴးေအာင္ေသစာ၊ အိပ္ရာျပစ္မွား၊ မုသားဒိႏၷာ၊ သုံးစြဲရွာ၍၊ ပၪၥာသီလ၊ ဓမၼတည္မွတ္၊ သီတင္းျမတ္မူ၊ ယြင္းခြၽတ္ခဲ့မိ၊ ထိုျပစ္တိေၾကာင့္၊ ဝီစိထဲမွာ၊ က်ေခ်ပါၿပီ၊ မီးဝါက်ိဳက္ဆူ၊ သံရဲပူႏွိုက္၊ မျပဳစသား၊ ႏွစ္မ်ားၾကာလ်က္၊ သခၤ်ာသေခၤ်၊ ျမင့္ၿမဲေလမူ၊ ေျခာက္ေထြေရာင္ဝင္း၊ တရားမင္းဟု၊ တင္းမွ်မၾကား၊ နားမွ်မသံ့၊ ဘယ္နံ႕မေပၚ၊ ခက္ေလွာ္ပါယ္႐ြာ၊ ခံရရွာခ်ိမ့္၊ ခုခါတမူ၊ တို႔အတူလွ်င္၊ ႀကိဳက္သူနည္းလွ၊ ေရွးကကားလြန္၊ ေႏွာင္းမွက်န္လိမ့္၊ တိရစာၦန္မွာ၊ ျဖစ္ယုတ္စြာလည္း၊ ျငားပါသင့္စြ၊ မုနိႏၵကို၊ ဖူးရႀကိဳက္စြာ၊ ေဘာ္တကာဘို႔၊ သဒၶါအဟုန္၊ လာလွည့္ကုန္ဟု၊ ျမဴးခုန္ျမဴး႐ႊင္၊ လမ္းတိုင္းျဖင္လ်က္၊ ေရာက္လွ်င္ေရွ႕ေတာ္၊ ၫြတ္ႏုေမာ္သည္။ ။ ပူေဇာ္ဦးျဖင့္ ၿပီတကား။
၅၆။ မေႏွးမေႏွး၊ ပ်ံသင္ေရးျဖင့္၊ မေဝးေလခင္၊ စြန္းစြန္းလ်င္မွ၊ ေကာင္းကင္နတ္ေန၊ ေျမကလူမ်ား၊ တိုးမအားလွ်င္၊ ဘုရားသွ်င္ေတာ္၊ ဖူးရေသာ္လည္း၊ သုေဒၶၚဒန၊ ေမြးဘမင္းေကာင္း၊ ရွစ္ေသာင္းမ်ိဳးညီ၊ မေရာက္မီလွ်င္၊ ကပီလဝတ္၊ ျပည္ျမတ္သို႔စင္၊ မတိုင္ခင္ဝယ္၊ အလ်င္ခဏ၊ ေတြ႕လိုက္မွတည့္၊ ၾကည္လွေျဖာင့္ေျဖာင့္၊ မ်ားမေမွာင့္လွ်င္၊ ေရာင့္ေရာင့္ရဲရဲ၊ သဒၶါကဲအံ့၊ အၿမဲမွတ္တည့္၊ လာကုန္လွည့္ဟု၊ ျဖည့္ျဖည့္တင္းတင္း၊ ငွက္ေဘာ္ခ်င္းကို၊ ေၾကာင္းျခင္းမစစ္၊ အစာျဖစ္လည္း၊ အခ်စ္ခင္ပြန္း၊ အေဆြမွန္းလ်က္၊ အပန္းတႀကီး၊ က်ီးႏွင့္ ခင္ပုပ္၊ ၾကက္အုပ္ စြန္ရဲ၊ မလႊဲမသုန္၊ ဂဠုန္ နဂါး၊ မုန္းကားမယွိ၊ ေဆာင္ေခ်ညွိုလ်က္၊ တရိေလာက၊ အစိုးရသည္၊ အလွဆန္းၾကယ္၊ လြန္သပၸါယ္သား၊ ေျခာက္သြယ္ေရာင္ထင္၊ တို႔ခ်စ္သွ်င္ကို၊ ရႈခ်င္ပင့္ေဆာ္၊ ေသြးၾကဥ္းေခၚသည္။ ။ ႏုေမာ္ႏူးခြင့္ ၿပီတကား။
၅၇။ တေမြးတေမြး၊ တစုေဝး၍၊ ေ႐ႊေက်း႐ုပ္ရည္၊ ထူးတလည္လွ်င္၊ ကိုးမည္မ်က္တိ၊ စီခ်ယ္ဘိသို႔၊ ျမင္မိအံ့ဘြယ္၊ ဆန္းတၾကယ္လည္း၊ သံက်ယ္ရင့္ေႂကြး၊ ေစြးရေ႐ြးသား၊ လည္ေရးမ်က္၇န္း၊ ပါးသန္းေတာင္ပံ၊ ခါးဆံျမဝါ၊ သႏၲာေျခာဖ်ား၊ ျပယားလိုလို၊ စိမ္းညိုလွေမာ၊ ေဘာ္ခ်င္းေႏွာလ်က္၊ ၾကက္ေတာ ကုလား၊ ေဖာင္းခါး တမာ၊ လူ႕ပ်ဴငွါသို႔၊ သဒၶါစိတ္ေျပး၊ ေဟဝန္ေက်းလည္း၊ ပ်ံ့ေမႊးကိုယ္စီ၊ ပန္းခက္ခ်ီ၍၊ တူၿပီမကြာ၊ ကိႏၷရာတုံ၊ သာစြာဧဧ၊ ေအာင္းကေလးႏွင့္၊ ေခ်းေခ်းသံခ်ိဳ၊ အခ်င္းဆိုလ်က္၊ အဖိုကတီး၊ မဇံသီးမူ၊ ညီးညီးေျပာင္ေျပာင္၊ မ်က္ေမွာင္ေသးေသး၊ ေရးသည္အတူ၊ နတ္ဟူမယြင္း၊ ေရာင္ဆင္းတင့္လြန္း၊ ေ႐ႊရည္သြန္းသို႔၊ လူ႐ႊန္း႐ုပ္သြင္၊ ေရွ႕ေတာ္ျပင္ဝယ္၊ ေမွ်ာ္လွ်င္ရႈအီ၊ ကလ်က္သီ၏၊ ဖူးမီခန႔္လွာ၊ ေရာက္ခဲစြာသား၊ မကြာခ်စ္စိတ္၊ ကရဝိက္လည္း၊ ထိတ္ထိတ္ေညာင္းေညာင္း၊ မိမိေစာင္းသို႔၊ ေကာင္းေကာင္းႀကိမ္းဝါး၊ ခါတပါးထက္၊ ဘုရားထြတ္ေခါင္၊ ၾကားတည့္ေအာင္ဟု၊ ရည္ေစာင္သံရွင္၊ ညင္းညင္းပင္တိ၊ ေၾကာျခင္စိမ့္မွ်၊ ၿငိမ့္ၿငိမ့္ျမသား၊ ဖို မ ျမည္သီ၊ သာလွညီ၏၊ တစီတလ်ဥ္၊ ေပါင္းယွဥ္မ်ိဳးေဆြ၊ ၾကည္းတြင္ေနသား၊ ကုေဋကိုးပါး၊ အျခားျခားလွ်င္၊ ေတာသားေတာငွက္၊ ျမတ္စုံမက္၍၊ လမ္းဆက္တေဘာ္၊ ရႈလင့္ေမွ်ာ္သည္။ ။ ျပည္ေတာ္ကူးတင့္ ၿပီတကား။
ငွက္ေပါင္းဆင့္ဆင့္ က်ဴးရင့္ေနပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၉) ေရကန္သာလွ ေအးျမေနပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း.....
(၄၂) ေသတဝါလုကသၪၦႏၷာ၊
သုပတိတၳာ မေနာရမာ။
မဓုေရာဒကသမၸဳဏၰာ၊
သရာ ေဇာတႏၲိ ေတ သဒါ။
တတၳ ႏွတြာ ပိဝိတြာစ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၃) ကုမၻီရာ မကရာ ကိဏၰာ၊
ဝလယာ မုၪၨေရာဟိတာ။
မစၦကစၦပဗ်ာဝိဒၶါ၊
သရာ သီေတာဒကာ သုဘာ။
တတၳ ႏွတြာ ပိဝိတြာစ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၄) နီလုပၸလသမာကိဏၰာ၊
တထာ ရတၱဳပၸေလဟိစ။
ကုမုဒုပၸလ သံကိဏၰာ၊
သရာ ေသာဘႏၲိ ေနကဓာ။
တတၳ သီတလကာ ေတာယာ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၅) ပု႑ရီေကဟိ သၪၦႏၷာ၊
ပဒုေမဟိ သေမာဟတာ။
ဥေဘာ မေဂၢသု ေသာဘႏၲိ၊
ေပါကၡရေညာ တဟႎ တဟႎ။
တေတၳာဒကာနိ ႏွာယႏၲိ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
(၄၆) ေသတပုလိန သံကိဏၰာ၊
သုပတိတၳာ မေနာရမာ။
သီေတာဒက မေဟာေဃဟိ၊
သမၸဳဏၰာ တာ နဒီ သုဘာ။
ဥေဘာ မေဂၢဟိ သႏၵႏၲိ၊
သမေယာ ေတ ပိတုဒႆေန။
၅၈။ ဘဂဝႏၲံ၊ ဘုန္းမီးလွ်ံ၍၊ အရဟံဗုေဒၶၚ၊ တုမဲ့ေက်ာ္သား၊ မေျမာ္ႏွိုင္ကင္း၊ ပုဂၢိဳလ္ခ်င္းတြင္၊ ျမတ္ျခင္းလြန္က်ဴး၊ ေဘာ္သုံးဦး၏၊ နဖူးထိပ္ပန္း၊ မကိုဋ္မွန္းလ်က္၊ ေရာင္ထြန္းရတနာ၊ ေဆာင္းတန္ဆာဟု၊ အခ်ာလူႏွိုက္၊ မွတ္သမိုက္သည္၊ ၿပိဳင္ထိုက္မဲ့လွ်င္း၊ တရားမင္း …၊ သတင္းရွိန္ေစာ္၊ ေက်းဇူးေတာ္ေၾကာင့္၊ အေနတၱ၊ ကုဏာလတို႔၊ ကဏၰမု႑၊ ရထကဟု၊ သီဟပပါ၊ မႏၵာကိနီ၊ မည္ယွိဆဒၵန္၊ တသြန္ႀကီးခိုင္၊ ခုနစ္အိုင္တြင္၊ ရိပ္ၿမိဳင္သာျမတ္၊ နဝတတ္မူ၊ သုံးပတ္လက္်ာ၊ စီးျဖာဓေလ့၊ ျခေသၤ့ ဆင္ ျမင္း၊ ႏြားခံတြင္းမွ၊ ထြက္ျခင္းလဟာ၊ ေလးမ်က္ႏွာဝယ္၊ ေဂါနာမုခ၊ ႁပြန္ႏႈတ္ဝလွ်င္၊ ေတာင္မွစူးစူး၊ ေရဦးရွင္ရွင္၊ ေျပးလတ္က်င္၍၊ တိယဂၤဠ၊ ကန္မည္ရသား၊ ကဏၰမည္သာ၊ ထက္မွာသြန္က်၊ အာကာသတုံ၊ ငုပ္ထေျမတြင္၊ ဥမင္ဂဂၤါ၊ သခၤ်ာခ်င့္ညီ၊ ေျခာက္ဆယ္စီတိ၊ နဒီထဲက၊ တိုးက်ေဖာက္ထြင္း၊ အဝွန္က်င္းသား၊ ယဥ္ျပင္းသည္စြာ၊ တိယဂၤါဟု၊ ေက်ာက္ဖ်ာခံမိ၊ ငါးပါးယွိေသာ္၊ ခ်မ္းဘိၾကည္စြာ၊ ယမုနာႏွင့္၊ ဂဂၤါ အစီရဝတီ၊ မဟီ သရဘူ၊ ဟူသားငါးသြယ္၊ ျမစ္ငယ္ငါးရာ၊ ထိမွကြာေသာ္၊ မဟာသမုဒ္၊ က်ယ္ဝုတ္ေလးစင္း၊ အဆင္းျမဟန္၊ သတၱဘန္တြင္၊ သဏၭာန္ဝန္းရစ္၊ သီဒါျမစ္လည္း၊ မျဖစ္စေတာင္း၊ လွိုက္ခေနာင္းတိ၊ လမ္းေၾကာင္းတူ႐ူ၊ တံပိုးျဖဴမွ်၊ သုံးလူဆရာ၊ အခ်ာပရေမ၊ လူ နတ္ေဆြကို၊ ေသာက္ေရသုံးေတာ္၊ ေခၚစိမ့္တပါး၊ ဘုရားခ်ိဳးတန္၊ ဆိပ္သာမြန္လည္း၊ သမႏၲလ၊ ညီၫြတ္လွလ်က္၊ ဆြဆြျဖဴစြာ၊ ျပင္ထြန္းကာလွ်င္၊ ပမာမယြင္း၊ ေငြျပားခင္းသို႔၊ သန႔္ရွင္းႀကံ့ႀကံ့၊ အၿပီးႏွံ႕၍။ ။ သဲးညံ့ဖုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၅၉။ ညံ့ညံ့ႏူးႏူး၊ ေငြ႕မႈန႔္ျဖဴးသို႔၊ ေက်းဇူးလြန္ျပင္း၊ ျမစ္ခပင္းတို႔၊ အိုင္, အင္း, ဆည္, ကန္၊ တသြန္ေခ်ာင္းေျမာင္း၊ အေပါင္းေရေန၊ ၾကည္ေထြးၾကည္းၾကည္း၊ အံ့ဘြယ္ခ်ည္းလွ်င္၊ ၫြန႔္နည္းျမဴနည္၊ ေနာက္သည္မယွိ၊ ၿငိမ္းလွဘိလ်က္၊ ခရီးအဆီ၊ ျပည္ကပီႏွင့္၊ အၿပီဖ်ဖ်၊ လာၾကလူဗိုလ္၊ ရာဇၿဂိဳဟ္ၾကား၊ ေျခာက္သြယ္သြားကို၊ ဘုရားခ်စ္သွ်င္၊ ေ႐ႊစက္ရွင္ျဖင့္၊ ေျမတြင္နင္းခ်၊ ဆန႔္လတ္ႂကြဟု၊ ျမစ္မငါးသြယ္၊ ျမစ္ငယ္ငါးရာ၊ သီဒါမႂကြင္း၊ အိုင္, အင္း, ဆန္းၾကယ္၊ နတ္က်ယ္ေရထု၊ ခုနစ္ခုလွ်င္၊ ေကာင္းမႈစိတ္သန္၊ လူ႕အဟန္သို႔၊ စီးဝွန္ျပည့္က်မ္း၊ ရင္ျပင္လႊမ္းလ်က္၊ လွ်မ္းသားကမ္းထိပ္၊ သာသည့္ဆိပ္တည့္၊ ခ်မ္းရိပ္ၿငိမ္းၿငိမ္း၊ လူခပ္သိမ္းကို၊ ခ်ိဳးလိမ္းစိမ့္ငွါ၊ ေကာင္းရာရာတိ၊ သဲးသာျဖဴးခ်ိ၊ ညီစြာညွိ၍။ ။ အိုင္တိထုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၀။ ႀကံ့ႀကံ့ႏူးႏူး၊ ေပ်ာ္ေမြ႕မူးမွ်၊ ေက်းဇူးလြန္ကဲ၊ ျမစ္ခပဲးႏွင့္၊ နက္ထဲးယဥ္ေထြ၊ ေရတြင္ေနသား၊ ကုေဋဆယ္ပါး၊ မ်ားသားမက်န္၊ တိရစာၦန္တို႔၊ အလြန္တရာ၊ ဝမ္းသာလန္းလန္း၊ ဖူးခ်င္ပန္းတိ၊ မကာရ္း, ငါးဆင္၊ ယဥ္ရွင္ေဘာ္ရိုင္၊ လပိုင္, လိပ္, ငါး၊ နဂါးေရလွ်ိုး၊ တရိုးေရသူ၊ ၾကည္စိတ္ျဖဴလ်က္၊ သုံးလူတမ္းခြန္၊ ေ႐ႊမွန္ထြတ္ဖူး၊ သဗၺၫုကို၊ ရႈစပါလွာ၊ ေျမာ္ခဲစြာဟု၊ တကာမ်ိဳးေဆြ၊ ဆယ္ကေဋတိ၊ ညွိေထြ႐ုံးစု၊ သဒၶါမႈျဖင့္၊ သံသုမာရ၊ တြင္ထမည္ေကာင္း၊ ေ႐ြမ်ားေပါင္းလ်က္၊ မိေက်ာင္းေရမင္း၊ ၾကည္းမွာက်င္း၍။ ။ သီတင္းသုံးလွာ့ ကုန္၏တည္း။
၆၁။ ႐ြံ႕႐ြံ႕ယူးယူး၊ ၾကည္စိတ္ႏူးလ်က္၊ ေက်းဇူးအလွိုင္း၊ အံ့မႏွိုင္းလည္း၊ အတိုင္းမသိ၊ ထြတ္ေခါင္ထိသား၊ မုနိဟူသည္၊ နားရိပ္ခ်ည္မွ်၊ ၾကားမည္ခဲးလွ၊ စာရိတၱျဖင့္၊ ဘဝယုတ္မာ၊ လူစာစင္စစ္၊ ငါတို႔ျဖစ္ခဲ့၊ က်င့္ညစ္ၾကမ္းစြာ၊ သံသရာဝယ္၊ ပညာေက်းဇူး၊ အထူးေလ်ာက္ပတ္၊ သူေတာ္ျမတ္ႏွင့္၊ ပူးပြတ္က်ိဳးႏြံ၊ ဆုံးမခံလ်က္၊ ေကာင္းႀကံသီတင္း၊ ေစာင္းျခင္းမယွိ၊ မွားေခ်မိ၍၊ ဒိ႒ီအယူ၊ မည္သူမသင္၊ ပဲ့ျပင္ဆို၊ အလိုလိုလွ်င္၊ ကိုယ္ကိုတတ္တည့္၊ မွတ္ရွာလွည့္လ်က္၊ အျပည့္မိစာၦ၊ က်ိဳးမဲ့ပါသည္၊ ခႏၶာေဖာက္လွဲး၊ ေရယဥ္ထဲဝယ္၊ ျမင့္ၿမဲကာလ၊ ေလာကႏၲသို႔၊ ျဖစ္ရဘိခ်င္း၊ ေရွးကယြင္း၍၊ ျဖစ္ျခင္းလိပ္, ငါး၊ မ်ားသားေရေန၊ ဆယ္ကုေဋတိ၊ စိတ္ေစတနာ၊ သုံးလူ႕ခ်ာကို၊ သဒၶါခ်က္ခ်က္၊ ျမတ္စုံမက္၍။ ။ ေ႐ႊစက္အုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၂။ ပ်ံ့ပ်ံ့ပ်ဴးပ်ဴး၊ လွိုင္နံ႕ျမဴးလ်က္၊ သုံးဦးလူဗိုလ္၊ ခ်မ္းရိပ္ခိုသား၊ ပုဂၢိဳလ္မ်ားမင္း၊ ျမတ္သွ်င္ရင္းကို၊ အခ်င္းသိေလ်ာက္၊ ေရတြင္ေပါက္သား၊ ေရေရာက္ေရပန္း၊ လန္းရရန္းတိ၊ ပ်ံ့မႊန္းနံ႕သာ၊ ငါးမည္ၾကာတုံ၊ ငုံအာစြင့္စြင့္၊ ေရထက္ျမင့္၍၊ လွတင့္ပြပြ၊ ကုမုဒဟု၊ လြလြဘိတ္ဘိတ္၊ ပု႑ရိတ္ႏွင့္၊ ေကာင္းစိတ္႐ႊင္စြာ၊ ပဒုမာတို႔၊ သႏၲာႏွင္းပန္း၊ ေစြးေစြးစြန္းသား၊ ေရာင္ထြန္ေ႐ႊဝါ၊ နီသည့္ၾကာမူ၊ မ်ားစြာခ်ပ္ဆင့္၊ လွိုင္ေထြပြင့္၏၊ ျမႏွင့္ရိုးဆို၊ ပန္းၾကာညိုလည္း၊ ေနကိုမငံ့၊ ပြင့္လင္းအံ့ဟု၊ ပ်ံ့ပ်ံ့နံ႕မ်ိဳး၊ ေရေပၚမိုး၍၊ ၿဖိဳးၿဖိဳးဝတ္ဆံ၊ ေႂကြ႕ေႂကြ႕ရံလ်က္၊ ရိုးတံသြယ္သြယ္၊ သီးကုံးခ်ယ္သို႔၊ ခ်စ္ဖြယ္ဖြံ႕ဖြံ႕၊ အိုင္တိုင္းႏွံ႕၍။ ။ ႀကိဳင္နံ႕႐ုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၃။ နံ႕နံ႕ႏူႏူး၊ လွိုင္နံ႕ျမဴးလ်က္၊ ေက်းဇူးအံ့ဘြယ္၊ ဘဝဂ္ကယ္မွ်၊ ေျခာက္သြယ္ေျပာင္ေျပာင္၊ ကိုယ္ေတာ္ေရာင္တိ၊ မိုးေခါင္ပထြတ္၊ ရဲးမႉးတက္သည္၊ မြန္းခ်က္ေနဟန္၊ တန္းခိုးထန္သား၊ နိဗၺာန္ေပးပိုင္၊ ေစာဘုန္းခိုင္ကို၊ ႀကိဳင္ႀကိဳင္ခန္း၊ အျပာကန္ေတာက္၊ ၾကက္ေမာက္, ေခါင္ရန္း၊ ေမွာ္႐ြက္ဝန္းႏွင့္၊ ကန္စြန္းျမညို၊ ေရကိုဖုံးလႊမ္း၊ ဟင္းရမ္းေ႐ႊရည္၊ ေတာ္ျပည္, ကညို႔၊ ထြားထြားပ်ိဳ႕မွ်၊ လတို႔သခင္၊ ဘုရားသွ်င္ဟု၊ ၾကည္လင္သဒၵါ၊ ေရမ်က္ႏွာထက္၊ နံ႕သာေလွာင္းေလွာင္း၊ ပ်ံ့ေလေၾကာင္းျဖင့္၊ အေပါင္းခ်ပ္စီ၊ ပြင့္ခ်င္းၿပီ၍။ ။ အညီကုံးလွာ ကုန္၏တည္း။
၆၄။ အံ့အံ့မူးမူး၊ ဆက္လြန္က်ဴး၍၊ ျမင္ဘူးမဲ့ေတာင္း၊ ႀကိဳင္နံ႕ေလွာင္းသား၊ ေရေၾကာင္းတသြန္၊ နတ္အဟန္သို႔၊ ဗိမာန္ေျပာစည္၊ နဂါးျပည္ႏွိုက္၊ ယွိသည္မ်ားစြာ၊ မာလာဂႏၶ၊ ပန္းထိုမွ်လည္း၊ လူ႕ဘထြတ္ေခါင္၊ ေစာမာရ္ေအာင္ကို၊ ရည္ေစာင္ပြင့္ျငား၊ ေနနတ္သားလွ်င္၊ ႏွစ္ပါးညီညွိ၊ ေသြၾကဥ္းဘိလ်က္၊ နံ႕ထုံသင္းျဖင့္၊ ညင္းညင္းျဖည္းျဖည္း၊ ၿငိမ့္ကာတည္းလွ်င္၊ မသည္းေစရ၊ ဝတ္ဆံမ၍၊ ျဖည္းခ်ေလနတ္၊ ညွာေႂကြဆြတ္မွ၊ လတ္လတ္စီမံ၊ ေရွ႕ေတာ္ဆီဝယ္၊ တညီေ႐ႊခဲ၊ ပြင့္ဝတ္လဲးလ်က္၊ ဖဲးေလႏြမ္းေယာင္း၊ တပါးေျပာင္း၍။ ။ ပန္းေဟာင္းက်ဳံးလွာ ကုန္၏တည္း။
[ သဗၺၫု ျမတ္စြာဘုရားသည္ ေဗာဓိပင္ရင္း၌ သစၥာေလးပါးတရားကို သိေတာ္မူ၍ မာရ္ငါးပါးကို ေအာင္ေတာ္မူၿပီးလွ်င္ ဝါဆိုလဆန္း ၁၄ ရက္မွသည္ ဝါဆိုလျပည့္တိုင္႐ုံ ႂကြေတာ္မူခဲ့မွ မိဂဒါဝုန္သို႔ သြားေတာ္မူ၏။ ေကာ႑ည အစရွိေသာ မဟာေထရ္ငါးပါးတို႔ကို ဓမၼစၾကာတရားေဟာေတာ္မူ၍ ကြၽတ္ေစကာ လက္ဦးဝါဆိုေတာ္မူခဲ့ၿပီးမွ ဥ႐ုေဝဠေတာသို႔ ႂကြေတာ္မူ၏။ ဥ႐ုေဝဠကႆပသွ်င္ညီေနာင္သုံ:ပါးႏွင့္တကြ တပည့္သားတစ္ေထာင္တို႔ကို ရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္လွ်င္ ေနာက္ပါေစလ်က္ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္သို႔ သြားေတာ္မူ၍ ဗိမၺိသာရမင္းႀကီးအား ဖူးျမင္ေစလ်က္ ေဝဠုဝန္ေက်ာင္းေတာ္တြင္ ေနေတာ္မူေသာအခါ သာရိပုတၱရာ၊ ေမာဂၢလာန္၊ မဟာကႆပဟူေသာ သူျမတ္သုံးပါးတို႔လည္း ရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္ႏွင့္ၿပီးမွ ခမည္းေတာ္ သုေဒၶါဒနမင္းက ထပ္မနားပင့္လွာရေသာ္ ဆယ္ႀကိမ္ေျမာက္ တေသာင္းမွ်ေလာက္ေသာ မင္းေစတြင္ ေႏွာင္းဆုံးပင့္လာေသာ ကာဠုဒါယီအမတ္က တေပါင္းလဆန္း သီတင္းေန႕ေရာက္၍ ရဟႏၲာခ်ည္းျဖစ္လွ်င္ ရက္လည္ၾကာ႐ုံမွ ဥပုသ္အျပည့္ေန႕၌ ေရွ႕ေတာ္ျပင္ဝယ္ရပ္၍ လက္အုပ္ခ်ီလ်က္ ဤဂါထာေျခာက္ဆယ္ျဖင့္ ဘုရားသွ်င္ကို ခ်ီးမြမ္းလ်က္ ေတာင္းပန္၍ လဆုတ္တစ္ရက္ေန႕၌ ခမည္းေတာ္မင္းႀကီးအား ဖူးျမင္ေတာ္မူအံ့ေသာငွါ ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္ကသည္ ကပိလဝတ္ျပည္သို႔ ႂကြေတာ္မူေသာ အခါ၌ ဇမၺဴဒိပ္ကြၽန္းတြင္ရွိေသာ ေရအေပါင္းတို႔သည္၎၊ ဆယ္ကုေဋမွ်ေလာက္ေသာ တိရစာၦန္အေပါင္းတို႔သည္၎၊ ေရတြင္ေနေသာ ေရပန္းအေပါင္းတို႔သည္၎၊ ရတနာသုံးပါးကို ၾကည္ညိုရိုၫြတ္စြာေသာ သူျမတ္စိတ္ကဲ့သို႔ျဖစ္၍ ပူေဇာ္လင့္ကုန္ေသာ အခန္းျဖစ္သည္။ ]
ေရကန္သာယာလွ ေအးျမေနပုံေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၁၀) အမ်ားလူဗိုလ္ ၾကည္ညိုၾကပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း.....
(၄၇) မဂၢႆ ဥေဘတာ ပႆေ၊
ဂါမ, နိဂမ, သမာကုလာ။
သဒၶါ ပသႏၷာ ဇနတာ၊
ရတနတၱမာမကာ။
ေတသံ သမၸဳဏၰသရၤေပၸါ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
၆၅။ သာဓုသေမၼေတ၊ ပရေမကိတၱိ၊ ႀကီးဘိေလ်ာ္ေသာင္း၊ သူေတာ္ေပါင္းတို႔၊ ေကာင္း၏ဟူသည္၊ ႏႈတ္ရည္ဩဇာ၊ ရတနာျဖင့္၊ မဂၤလာဝွဲၿခီး၊ ပူေဇာ္ၿပီးေသာ္၊ ဘုန္းမီးလွ်ံဝင္း၊ တို႔သွ်င္ရင္ကား၊ လူမင္းေသာခါ၊ ရာဟုလာကို၊ မ်က္ႏွာျမင္၍၊ ဘြားသည္ေန႕ႏွိုက္၊ ေပ်ာ္ေမြ႕႐ႊင္ပါး၊ ဥယ်ာဥ္သြားရွင့္၊ ေလးပါးမွတ္ထင္၊ နိမိတ္ျမင္မွ၊ ေ႐ႊစင္ေရာင္ထြန္း၊ ဗိမာန္နန္းသို႔၊ ညခန္းခ်မ္းသာ၊ ျပန္လတ္ရာဝယ္၊ ကိသာတြင္ညီ၊ ေဂါတမီလွ်င္၊ ပြက္ခ်ီစေတာင္း၊ စနည္းေကာင္းတိ၊ အေပါင္းလူ, နတ္၊ ေယာက္်ားျမတ္၏၊ ႐ုတ္ဓာတ္ဆင္းဝါ၊ လကၡဏာကား၊ အဂၤါခပ္သိမ္း၊ ရႈရာၿငိမ္းဟု၊ ၫြတ္တိမ္းၾကည္စြာ၊ နိဗၺဴတာျဖင့္၊ ပ်ဴငွါ႐ႊင္ဝမ္း၊ ဖြဲ႕ခ်ီးမြမ္းလ်က္၊ ျပည္တမ္းထိုက္ၿမဲ၊ ဖိုးရခဲသား၊ ပုလဲရတနာ၊ အခ်ာေျပာက္ဆန္း၊ တုမဲ့ကြၽန္း၍၊ လွ်ံထြန္းသရစ္၊ မုတ္စိနစ္သား၊ သြယ္ျပစ္ဆုေတာ္၊ ေပးသေရာ္လည္း၊ ႏွိုင္းေလ်ာ္မတန္၊ ကဲးဆလြန္လ်က္၊ ျပည့္ဝွန္က်က္သေရ၊ ျမဳေတသတိ၊ လွေမာဘိသည္၊ သီရိမဟာ၊ မာယာခ်စ္သား၊ ေ႐ႊဘုရား …၊ ေပၚျငားဆန္းထူး၊ ကမာၻဦးက၊ ငုံ႕ဖူးရဲးရဲး၊ ပြင့္ခ်ပ္ထဲးဝယ္၊ ျဖစ္ခဲးတုံစြာ၊ ငါးဆူပါက၊ ျဗဟၼာသိုထား၊ လူ႕စီးပြားဟူ၊ ဘုရားေရွ႕ႏွိုက္၊ စဥ္တစိုက္လွ်င္၊ ကပ္လိုက္သည္ခ်ည္း၊ တို႔သွ်င္နည္းႏွင့္၊ မိတည္းအရန္၊ ႏွစ္ဘို႔က်န္ေသာ္၊ ယမန္တခါ၊ ျပည္ကိုခြာ၍၊ မဟာမုနိ၊ ေတာထြက္ၿပီးလွ်င္၊ ဃဋိကာရ၊ သက္လွာက်၍၊ ျမစ္စစဲးေျခ၊ ကပ္ႏွင့္ေပသား၊ နီေ႐ႊေခါင္ရန္း၊ ၾကာသကၤန္ႏွင့္၊ ေနဝန္းစက္ေရာင္၊ ျခည္အေထာင္သို႔၊ ေျပာင္ေျပာင္ညိညိ၊ တင့္လြန္းဘိသား၊ မ်က္စိအသေရ၊ လွျမဳေတကို၊ ကြၽတ္ပါေလေကာင္း၊ မင္းရွစ္ေသာင္းႏွင့္၊ ေစာေလာင္းသုေဒၶၚ၊ ယေသာဓရာ၊ ပဇာပတိ၊ ကလ်ာဏီ့တို႔၊ နန္းညီသားခ်င္း၊ ေမာင္မင္းရာဟု၊ မ်ိဳးတစုကို၊ ေမွ်ာ္ရႈေစခ်င္၊ ဆယ္စုံတင္လ်က္၊ သဘင္ပြဲးဟို၊ ေတာင္းပန္ဆိုရွင့္၊ ရာဇာၿဂိဳဟ္ျပည္၊ ေရာက္သည္အစ၊ ၾကားကလလွ်င္၊ ေတာင့္တလ်က္ပင္၊ သာကီဝင္တို႔၊ တိုင္းခြင္လြန္က်ဴး၊ ေျမျခားကူး၍၊ ရွိဦးပူေဇာ္၊ သုံးလူ႕ေဘာ္ကို၊ ေဆြေတာ္သီးသီး၊ ဖူးပန္းႀကီးသည္။ ။ ခရီးႀကိဳညီ ႀကိဳၾကတည္း။
၆၆။ တေပါင္းတေပါင္း၊ ေဆြေတာ္ေကာင္းတြင္၊ အေၾကာင္းတင္ေမး၊ လြမ္းတာေဝးသား၊ မိေထြးအရင္း၊ မယ္ေတာ္မင္း၏၊ သားခ်င္းညီမ၊ ေမြးဘတူၿပီ၊ ေဂါတမီတုံ၊ ပြက္ခ်ီဩဇ၊ ျမင္ခ်င္ကတိ၊ အစ္မဘုန္းယွိ၊ သီရိမဟာ၊ ဘြားခဲ့ကာလွ်င္၊ နတ္႐ြာႂကြေလ၊ ေစာသေႏၶမူ၊ မေႂကြေ႐ႊခ်က္၊ ခုႏွစ္ရက္ကို၊ စုံမက္ျမတ္နိုး၊ ပန္းႏွယ္ပ်ိဳး၍၊ ခ်ီပိုးမအပ္၊ ကိုယ္တိုင္ၾကပ္လ်က္၊ ဆယ္ထပ္ေစာင့္ဘန္၊ သက္ထက္လြန္မွ်၊ မင္းနန္အေထြး၊ ငါ့ရင္ေသြးကို၊ လုပ္ေကြၽးတပါး၊ ထိန္းယထား၍၊ သီးျခားအထူး၊ ဝိုက္လႊဲက်ဴးရွင့္၊ ေက်းဇူးအဟို၊ ခံပါလို၍၊ ပုဂၢိဳလ္မ်ာ့းေခါင္၊ ႀကီးျပင္းေအာင္လွ်င္၊ မေစာင္ရင္နို႔၊ ငါသာစို႔၍၊ ေမြးတို႔ရက်ိဳး၊ ျပည့္အင္ၿဖိဳးမွ်၊ ထမ္းပိုးၾကင္ဆ၊ သားခ်စ္ဘကို၊ ေလာကသုံးပါး၊ အထြတ္ထားသား၊ ဘုရားျဖစ္ၿပီး၊ ေျမာ္ခ်င္ဘိခဲ့၊ အရွိျမင့္မိုရ္၊ ခ်မ္းရိပ္ခိုသား၊ ခဲအိုယွဥ္ေဘာ္၊ သုေဒၶၚဘမင္း၊ ေဆြသည္းရင္းႏွင့္၊ ခ်က္ခ်င္းယခု၊ သဗၺၫုတြင္၊ တစုတူပင္၊ ကြၽတ္ၾကခ်င္ဟု၊ ရည္ထင္သံျမ၊ မွာလိုက္လွ၏၊ ထိုမွတပါး၊ ေဆြေတာ္မ်ားလည္း၊ တရားမဂ္ဖိုလ္၊ ရပါလို၍၊ ကုသိုလ္ဆယ္ပါး၊ ရည္၍ထားသည္။ ။ မင္းမ်ားကိုယ္စီ ကိုယ္ငွတည္း။
၆၇။ အေၾကာင္းအေၾကာင္း၊ ျပန္လိုက္ေရွာင္းသည္၊ ခ်စ္ေဟာင္းပြက္ခ်ီ၊ ဆိုးေသြးသီေသာ္၊ ေဒဝီယေသာ္၊ မိသူေတာ္တုံ၊ မေပ်ာ္ႏွလုံး၊ ဓိ႒ာန္သုံးလ်က္၊ ပုံထုံးနည္းေဆာင္၊ လူတို႔ေဘာင္ဝယ္၊ အိမ္ေထာင္မယား၊ သူတပါးကား၊ ေျမာက္သားမေတာ္၊ မ်ိဳးေဘာ္မထပ္၊ ၾကမၼာစာလည္း၊ ခ်စ္အပ္၍သာ၊ ေမတၱာမတင့္၊ ကြာသည္ျမင့္ဟု၊ လြမ္းခြင့္ေျဖတိမ္၊ ဆည္းတားၿငိမ္၍၊ စိုးရိမ္ဗ်ာပါ၊ ေျဖတတ္ရာ၏၊ ဥကၠာမုခ၊ မင္းလွျဖစ္ျခင္း၊ မျခားလွ်င္းတိ၊ သနင္းၾကင္ဖက္၊ ငါ့ထိပ္ထက္ဝယ္၊ ဘြားဘက္တရွိ၊ တဇာတိျဖင့္၊ သီရိမဟာ၊ မာယာသားခ်င္း၊ ေမြးဘမင္းတူ၊ တအူတႀကိဳး၊ ႏြယ္ရိုးမယြင္း၊ မယ္မင္းေမာင္ႀကီး၊ ဦးရီးမင္းေက်ာ္၊ သုေဒၶၚရင္ႏွစ္၊ ဓမၼရာဇ္လွ်င္၊ အျဖစ္ထူးဆန္း၊ ေ႐ႊသကၤန္းႏွင့္၊ ဦးစြန္းျဖတ္ျဖတ္၊ ဆြမ္းဝတ္ခံခံ၊ သူ႕နိုင္ငံတြင္၊ မႀကံစတင့္၊ မက်င့္စေတာင္း၊ ေရွးမင္းေဟာင္းႏွင့္၊ အေၾကာင္းယူမူ၊ မတူေလဘဲ၊ မွတ္ေထြကြဲး၍၊ ဆင္းရဲးတေရး၊ တို႔ ဘိုး ေဘးလည္း၊ ရပ္ေဝးတပါး၊ ေျခက်င္သြားဟု၊ မၾကားစဖူး၊ အံ့ကာမူးခဲ့၊ ေက်းဇူးမ်ားရွင္၊ ငါ့သခင္ကို၊ ေမာင္ပင္သူျမတ္၊ ကာဠုမတ္လွ်င္၊ ၫြတ္ျပတ္ရိုေသ၊ ျပန္ပါေလဟု၊ သံေခ်မွာသီး၊ ျခင္းရာမွီးသည္။ ။ ပန္းႀကီးဆိုခ်ီ ဆိုခ်တည္း ။
၆၈။ မေျပာင္းမေျပာင္း၊ ေရွးျဖစ္ေဟာင္းက၊ စုံေပါင္းမကြာ၊ ဆက္ရွည္စြာတုံ၊ ယြင္းရာမဲ့ဘဲး၊ ဘဝလွဲးလည္း၊ မကြဲးတူေန၊ ၾကာႏွင့္ေရသို႔၊ သေခၤ်ေလးတန္၊ ေသာင္းဆယ္ျပန္တိ၊ အားသြန္လုံ႕လ၊ ဂုဏ္ဉာဏကို၊ ေထာင္စစဥ္ေဝး၊ သံသာေရွးႏွိုက္၊ ကံေကြၽးဒါန၊ ရင္းခ်ာလွ၏၊ ထပ္ဆကာကာ၊ ဝါသနာေၾကာင့္၊ မဟာေဒဝီ၊ ႀကဳံလွီညွိုးငယ္၊ သနားဘြယ္တိ၊ ႏွိုင္းဆြယ္မေျမာ္၊ ေျမာက္သားေတာ္လွ်င္၊ ႐ႊင္ေပ်ာ္ခိုင္ဆုန္း၊ ႐ြယ္စံတုန္းက၊ ေရွးဘုန္းပညာ၊ သမၻိဒါျဖင့္၊ သစၥာမုံႀကီး၊ ရင့္လွၿပီးေသာ္၊ ျမင္းထီးျဖဴကဏ္၊ ေနာင္ဆန္ႏွင့္သာ၊ ညဉ့္ျခင္းခြါ၍၊ ေကသာဆံရွင္၊ ေကာင္းကင္လႊတ္လႊတ္၊ ပစၥဴခြၽတ္လ်က္၊ မိုးထြတ္ျဗဟၼာ၊ ျမစ္ေနာ္မာတြင္၊ ကပ္လွာသကၤန္း၊ ရဟန္းျဖစ္ၿပီး၊ က်င့္ႀကီးဒုကၠရစရိယာ၊ အစာဆင္ျခင္၊ ေျခာက္ႏွစ္စင္ဟု၊ သို႔ပင္ေခါင္းပါး၊ ေမးတင္းၾကားမူ၊ ဆီးတားမတံ့၊ စိုးလြင့္ပ်ံ့လ်က္၊ ဆယ္ရံ႕ရံ႕ခါ၊ ရာဟုလာကို၊ ေဖ်ာ္ရာမ်က္ရႈ၊ ေၾကးမုံျပဳလည္း၊ အတုႏွိုင္းလြတ္၊ ဦးထိပ္မွတ္သား၊ သိဒၶတ္ကုမာ၊ ရက္လွစြာ၍၊ ခ်စ္မပါငဲ့၊ ေတာထြက္ခဲ့က၊ ခ်ဲ့ခ်ဲ့ဆြတ္ဆြတ္၊ သည္းအူျပတ္မွ်၊ တိမ္းၫြတ္ၾကင္သက္၊ ေမွ်ာ္လွည့္လ်က္လွ်င္၊ ဘြားဘက္ေတာ္သည္၊ ကြာျမင့္ရွည္ေသာ္၊ ေ႐ႊျပည္ဝွန္ဝွမ္း၊ တ မ်ားလြမ္းသည္။ ။ ၿပိဳက္႐ႊမ္းယိုၿပီ ယိုက်တည္း။
၆၉။ တေခ်ာင္းတေခ်ာင္း၊ သက္ထက္ေပါင္း၍၊ ပြင့္ေညာင္းသစၥာ၊ ေရွးသံသာက၊ ေမတၱာၿမဲးကိတ္၊ ခ်စ္သည္စိတ္ေၾကာင့္၊ ေဆြမိတ္ခ်စ္ျခင္း၊ မိစိုးမင္းလွ်င္၊ သီတင္းရွစ္မည္၊ တရားတည္လ်က္၊ ဆံခ်ည္ဆယ္ျခမ္း၊ ႐ႊင္သည့္ဝမ္းျဖင့္၊ ေျပာက္သမ္းမထင္၊ သို႔စင္ေတာင္တာ၊ ရွည္ျမင့္ၾကာလည္း၊ ၾကင္နာကဲးဆ၊ ကြၽတ္ထိုက္လွ၏၊ ဒီပကြၽန္းတြင္၊ ျပည္ေထာင္ခ်င္းကို၊ သံညင္းမိန႔္ေခ်၊ သုဝဏ္ေပႏွင့္၊ ေ႐ႊ, ေငြလက္ေဆာင္၊ သိန္း, သန္းေအာင္တိ၊ ျမားေျမာင္စုက်င္း၊ ကိုယ္လုံးနင္း၍၊ ထံရင္းလူရိပ္၊ ပြက္လွာရိပ္က၊ တံဆိပ္ပုံတူ၊ ထိုမွ်လူအား၊ စိတ္ျဖဴမတန္း၊ မတပ္စြန္းတည့္၊ ထူးဆန္းက်င့္ေန၊ ျမတ္ထြတ္ေပ၍၊ ျမဳေတဂုဏ၊ ကြၽတ္ထိုက္လွ၏၊ သီလမယြင္း၊ ေစာင့္စည္းျပင္းလ်က္၊ ၿပိန္းဖ်င္းျမန္လူ၊ မ်ိဳးျခားသူႏွယ္၊ မယူမစပ္၊ ႏွိုင္းရာလပ္၍၊ လူ႕ရပ္ဝယ္သား၊ ေျခာက္ပါးနတ္ျပည္၊ ရွာေဖြႏွည္လည္း၊ တူသည္မယွိ၊ ရာဟုမိကား၊ တရွိဘြားဘက္၊ ျဖစ္ေခါက္ ရက္လွ်င္၊ ေ႐ႊစက္အထံ၊ အသက္ႏွံ၍၊ ေကာင္းႀကံရည္ေမွ်ာ္၊ ခ်ီးမြမ္းေတာ္ကို၊ သုံးေဘာ္ပြဲးတြင္၊ ဦးထိပ္ျပင္ထက္၊ ၾကည္လင္ရိုေသ၊ ႐ြက္ရေစဟု၊ ညီေပထဲမွ၊ မွတ္ထိုက္လွ၏၊ ဤမွ်ေပ်ာ္ခင္း၊ သခင္မင္းႏွင့္၊ ဝင္းဝင္းရိပ္ၿငိမ္၊ နန္းေ႐ႊအိမ္ထက္၊ စည္းစိမ္တူကြ၊ မစံရလည္း၊ သုခသေမၼာ္၊ ျပည္ျမတ္ေက်ာ္မွ၊ ေနာက္ေတာ္မကြာ၊ လိုက္ခ်င္စြာဟု၊ ျဗဟၼာစိုရ၊ ျဖဴဆြစိတ္ၾကည္၊ ေျဖာင့္ႀကံစည္လ်က္၊ ဖန္ရည္ဝတ္မွန္း၊ ထုံးက်စ္စြန္းတိ၊ ျပည့္ဝန္းေသာ္တာ၊ စႏၵရာသို႔၊ ကလ်ာငါးေထြ၊ ထြားညက္ေခ်လွ်င္၊ မေျပထုံးပိုင္း၊ ခ်ဳပ္ရီမွိုင္းက၊ ေန႕တိုင္းပူေဇာ္၊ လြမ္းစိုက္ေခၚသည္။ ။ ရိပ္ေထာ္ခိုမွီ ခိုၾကတည္း။
၇၀။ တေခါင္းတေခါင္း၊ ညွိစည္းေပါင္း၍၊ က်င့္ေကာင္းသမား၊ လူတကာတုံ၊ လႈပ္ခါပြဲးၿပီး၊ မွည့္႐ႊမ္းသီးသား၊ ေကာက္ႀကီး ေကာက္လ်င္၊ က်ီ, ၾကဝင္လ်က္၊ အၾကင္အၾကင္၊ ထက္ဝန္းက်င္မွ၊ ဖူးခ်င္သည္ခ်ည္း၊ ေတာေတာင္ၾကည္းမွ်၊ နရည္းခရာ၊ သံသာခြက္ခြင္း၊ ခ႐ုသင္းတိ၊ ဒုံမင္းသံေလး၊ ျဗဴေဟးကုန္ရ၊ သီ, က, မႈတ္, တီး၊ စည္ႀကီးသံထင္ ပၪၥင္တူရိယာ၊ မဟာဒါန၊ ေဝငွအလႉ၊ ပစၥဴစုလ်ား၊ ပိတ္ပါးက်ည္းျဖစ္၊ ဦးရစ္ေဗာင္းဖ်င္၊ ဒုယင္ေဆးစြန္း၊ သကၤန္းသပိတ္၊ ပရိကၡရာ၊ စုံစြာရွစ္ပါး၊ ကရား, ပဲခြပ္၊ ဘိနပ္, ေတာင္ေဝး၊ ကံေကြၽးအသစ္၊ ေရစစ္ကရိုဏ္၊ ဖိထိုင္သလြန္၊ ဗိတာန္ေကာင္းယဥ္၊ အင္ပ်ဥ္ေညာင္ေစာင္း၊ ကိန္းေအာင္းေမြ႕ရာ၊ ကမၺလာလည္း၊ သဒၶါလႉဘို႔၊ ပါကုန္ၿမိဳ႕လ်က္၊ ထိုသို႔တပါး၊ သူတို႔အားကား၊ ေဆးဝါးစုဖက္၊ အညက္ေထာ္လီ၊ နယ္ဆီစုရ၊ ဧျမၿငိမ္စြာ၊ သမကာျဖင့္၊ ျမဴတာေရခ်မ္း၊ ေက်ာင္းေတာ္လမ္းသို႔၊ သယ္ကမ္း႐ြက္ပို႔၊ အခ်ိဳ႕သသူ၊ အၾကင္လူမူ၊ ထီးျဖဴေ႐ႊခ်က္၊ ေညာင္႐ြက္ေရစင္၊ သံရွင္ေ႐ႊခ်ဴ၊ လူလူပန္းပြား၊ ဖြဲ႕လ်ားကမ္းခြန္၊ ဗိတာန္ကာမိုး၊ ပုဆိုးေငြေစာင္၊ ေသာင္းေထာင္ေရာင္ဝန္း၊ ကာျဖန႔္သန္း၍၊ ဆြမ္းပန္းရသာ၊ သုဒၶါဘုတ္ေကာင္း၊ နံ႕ေပါင္းက်စ္ေၾကာ္၊ ဆီေပၚကင္ဖုတ္၊ သားျပဳတ္စမဲး၊ တင္လဲးသကာ၊ ဃနာပ်ားရည္၊ ပြတ္က်ည္ေထာပတ္၊ ႏွမ္းခြၽတ္နို႔ဓမ္း၊ စားဆြမ္းႀကိဳင္ေမႊး၊ ဘုန္းေပးေလာက္ေအာင္၊ လူ႕ထြတ္ေခါင္ကို၊ ရည္ေစာင္ဗိုလ္ပါ၊ အုပ္အာသီးသီး၊ နိဗၺာန္မွီးသည္။ ။ ဆုႀကီးလိုညီ လိုလွတည္း။
၇၁။ အေသာင္းအေသာင္း၊ စည္ပင္ေဟာင္းတိ၊ မေျပာင္းအိမ္ေျခ၊ ႐ြာေနနဂိုရ္၊ ထိုထိုနိုင္ငံ၊ လုပ္ႀကံဖြဲ႕ၿခီး၊ သူႀကီးသူလတ္၊ မႉးမတ္, ေသ႒ေး၊ ပုေဏၰး, ပုဏၰား၊ ေလးပါးမ်ိဳးႏြယ္၊ ကုန္သြယ္လယ္ထြန္၊ ေရာင္းဝယ္ေဖာက္စား၊ ရပ္တိုင္းကားလည္း၊ ခြန္အားကိစၥ၊ လြန္ကုံင၏၊ ေဂါစရဂံ၊ ဆြမ္းေတာ္ခံ၍၊ က်ိဳးႏြံေရွာင္းေရွာင္း၊ စေလာင္းေရာင္ထင္၊ ေ႐ႊစင္ေယာက္ခြက္၊ ပြတ္ေခ်ာလ်က္တည့္၊ နံ႕သက္ေမႊးေမႊး၊ သေလးသီတာ၊ သုဒၶါလွိုင္ၾကဴ၊ လ်င္ေဆာလႉလ်က္၊ ဗိုလ္လူထိတ္ထိတ္၊ ၾကည္သည့္စိတ္တိ၊ သပိတ္လက္ဝယ္၊ အလွယ္လွယ္လွ်င္၊ သပၸါယ္ၿဖိဳးၿဖိဳး၊ အက်ိဳးငါးစု၊ အာယု, ဝဏၰ၊ သုခ, ဗေလာ္၊ ပညာေက်ာ္သား၊ မ်က္ေျမာ္, သံသာ၊ ပြားတတ္စြဟု၊ ေျမမွဆိုက္ဆိုက္၊ နဖူးတိုက္၍၊ အမွိုက္ပုေပၸါင္း၊ ဆူးေယာင္းတံရွယ္၊ ပစ္ယ္သစ္ငုတ္၊ ခလုတ္ကန္သင္း၊ ကုန္းက်င္းညီစိမ့္၊ အနိမ့္ဖို႔ဆင့္၊ အျမင့္ေပါက္နိမ့္၊ ေမြ႕သိမ္ထြားထြား၊ ေ႐ႊဖဝါးျဖင့္၊ တရားရာဇာ၊ မဟာမုနိ၊ ႂကြပါဘိေလာ၊ ပီတိေျပာစြာ၊ ေလွ်ာက္ပန္ထြာလ်က္၊ သဒၶါႏွလုံး၊ လူခန႔္က်ဳံးကို၊ ပခုံးေခါင္းထက္၊ သြယ္႐ြက္ခုတ္ထြင္၊ သုဓ္သင္ရွင္းရွင္း၊ ခရီးခင္းကို၊ တူး႐ြင္း, အိမ္ထား၊ သံျပားစိတ္ျဖာ၊ တူးငွါထမ္းေဆာင္၊ သြားသာေအာင္လ်င္၊ ေဖာင္ေဖာင္ထြင္လွ၊ နတ္လမ္းမသို႔၊ ပုညေခတၱံ၊ ေထရ္ပ်ံႏွစ္ေသာင္း၊ သွ်င္အေပါင္းႏွင့္၊ လူေကာင္းသမၼာ၊ ေနာက္ေတာ္ပါသား၊ ျမတ္စြာအထြတ္၊ နတ္ထက္နတ္၏၊ စက္ျမတ္ျမဳေတ၊ နင္းထိုက္ေစဟု၊ ဖုတ္ေငြေခ်ာမွ်၊ ညွိၫြတ္ၾကသည္။ ။ တူးဆြၿဖိဳညီ ၿဖိဳစြတည္း။
၇၂။ မေႏွာင္းမေႏွာင္း၊ သူေတာ္ေကာင္းကား၊ လ်င္ေၾကာင္းလားႏွင့္၊ ဖူးခ်ိန္သင့္၍၊ ေ႐ႊျဖင့္တန္ေဆာင္၊ ေျပာင္ေျပာင္႐ႊန္း႐ႊန္း၊ ညီးလင္းထြန္းလ်က္၊ မီးပန္းခ်ယား၊ စကားငုံဖူး၊ ဆိတ္ဖလူးႏွင့္၊ မီးရႉးရဟတ္၊ သရက္ႁပြတ္၏၊ ႐ုပ္ဓာတ္အလွ်ံ၊ မီးပ်ံစိန္ပြင့္၊ ျငမ္းဆင့္ျမင့္မိုရ္၊ မီးညို, မီးျဖဴ၊ ၾကည့္သူမၿငီး၊ မီးသင္က်ီးႏွင့္၊ တသီးဆန္းလ်က္၊ မီးႂကြက္က်ည္းပါ၊ ေထြလာမီးဖါး၊ အျပားျပားတိ၊ ထြန္းျငားဝါျခင္း၊ ဝိုးဝိုးဝင္းမွ်၊ လင္းလင္းရွိန္ေျပး၊ ေမွာင္ရိပ္ေဝး၏၊ တင္ေမးတင္နာ၊ ေရာက္ကုန္လွာသား၊ ပ်ဴငွါေျပျပစ္၊ လူက်စ္လ်စ္မူ၊ ပန္းစစ္အေက်ာ္၊ ေ႐ႊေလွာ္ေလးခ်ိန္၊ ဖုံးမသိန္, ကတိုး၊ ထုံရိုးစုံစြာ၊ စမၸါ, ကရမက္၊ ပန္းလ်က္, အန္ဖတ္၊ ေဖ်ာ္ႏွင့္ ခတ္၍၊ လႊံ႕ပတ္အနံ႕၊ ပ်ံ့ပ်ံ့ဒါ႐ူ၊ ေမႊးၾကဴရည္ေပ်ာင္း၊ ႀကိဳင္နံ႕ေကာင္းသား၊ ေဖၚေပါင္းသင္ပုတ္၊ နံ႕ပ႐ုတ္လည္း၊ ေ႐ႊၾကဳတ္ေ႐ႊအိုး၊ နံ႕သာမ်ိဳးတိ၊ ၿဖိဳးၿဖိဳးႀကဲးဖ်န္း၊ လမ္းတိုင္းသြန္း၍၊ မတန္းျမဴျမႇေး၊ ႀကိဳင္နံ႕ဧ၏၊ ေမႊးေမႊးၾကဴၾကဴ၊ တခ်ိဳ႕သူကား၊ ပန္းျဖဴ, ပန္းနီ၊ ခ်ယ္စီပန္းထီး၊ ပန္းႀကီးအျမႇောင္၊ ပန္းေထာင္လွဆုံး၊ ပန္းကုံးဗိတာန္၊ တမ္းခြန္ေျပာက္က်ား၊ မုေလးပြားႏွင့္၊ ယမားေနတာ၊ လႈလို႔ပါလ်က္၊ သဒၶါစိတ္ဧ၊ ၾကည္စိတ္ေျပး၏၊ စဥ္ေရွးသံသာ၊ ယာဥ္စၾကာဝယ္၊ ခႏၶာငါးပါး၊ လႊဲးေဖါက္မ်ား၏၊ တရား႐ုပ္နာမ္၊ တလႈပ္လႈပ္လွ်င္၊ မခ်ဳပ္ေလတတ္၊ ဒုကၡဝဋ္မွ၊ အထြတ္ခ်မ္းသာ၊ အရိယာတို႔၊ ၿငိမ္းရာစေတ၊ နိဗၺာန္ေျမသို႔၊ မေသမအို၊ ျဖစ္တုံလိုဟု၊ ကုသိုလ္မ်ားျမတ္၊ ျဖင္ညီးခတ္မွ်၊ လူ, နတ္ခန႔္ခ်ဳံး၊ ဖူးလွာ႐ုံးသည္။ ။ အားလုံးဟိုညီ ဟိုၾကတည္း။
၇၃။ အေကာင္းအေကာင္း၊ ညွိၾကေပါင္း၍၊ ဆယ္ေခ်ာင္းစုံလ်က္၊ ဦးထိပ္ထက္လွ်င္၊ တုဘက္လြတ္ကင္း၊ တရားမင္းဝယ္၊ ေဟာျခင္းမဂ္ဖိုလ္၊ ကြၽတ္ပါလို၏၊ ကုသိုလ္အရာ၊ ရတနာတိ၊ ပါဘိအမ်ား၊ ပတၱျမားႏွင့္၊ ဥႆဘယား၊ ျပယားနီလာ၊ သႏၲာစိန္ေၾကာင္၊ ျဖဴေရာင္ပုလဲး၊ ျမခဲးေဂၚမိတ္၊ လွ်ံဖိတ္ရည္ရွင္၊ ပူေဇာ္ရင္လ်က္၊ သဘင္က်င္းက်င္း၊ ပြဲးႀကီးခင္း၍၊ မင္းလည္းခန႔္ခ်ဳံး၊ အားလုံးမက်န္၊ ဖူးလွာပန္ရွင့္၊ နက္ျဖန္ညဉ့္က၊ ေ႐ႊစက္ေႂကြေလာ့၊ ေလာကဗႏၶဳ၊ သဗၺၫုလွ်င္၊ ဥဇုမဂၢံ၊ သွ်င္မ်ားရံလ်က္၊ ထြန္းလွ်ံညီးညီး၊ ေ႐ႊရည္စီးသို႔၊ မင္းႀကီးသုေဒၶၚ၊ ေနေတာ္ဌာန၊ ကပိလႏွင့္၊ ရာဇၿဂိဳဟ္မည္၊ ဤျပည္အျခား၊ ခရီးၾကားဝယ္၊ အမ်ားပရိတ္သတ္၊ ရိုၫြတ္စည္းေပါင္း၊ ႀကံကုန္ေရွာင္း၍၊ တဲးေက်ာင္းသာစြာ၊ ျပဳႏွင့္လာသည္၊ သခၤ်ာခ်င့္တြက္၊ ေျခာက္ဆယ္ရက္ကို၊ ပန္းသက္မယူ၊ မည္သူမက်န္၊ အခ်ိန္တန္ျဖင့္၊ မလြန္မေစာင္း၊ ေထရ္ႏွစ္ေသာင္းတိ၊ လူေကာင္းသမာ၊ ေနာက္ပါေတာ္သား၊ အခါခပ္သိမ္း၊ သာခ်မ္းၿငိမ္းလ်က္၊ ပန္းစိမ္းမိုးကာ၊ ရိပ္သာဆိုင္းဆိုင္း၊ ၿပိဳင္းရရိုင္းလွ်င္၊ ကြန႔္တိုင္းစက္ေတာ္၊ ခ်ေထာက္ေရာ္၍၊ သြားေပ်ာ္မၿငီး၊ စီရင္ၿပီးသည္။ ။ ေဝးနီးဗိုလ္မွီ ဗိုလ္မွ်တည္း။
၇၄။ တျခားတျခား၊ ရပ္ရွစ္ပါးမွ၊ တိုင္းကားနိုင္ငံ၊ ဂ႐ုဓံျဖင့္၊ ေကာင္းႀကံေျဖာင့္ေျဖာင့္၊ တရားေစာင့္သား၊ ရွစ္ေသာင့္ေလးေထာင္၊ မင္းကုန္ေအာင္လည္း၊ လက္ေဆာင္မ်ားစြာ၊ ပဏၰာကာရ၊ လႉဘြယ္စသား၊ ဒါနဝတၳဳ၊ ျပဳအံ့ပန္းႀကီး၊ အၿဖီးၿဖီးလွ်င္၊ ခရီးႀကိဳလင့္၊ ေရေၾကာင္းသင့္မူ၊ ေရျဖင့္စံသြား၊ မင္းတို႔အားကား၊ ေလွာ္ကားအိမ္ေဆာင္၊ ေ႐ႊေဘာင္ေ႐ႊေလာင္း၊ ပဲ့ေပါင္းေျပာက္မြမ္း၊ ေလွႀကီးေလွလ်င္၊ ျမစ္ခြင္စုန္ဆန္၊ သံဝွန႔္က်ိဳက္က်ိဳက္၊ ဦးစီဆိုက္၏၊ ၾကည္းႏွိုက္အုပ္ေထြ၊ ေတာင္ေျခအခင္း၊ အၾကင္မင္းတုံ၊ ဆင္, ျမင္းရထား၊ ေလးပါးစစ္အင္၊ က်င္းလ်က္ပင္တည့္၊ မြမ္းျဖင္ပရိသတ္၊ ရံမႉးမတ္ႏွင့္၊ ဆြတ္ဆြတ္သဒၶါ၊ ေစတနာေၾကာင့္၊ လ်င္စြာစိုက္စိုက္၊ ဖူးႏွင့္လိုက္၍၊ အၿမိဳက္ေဝငွ၊ မုနိႏၵလွ်င္၊ ပြင့္စဆဲးဆဲး၊ ေက်ာ္ဆင့္ကဲးလ်က္၊ ရဲးရဲးသစၥာ၊ ျဗဟၼာသႏၲာန္၊ မ႒ာန္႐ြ႐ြ၊ မဂဓျဖင့္၊ လ်င္လွႁပြတ္ႁပြတ္၊ မုကၡပါဌ္တိ၊ တြတ္တြတ္ညင္းညင္း၊ သာျခင္းေခ်းေခ်း၊ ပ်ံ့ေမႊးအေက်ာ္၊ တရားေတာ္ကို၊ ၾကားေသာ္သဒၶါ၊ ဘာသာစရိုက္၊ လူဗိုလ္လိုက္ျဖင့္၊ နားႏွိုက္ဝင္ေန၊ သိကုန္ေလေသာ္၊ စိတ္ေစတနာ၊ ကုမုဒါဟု၊ တရာအထပ္၊ ႀကိဳင္ႏွံ႕စပ္မွ်၊ သုံရပ္နတ္လူ၊ ပိတုန္းဟူသား၊ အူအူေသာင္းေသာင္း၊ ပ်ားအေပါင္းတို႔၊ ပ်ံ့ေလွာင္းဧျမက္၊ ေ႐ႊၾကာရက္ကို၊ စုံမက္ဝမ္းတြင္၊ ေသာက္ၾကခ်င္ေသာ္၊ အရွင္သူႀကီး၊ ယိုရာမွီး၍၊ ခရီးသြားဆက္၊ ေမွ်ာ္လင့္လ်က္သည္။ ။ ဦးထက္ၾကာငုံ ၾကာငုံတည္း။
၇၅။ တရားတပါး၊ အမ်ိဳးျပားသား၊ ပုဏၰားျမန္မာ၊ ဗ်ာပါးစင္းၾကန္၊ ၾကန္တန္ေပ်ာ့ဂြၽမ္း၊ ကမ္းယံျပဴၿမဳံ၊ သထုံတလိုင္း၊ စဥ္တိုင္းသက္သား၊ ကုလားပန္းေသး၊ ရပ္ေဝးက်ည္းလို၊ သိန္းဃိုဠ္ဗာလိ၊ ေဗာဓိပ င္ကာ၊ ဘာသာသင္းတြဲး၊ ရပ္လွဲတထူး၊ ကန္တူးနားဘက္၊ တရာသူလွီ၊ စာလီအဘက္၊ အိပ္ပက္စ႑ား၊ ယိုးဒယားႏွင့္၊ တျခားသင့္ေထာင္၊ ပေလာင္လဝ၊ သုဗၻထူးဆန္း၊ ရွမ္းယြန္းဦးျပည္း၊ မ်က္ႏွာမည္းႏွင့္၊ ကသည္းကရင္၊ စုံအင္ခ်င္း, လင္း၊ တနသၤာရီ၊ ေဇာ္ဂီသိပၸ၊ ကုလာနဟု၊ တရာ့တပါး၊ ျပားသားအေထြ၊ ဇမၺဴေျမတြင္၊ ေနသားခန႔္ခ်ဳံး၊ လူ႕အလုံးလည္း၊ ေ႐ႊကုံးရတနာ၊ ၾကည္စြာျပတ္ျပတ္၊ ပီတိၫြတ္လ်က္၊ မ်က္မွတ္ေၾကးမုံ၊ ရႈတုံတုံလွ်င္၊ စုံစုံမက္မက္၊ ၾကားခက္လ်က္သည္။ ။ က်ဴးရက္ခ်ာ႐ုံ ခ်ာ႐ုံတည္း။
၇၆။ အမ်ားအမ်ား၊ ထပ္လတ္ပြား၍၊ မအားေျခခ်၊ တိုးၾကဦးစီ၊ ကိုယ္ခ်င္းမွီလ်က္၊ ပည္းသီ ထက္ဝန္း၊ သိန္း သန္းသခၤ်ာ၊ ေရာက္လွာေျပာထူ၊ အၾကင္လူတို႔၊ အယူဝမ္းတြင္၊ ကိုယ္စီပင္လွ်င္၊ ဖူးခ်င္ထပ္ယွိ၊ ၾကည့္ဘိစတုံ၊ ျဖစ္ပုံပရိသတ္၊ ရိုၫြတ္ဝမ္းေျမာက္၊ မွ်စင္ေလာက္ဝယ္၊ တေယာက္ငါ့မွာ၊ ငါ့ဘို႔သာတည့္၊ မဟာဇိေနာ္၊ သုံးလူ႕ေဘာ္ကား၊ သံေတာ္ျမရည္၊ ေဟာေပသည္ဟု၊ ေဆာက္တည္ၾကကုန္၊ ျပင္းဟုန္သဒၶါ၊ ဥပမာမူ၊ ေသာ္တာစႏၵ၊ ေကာင္းကင္ဝဝယ္၊ ဆြဆြၿငိမ္ဝါ၊ လူတကာတို႔၊ မ်က္ႏွာအဆီ၊ ထြန္းၿပီတည့္တည့္၊ ပဘာလွည့္သို႔၊ လျပည့္သဖြယ္၊ ဆန္းတၾကယ္လွ်င္၊ ေျခာက္သြယ္ေရာင္ထု၊ သဗၺၫုတုံ၊ အတုမယွိ၊ ေျပာင္ေျပာင္ညိမွ်၊ သတိပ႒ာန္၊ ေက်းဇူးမြန္တိ၊ ကြၽတ္တန္သသူ၊ ကြၽတ္စိမ့္ဟု၍၊ ဇမၺဴဒီပါ၊ ကြၽန္းမ်က္ႏွာထက္၊ သစၥာေလးပါး၊ ပြင့္လတ္ျငားက၊ တရားဓမၼံ၊ ဘဝဂ္ညလ်ံမွ်၊ ေက်ာ္သံမဆုံး၊ ပန္းႏွယ္ကုံး၍၊ အားလုံးအားထား၊ ေတြ႕ျငားၿပီးေျမာက္၊ ျပည္႐ြာေရာက္လည္း၊ တေခါက္ထင္ထင္၊ ျမင္ခ်င္ရႈျပန္၊ အဘန္ဘန္လွ်င္၊ မလြန္ခဲးရက္၊ ျမတ္စုံမက္သည္။ ။ ဖူးလ်က္လာတုံ လာတုံ႕တည္း။
အမ်ားလူဗိုလ္ ၾကည္ညိုၾကပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၁၁) မ်ားစြာနတ္လူ ပူေဇာ္ၾကပုံ.....
(၄၈) ေတသု ေတသု ပေဒေသသု၊
ေဒဝါမာႏုသကာ ဥေဘာ။
ဂႏၶမာလာဘိ ပူေဇႏၲိ၊
သမေယာ ေတ ဉာတိဒႆေန။
၇၇။ ဗုဒၶေသ႒ော္၊ ႀကီးႏုေဘာ္ျဖင့္၊ မေျမာ္စဘူး၊ ေက်းဇူးဆန္းၾကယ္၊ ပ်ိဳႏု႐ြယ္က၊ အံ့ဘြယ္မ်ားလွ၊ ေဒဝီလလွ်င္၊ ဘြားစဖူးလွာ၊ လကၡဏာကို၊ ရႈပါလွည့္ေခ်၊ ၫြတ္ရိုေသဟု၊ ကပ္ေျခလွည့္မွား၊ ဦးစြန္းဖ်ားထက္၊ ဖဝါးေ႐ႊစက္၊ နင္းလ်က္အေရာင္၊ ေျပာင္ေျပာင္ဝင္းဝါ၊ ျမင္ေသာခါလွ်င္၊ သစၥာေလးမည္၊ ပြင့္အံ့သည္ဟု၊ ေ႐ႊျပည္အုပ္စိုး၊ ဘ ရွိခိုး၏၊ ေက်ာ္ဟိုးျပင္းထန္၊ ထိုၿပီးလြန္တုံ၊ လယ္ထြန္မဂၤလာ၊ ျပဳေသာခါႏွိုက္၊ ေနဝါကြယ္စိပ္၊ သေျပရိပ္တြင္၊ စက္အိပ္ေပ်ာ္ေၾကာင္း၊ ထိန္းကေယာင္းႏွင့္၊ မတ္ေပါင္း႐ုံၿခဳံ၊ ရံေစတုံရွင့္၊ ပူ႐ုံညံ့စဲ၊ မြန္းတည့္လြဲလ်က္၊ ၿငိမ္းၿမဲကာဆီး၊ အုပ္သည့္ထီးသို႔၊ ပင္ႀကီးဇမၺဴ၊ ခ်စ္သူဆပြါး၊ ျခည္ရွိန္တားကတ၊ ထိပ္ဖ်ားဆယ္စုံ၊ ႐ြက္ျပန္တုံ၍၊ ေၾကးမုံအတု၊ သက္မွတ္ရႈလ်က္၊ ကြၽတ္ဆုထင္ရည္း၊ အငယ္တည္းက၊ ခမည္းမင္းေက်ာ္၊ သုေဒၶၚဒန၊ ကဲဆျမတ္ၾကင္၊ ႏွစ္ႀကိမ္စင္တည့္၊ ဦးတင္ေကာ္ေရာ္၊ ရွိပူေဇာ္သည္၊ လူ႕ေဘာ္တမြတ္၊ ဘုရားျမတ္ ၊ ဘုံထြတ္ျမတ္စြာ၊ ဆကာမာႏွိုက္၊ သဒၶါၾကည္ယုံ၊ နတ္တို႔ဘုံလည္း၊ အဟုံျဖင္ညီး၊ လမ္းစဥ္မွီး၍၊ ခရီးထက္ခြင္၊ ပြဲသဘင္ျဖင့္၊ မိုးျပင္ပိတ္မွ်၊ လာကုန္ၾကသား၊ ဘုမၼေျမစိုး၊၊ ႐ုကၡစိုးတတိ၊ တန္းခိုးႀကီးစြာ၊ ဂႏၶဗၺာတို႔၊ ညီညာေပါင္းညွိ၊ သႏၲဳႆိတ၊ သုယာမ္စသား၊ ပၪၥမာလီ၊ အညီဣႏၵ၊ အကၤုရႏွင့္၊ ေဟမဝတာ၊ ဘာသာတာဂီရိ၊ မာတလိဟု၊ မည္ယွိထင္ရွား၊ နတ္မ်ားမင္းလည္း၊ ဘုရားျမတ္ကို၊ ဖူးလင့္ဆိုလ်က္၊ မဂ္ဖိုလ္ကုန္စယ္၊ ရေကာင္းဘြယ္လ်င္၊ လွယ္ပယ္ရင္းထုတ္၊ ႀကိဳးကုတ္လုံ႕လ၊ ေစ့ပ်ိဳးမွတည့္၊ ေလဘျမႇေးရိ၊ ဝိဇၨာၿငိသား၊ ဒိ႒ိဝါဒ၊ မိုက္ေမာဟေၾကာင့္၊ ဩဃျမစ္ယဥ္၊ သံေယာဇဥ္ကို၊ ဖဲၾကဥ္လြတ္နိုင္၊ ကူးခတ္ပိုင္၍၊ မၿပိဳင္ရန္သူ၊ ေသမင္းဟူလည္း၊ မျပဳလွာလွ်င္း၊ ေဘးမွကင္းသား၊ သားခ်င္းျပည္မြန္၊ ၿမိဳက္နိဗၺာန္သို႔၊ မက်န္ေသြးေဆာင္၊ ေရာင္လွ်င္းေအာင္ဟု၊ တိမ္ေတာင္ျမင့္ဖ်ား၊တိမ္ၾကားရပ္မွ၊ ကိုယ္ထင္ျပ၍၊ ေန လနတ္သား၊ နတ္အမ်ားႏွင့္၊ သိၾကားေရွ႕တည္၊ ရွိဦးရည္လ်က္၊ ေျခာက္ျပည္ရပ္ထင္၊ ဖူးလွာက်င္သည္။ ။ ေကာင္းကင္အႏွံ႕ အစပ္တည္း။
၇၈။ အသီးအသီး၊ ကုသိုလ္ႀကီး၍၊ ထိုၿပီးတရပ္၊ ေနမွတ္အပ္သား၊ အကြပ္စိုးမႉး၊ ဘီလူးကုမၻဏ္၊ ယုဂန္ထိပ္ဖ်ား၊ နတ္ေလးပါးႏွင့္၊ သိၾကားယုံက်ဳံ႕၊ ဝိသႀကဳံလည္း၊ ပဇၨဳန္ဖ်န္းဆြတ္၊ သူရႆေတ၊ မေဟသရ၊ ဇဝနဟု၊ ေသာမ မာယာ၊ မဟာဂီရိ၊ မဏိေမခလာ၊ ဂဂၤါေရစိုး၊ နတ္မ်ိဳးဖုတ္ၿပိတ္၊ မရမိတ္သြာ၊ ကဝါလမိုင္း၊ ေန႕တိုင္းမခ်ာ၊ ေရာက္ႏွင့္လွာလ်က္၊ သဒၶါ႐ႊင္း႐ႊင္း၊ တရားမင္းဝယ္၊ သီတင္းအားထုတ္၊ ဥပုသ္ရွစ္မည္၊ ေဆာက္တည္ခ်င္လြန္း၊ ပီတိမြန္းလ်က္၊ နတ္ပန္းေဖ်ာ္ေဖ်ာ္ေဖ်ာ္၊ ပူေဇာ္အားရမ္း၊ မလႅာပန္းျဖင့္၊ ႐ႊင္ဝမ္းေျမာက္ေျမာက္၊ က်ဴးသံေထာက္လ်က္၊ တေယာက္မလြတ္၊ ရိုၫြတ္ကိုယ္စီ၊ လက္အုပ္ခ်ီ၍၊ ပန္းသီပန္းကုံး၊ လွဆုံးပန္းခိုင္၊ စြဲလ်က္ကိုင္၍၊ ပည္းလွိုင္ဂုဏ၊ သုံးလူ႕ဘကို၊ ေမွ်ာ္ၾကေျပာေျပာ၊ ရႈမိန္းေမာလ်က္၊ စိတ္ေဇာၾကည္လင္၊ ဦးထိပ္တင္သည္။ ။ ေသာင္းခြင္အလႈံ႕ အထပ္တည္း။
၇၉။ အၿဖီးအၿဖီး၊ ရႈမၿငီးသား၊ ခရီးဦးႀကိဳ၊ ဖူးလင့္ဆိုလ်က္၊ ျမင့္မိုရ္အထိပ္၊ သားခ်င္းရိပ္ျဖင့္၊ သုံးက်ိပ္သုံးပါး၊ ကစားေပ်ာ္ဌာန္၊ နႏၵဝန္သို႔၊ တသြန္စပ္ၾက၊ ေမြ႕ေလ်ာ္လွသား၊ စိတၱလတာ၊ ဥယ်ာဥ္သာဝယ္၊ ကလ်ာမၪၥဴ၊ ဇမၺဴနဒီ၊ ဆြတ္ခဲ့သီ၍၊ တူညီေလးမည္၊ မ်ိဳးေဆြသည္ႏွင့္၊ ခ်စ္ၾကည္စံပ၊ ေမတၱာငွ၍၊ မာဃလုလင္၊ စီရင္တတ္ပြန္၊ ဧရာဝဏ္ထက္၊ ေဝဘန္ေမွ်ာ္ရႈ၊ အမႉးျပဳ၍၊ ေကာင္းမႈေဆာက္တည္၊ ေ႐ႊျပည္သိၾကား၊ ေရွးဦးသြားမူ၊ အမ်ားေႁခြေ႐ြ၊ သုံးကုေဋႏွင့္၊ ျမတ္ေထြေျခာက္သန္း၊ ရံပတ္ဝန္းလ်က္၊ ပ်ံ့မႊန္းႀကိဳင္စြာ၊ ၿမိန္သုဓါတိ၊ နႏၵာကန္ေရ၊ ယူခပ္ေလ၍၊ ျမဳေတဖဝါး၊ ေျခေတာ္ဖ်ားကို၊ ၫြတ္တြားသပ္ဖ်န္း၊ ခ်မ္းေရသြန္းလ်က္၊ နတ္ပန္းပြင့္ထီး၊ သီကုံးႀကီးျဖင့္၊ ခရီးလမ္းခြင္၊ ပူေဇာ္က်င္သည္။ ။ ေၾကာင္းလွ်င္မဆံ့ မလပ္တည္း။
၈၀။ အဆီးအဆီး၊ လမ္းခရီးႏွိုက္၊ ျဖင္ႀကိးခပ္မွ်၊ စိုးကုန္ၾကသား၊ ႐ုကၡသစ္ပင္၊ ေျမျပင္ကုန္းက်င္း၊ အိုင္အင္းေျခာက္ေျမာင္၊ ေတာေတာင္လယ္ယာ၊ အိမ္မွာေမွာင့္ေရာင့္၊ ေစာင့္သည့္႐ြာျပည္၊ ေနသည္မက်န္၊ ထိုမွလြန္သား၊ ယုဂႏၶရ၊ ဣသိႏၶဟု၊ ကရဝိက၊ ေနမိႏၵႏွင့္၊ သုဒႆန၊ ဝိနတက၊ အႆကဏၰာ၊ ဂဂၤါေပၚရန္း၊ ျခားဆီမွန္းလ်က္၊ ေနဝန္းစက္ေရာင္၊ သုံးကြၽန္းေဆာင္၍၊ ညဉ့္ေမွာင္ထက္ဝန္း၊ ပတ္လည္ထြန္းလ်က္၊ ရံသန္းဌာန၊ ျမင့္ျဖဴးလွသား၊ စၾကဝဠာ၊ သခၤ်ာက်ယ္ျမတ္၊ တံတိုင္းထြတ္ထက္၊ ေနမွတ္တသြန္၊ ဘုံဗိမာန္တြင္၊ နတ္မြန္အေပါင္း၊ နတ္သူေကာင္းလည္း၊ လမ္းေၾကာင္းအဆီ၊ လက္အုပ္ခ်ီ၍၊ အဂႌရသ၊ ဗုဒၶဝီေရာ္၊ ဘက္မဲ့ေက်ာ္သား၊ သုေဒၶၚဒန၊ မင္းလွခ်စ္သား၊ ျမတ္ဘုရား၏၊ တရားျမတ္လြန္း၊ နိဗၺာန္ပန္းကို၊ ဝန္းဝန္းကုံးၿပီး၊ ယဂင္ႀကီးျဖင့္၊ ညီးညီးေရာင္ထင္၊ ဦးႏွိုက္ဆင္လ်က္၊ အၾကင္နတ္လူ၊ အတူတူလွ်င္၊ စင္ျဖဴညစ္ေၾကး၊ ဇာတိေဝးလ်က္၊ ေသေဘးမထိ၊ မယွိဇရာ၊ ေရာဂါဘယ၊ ေသာကယ္နိုင္၊ ထြတ္ဖ်ားတိုင္သား၊ လြန္ႀကိဳးစားလ်က္၊ တရားနာခ်င္၊ ေရာက္လိုေသာအား၊ လြန္ႀကိဳးစားလ်က္၊ တရားနာခ်င္၊ လာကုန္က်င္သည္။ ။ ေဆာလ်င္မငံ့ မရပ္တည္း။
၈၁။ အႀကီးအႀကီး၊ ခုံေျမာက္ၿပီးမွ၊ အသီးစိုးပိုင္၊ ကြပ္ညွပ္နိုင္သား၊ လက္ခိုင္ယကၡ၊ ပုဏၰကႏွင့္၊ ဝႆဝေရာ၊ တာေနာယကၡ၊ အႆမုခီ၊ ဒႆရီတို႔၊ စႏၵီေက်ာ္ရွိန္၊ သုရိန္တကြ၊ အဠဝက၊ ကုသမင္းစိုး၊ ဗိႆနိုးႏွင့္၊ တန္းခိုးျပင္းထန္၊ ေဝႆဝဏ္လည္း၊ စိတ္သန္ၾကည္လင္၊ ျမတ္ခ်င္သွ်င္ကို၊ ဦးတင္ၫြတ္တိမ္း၊ သဒၶါရွိမ္းလ်က္၊ နတ္စိမ္းမိစာၦ၊ ဖဲေလခြါဟု၊ သံဝါမႊန္းမႊန္း၊ ႏွင္လိုက္တြန္း၍၊ ဆန္းသားေက်းဇူး၊ ေဘာ္သုံးဦး၏၊ မီးရႉးတန္ေဆာင္၊ ေစာဘုန္းေခါင္ကို၊ လႊဲေရွာင္ႏွင့္ေထြ၊ ပုန္းကြယ္ေလဟု၊ ဆိုေပျဖန္းျဖန္း၊ ၿခိမ္းလ်က္မန္းက၊ ႐ြံ႕လြန္းခန္းျငား၊ ကြၽန္းတပါးသို႔၊ ေျပးသြားေရွာင္ခါ၊ နတ္မိစာၦတို႔၊ သံသာေရွးျဖစ္၊ က်င့္ျခင္းညစ္၍၊ သွ်င္ခ်စ္ဘုရား၊ သုံးလူ႕ဖ်ား၏၊ တရားရသာ၊ မၾကားပါေသာ္၊ မိစာၦအလို၊ ေနာင္တဆိုလ်က္၊ ထိုထိုရပ္မွ၊ ဖဲေလရ၍၊ အားက်မာန္ႏြံ၊ လြန္ေၾကာက္႐ြံသည္။ ။ စိမ္းဆြံမဝံ့ မကပ္တည္း။
၈၂။ အၿပီအၿပီ၊ ထုံးေသြးသီ၍၊ ညီညီၫြတ္ၫြတ္၊ သမာနတ္တို႔၊ သိတတ္ကိုယ္ရမ္း၊ ရွာစူးစမ္းေသာ္၊ ေပၚလြမ္းစကာ၊ နတ္တို႔႐ြာမူ၊ သာသာေပ်ာ္ေပ်ာ္၊ ေမြ႕ေလ်ာ္စလို၊ ကုသိုလ္မပြါး၊ တရားမရ၊ အနိစၥႏွင့္၊ ဒုကၡဘန္မ်ား၊ အနတၱားဟု၊ စက္သြားအသြင္၊ ေစာင့္လ်က္ပင္ကို၊ မထင္ေမ့က်န္၊ ဘုံဗိမာန္ႏွိုက္၊ လြန္သည္ေန႕ရက္၊ နတ္တည္သက္ျဖင့္၊ ခ်င့္တြက္ေသြးသုန္၊ ၾကမၼာကုန္က၊ ေမ်ာစုန္ေသာေယာင္၊ သင္းေဘာေဘာင္လ်င္၊ ခေနာင္ဝဲစပ္၊ တံပိုးကပ္၍၊ ကူးခပ္မသာ၊ ပါယ္ေလး႐ြာႏွိုက္၊ တဏွာေႏွာင္ခ်ည္၊ ျမစ္ရင္းစည္ခဲ့၊ လူ႕ျပည္တမူ၊ ဇမၺဴဒီပါ၊ ကြၽန္းျမတ္စြာထက္၊ ဥကၠာမုခ၊ မင္းလွမ်ိဳးစစ္၊ ဘုရားျဖစ္၍၊ ေက်ာ္လွစ္အဝွန႔္၊ ပြါးျပန႔္ျခင္းရာ၊ ထိုနတ္မွာထက္၊ သစ္ထူးတက္အံ့၊ ရမၼက္ေဒါသာ၊ ေထာင့္ငါးရာႏွင့္၊ ဇရာ ေသာက၊ ဗ်ာဓိစသား၊ ခ်စ္ၾကကြာျခင္း၊ ေဘးတိကင္းလ်က္၊ ေသမင္းယမက၊ လက္ေျခခ်သား၊ ျပည္မေ႐ႊၿမိဳ႕၊ ခ်မ္းရိပ္သို႔လွ်င္၊ လူတို႔နိဗၺာန္၊ ရကုန္မွန္လိမ့္၊ ေဆာ္ဖန္ညီၫြတ္၊ ဖူးလွာလတ္ဟု၊ မည္မွတ္စကား၊ ဆိုၾကျငားသည္။ ။ နတ္မ်ားဦးတိုင္ ပဲ့လွည့္ထည္း။
၈၃။ တညီတညီ၊ ကုံး၍စီမွ၊ သီသီကက၊ နတ္မိန္းမတို႔၊ ေရွ႕ကစံသြား၊ နတ္ေယာက္်ားမူ၊ ပန္းပြါးလွပ္လွပ္၊ ျဖည္းေလယပ္လ်က္၊ က်ဴးရပ္တသီး၊ ျဗဟၼာႀကီးလည္း၊ ေ႐ႊထီးေနတား၊ နတ္သိၾကားကား၊ ငါးပါးဝႏၵနာ၊ ၾကည္စြာ႐ႊင္း႐ႊင္း၊ ခ႐ုသင္းကို၊ မႈတ္ျခင္းျမျမ၊ ဂႏၶဗၺကား၊ ေဇာ္တအအုံ၊ လႊမ္းၿခဳံျပယား၊ ထြတ္ဖ်ားသႏၲာ၊ နီလာအေငါက္၊ လက္ေထာက္ခ်စ္ဘြယ္၊ အႏြယ္ပတၱျမား၊ ညွို႔မ်ားျမခ်ည္၊ သာသည္ညင္းညင္း၊ ျမည္ျခင္းေလးေထြ၊ လက္သံေျချဖင့္၊ ျမဳေတဂုဏ္ေတာ္၊ ပတ္လႊံေက်ာ္သည္၊ သုေဒၶၚေစာေလာင္း၊ မင္းေကာင္းခ်စ္သား၊ ဘုရားငါ့သွ်င္၊ နာေစခ်င္ဟု၊ ညွို႔ခြင္မေလွ်ာ့၊ မေလ်ာ့မတင္း၊ အျခင္းျခားနား၊ သုံးလူ႕ဖ်ား၏၊ ထံပါးႏွိုက္တြင္၊ ေစာင့္လွာက်င္လ်က္၊ နတ္ရွင္သိၾကား၊ ေပ်ာ္ပါးစိမ့္မည္၊ နာသည္မၿငီး၊ သာစြာတီး၍၊ ခရီးစဥ္စိုက္၊ ေနာက္ေတာ္လိုက္လ်က္၊ ရထိုက္ရာရာ၊ သကဒါႏွင့္၊ ေသာတာပႏၷ၊ နာဂါမ္စသား၊ ရဟတၱမဂ္ဖိုလ္၊ နဂိုရ္ေ႐ႊအိမ္၊ ၿမိဳက္စည္းစိမ္ကို၊ ေပ်ာ္ၿငိမ္ရေၾကာင္း၊ ဆုေတာင္းနတ္မ်ား၊ သဒၶါပြားသည္။ ။ တတ္အားမူးမွိုင္ မဲ့၏တည္း။
၈၄။ ဤသို႔ဝန္းဝိုက္၊ ဂါထာပိုဒ္ျဖင့္၊ မကိုဋ္ သရဖူ၊ သုံးပါးလူ၏၊ မွန္ကူတန္ဆာ၊ ေလာကနာကို၊ ဥဒါယိေထရ္၊ မြတ္ႀကံစည္တိ၊ ႏႈတ္ရည္ေကာင္းမြန္၊ အားလုံးသြန္လ်က္၊ ေလ်ာက္ျပန္အေၾကာင္း၊ ပန္ထြာေတာင္းသား၊ တေပါင္းပုသ္ထြက္၊ ခါသင့္ရိုက္ႏွိုက္၊ နံနက္ညဉ့္က၊ ကပိလသို႔၊ ပါဒနက္သန္၊ ေဝဠုဝန္မွ၊ နက္ျဖန္ေႂကြေျပာင္း၊ ရံႏွစ္ေသာင္းႏွင့္၊ လမ္းေၾကာင္းေရွ႕ရႉ၊ ခ်ီေတာ္မူက၊ ဟူသည္အတိုင္း၊ ထုံးပိုင္းမခ်န္၊ ျမင္သန္မယြင္း၊ ျပည့္စုံလွ်င္းသည္။ ။ မွန္ကင္းစိုက္သည့္ သဘြယ္တည္း။
မ်ားစြာနတ္လူ ပူေဇာ္ၾကပုံ ေလွ်ာက္တင္ခန္း ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━━━━━━━
✔ (၁၂) နိဂုံးလကၤာ.....
(က) မွတ္ေလာ့ေနာင္လာ၊ သိစိမ့္ငွါဟု၊ ပညာပဋိဘာန္၊ ေက်းဇူးမြန္သား၊ နိဗၺာန္ပစၥေယာ၊ သေမၺာသုခမ္း၊ နိ႒ိတမ္းျဖင့္၊ ခ်ီးမြမ္းသာရ၊ ဗုဒၶဂုေဏ၊ ဘုရားေဆြကို၊ ရွာေဖြနည္းနာ၊ ႀကိဳးပမ္းစြာ၍၊ ဤစာမၪၨဴ၊ ပြင့္သည္မူကား၊ ဇမၺဴလက္်ာ၊ ကြၽန္းမ်က္ႏွာထက္၊ တရာထီးစင္း၊ ဤမွ်မင္းတြင္၊ ႏွိုင္းကင္းသန္လ်က္၊ ေအာင္ခ်က္ကြၽန္းစည္၊ ဝေ႐ႊျပည္ကို။ အရွည္စံရိုး၊ လူ႕ထိပ္မိုးသား၊ သတိုးထြတ္ဖ်ား၊ ေစာတရား၏၊ မျခားေျမးျမစ္၊ ဧကရာဇ္တိ၊ ျဖစ္သည့္မပ်က္၊ ေျခာက္ဆက္ဘုန္းယွိ၊ ေျမာက္လၿပီ့တြင္၊ သီရိသုဓမၼရာဇာ၊ အခ်ာအထြတ္၊ သားေတာ္လတ္လွ်င္၊ တမြတ္ေ႐ႊေတာင္၊ အုပ္စိုးေဆာင္က၊ အေခါင္ျမဳေတ၊ ေကာင္းကင္ေနသို႔၊ သေႏၶသီရိ၊ ရဲရဲညိမွ်၊ နရပတိရာဇာ၊ မဟာခတၱိယ၊ ေပၚစထြန္းလစ္၊ ဓမၼရာဇ္ဟု၊ စင္စစ္မင္းေကာင္း၊ ေဗာဓိေညာင္းလွ်င္၊ ေဘးေလာင္းမည္စံ၊ မုေနာခံက၊ နိုင္ငံတိုင္းကား၊ ဝန္းလ်ားက်ယ္စြာ၊ လူတကာကို၊ ေမတၱာဖ်န္းဆြတ္၊ ခ်မ္းေစတတ္သား၊ မင္းျမတ္လက္ထက္၊ သုံ:ပုံနက္ဝယ္၊ သိခက္ခဲလွ၊ မာဂဓကို၊ ျမန္မာ့ဘာသာ၊ ပ်ိဳ႕လကၤာျဖင့္၊ ဆိုပါစတုံ၊ ေလ်ာက္ပတ္႐ုံလွ်င္၊ မြမ္းထုံဓမၼာ၊ ေဒသနာသည္။ ။ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ ၿပီး၏တည္း။
ပဌမကမၸည္း.....
(၁) ဖူးရားျမတ္စြာ၊ ကုသိနာႏွိုက္၊ ခ်မ္းသာၿမိဳက္မြန္၊ နိဗၺာန္ဝင္စ၊ ထိုကာလႏွင့္၊ ၿပီးထဤစြာ၊ သာသနာမွ၊ ၾကာသည္ျမင့္လစ္၊ ႏွစ္ေထာင္ႏွစ္ျဖင့္၊ ပြားသစ္ေျခာက္ဆယ္၊ တႏွစ္ဝယ္လွ်င္၊ အက်ယ္သကၠရာဇ္၊ ရွစ္ႏွင့္သတၱ၊ ကာလကိန္းခန္း၊ အစြန္းကိုးခု၊ ဥတုသရစ္၊ ႏွစ္ကားေဇယ၊ ကဆုနလလွ်င္၊ ျပည့္ဝပုဏၰာ၊ ေသာၾကာဆန္းတက္၊ ဆဲ့ငါးရက္ဝယ္၊ လဂ္ကားကရကဋ္၊ ႀကဳံလတ္တစု၊ ၿဂိဳဟ္ရာဟုႏွင့္၊ ဂု႐ုအတူ၊ စန္းမူသိဟ္မွာ၊ အဂၤါေမထုန္၊ တသုန္ေနဘိ၊ ရဝိဗုဒၶ၊ မိႆအခြင္၊ မိန္တြင္ေသာၾကာ၊ ေသာရာဓႏု၊ ဤသို႔စု၍၊ က်မ္းျပဳဆရာ၊ ခ်ီးမြမ္းစြာလ်က္၊ ဓာတ္မွာဆန္းစ၊ အၿမိတၱႏွိုက္၊ လုံ႕လရွာမွီး၊ ဤစာၿပီး၏၊ ေကာင္းၿခီးႏုေမာ္၊ သာဓုေခၚလ်က္၊ ဂုဏ္ေတာ္တရား၊ ႏႈတ္ဝယ္ထားက၊ ေလးပါးပယ္႐ြာ၊ လြန္နိုင္စြာ၍၊ ခ်မ္းသာသုံးတန္၊ စံစားလြန္မွ၊ ျပည့္တန္ဆုႀကီး၊ နိဗၺာန္နီး၏၊ မ်ိဳးသီးေလးျခား၊ သူေတာ္မ်ားတို႔၊ တရားဆီမီး၊ ေအာင္စည္ႀကီးကို၊ ညီးညီးေျပာင္ေျပာင္၊ ခါငါးေထာင္ႏွိုက္၊ ႐ြက္ေဆာင္ေလ့က၊ ဓါရဏျဖင့္၊ မုဓဩဇာ၊ အရသာဟု၊ ပညာစိတ္ျပား၊ နိဗၺာန္ၾကားသည္။ ။ က်ိဳးမ်ားရွိရာ ေဖြသတည္း။
(၂) ဦးထားၫြတ္စြာ၊ မုဒိတာႏွိုက္၊ ၾကည္သာဝမ္းေျမာက္၊ သဒၶါေပါက္၍၊ ခ်ိန္ေထာက္ကုသိုလ္၊ ပြားေစလို၍၊ မဂ္ဖိုလ္အၫြန႔္၊ ႀကဲးျဖန႔္ပညာ၊ ဤသည့္စာမူ၊ ေနာင္လာမွတ္ညီ၊ ဘုရားမွီသား၊ ေလာကီဈာန္ျမတ္၊ သမာပတ္ျဖင့္၊ ပ်ံတတ္ဘုန္းယွိ၊ သု႐ုစိလွ်င္၊ ကဝိပ်ဴငွါ၊ ေလးဂါထာျဖင့္၊ ေထြသာဂုဏ၊ သုံးလူ႕ဘကို၊ သံျမပ်ံ့ပ်ဴး၊ ခ်ီးမြမ္းဘူးေသာ္၊ ေက်းဇူးပင္ကိုယ္၊ ျမင့္မိုရ္သမုျဒာ၊ သခၤ်ာေျမထု၊ ဉာဏ္အစုႏွင့္၊ ၿပိဳင္မႈအတူ၊ ႀကီးေသာဟူရွင့္၊ ေျဖာင့္ယူျမတ္စြာ၊ ထိုပမာလွ်င္၊ ပညာပြားလို၊ ငါတို႔ကိုယ္တုံ၊ မဂ္ဖိုလ္အေၾကာင္း၊ ေရွးသူေဟာင္းတို႔၊ ဆုေတာင္းတႏၲီ၊ ပါရမီကို၊ ပြက္ခ်ီဩဇာ၊ ေဂါတမကို၊ ေတာင့္တလွည့္ကာ၊ မေတြ႕သာလည္း၊ ဂါထာေျခာက္ဆယ္၊ နိဒါန္းက်ယ္ျဖင့္၊ ဆိုဘြယ္ခ်ီးမြမ္း၊ သုံးပုံက်မ္းကို၊ စူးစမ္းရွာမူး၊ အသင့္ခူး၍၊ ေက်းဇူးေရွ႕ခါ၊ ဝါသနာေၾကာင့္၊ စိတ္ျဖာေၾကာင္းလ်ား၊ အိတ္သြန္ၾကားသည္။ ။ ယိုးယားခ်ိပါ ေပသတည္း။
(၃) စူးစားျမတ္စြာ၊ ျပဳရာၿပီးႏွိုက္၊ ပညာထိုးထြင္း၊ သဒၶါျခင္းျဖင့္၊ ၿပီးလွ်င္းေအာင္ေအာင္၊ လုံ႕လေဆာင္လ်က္၊ ငါးျမႇောင္ဘယက္၊ လည္ဝယ္ပက္လွ်င္၊ သုံးခက္မၪၥဴ၊ ပန္းတမူကား၊ ေရွ႕ရႉထိပ္ျပင္၊ ဦးႏွိုက္ဆင္မွ၊ သဘင္သည္ႏွိုက္၊ ပမာခိုင္း၍၊ ေန႕တိုင္းၾကည္ညို၊ ပြားကုသိုလ္တိ၊ ကိုယ္ကိုႏွိုးေဆာ္၊ အာ႐ုံေတာ္လ်က္၊ ေရွးေသာ္ကာလ၊ သုံးလူ႕ဘဝယ္၊ စိတၱသူႂကြယ္၊ လူဆန္းၾကယ္ကို၊ ဝမ္းဝယ္ျမတ္နိုး၊ ပုံစံခိုး၍၊ ေကာင္းက်ိဳးငွေစ၊ ႀကံရွာေဖြလ်က္၊ ျမတ္ေစတနာ၊ သတၱဝါအား၊ ခ်မ္းသာသုံးပါး၊ ဤမွာကားဟု၊ တရားတမ္းခြန္၊ ေဟာေဝၫႊန႔္၍၊ နိဗၺာန္ေရွ႕ရႉ၊ ကူးမွတ္မူသား၊ ဇမၺဴဒီပါ၊ ဆိပ္သာအခငါး၊ ေဗာဓိရင္းႏွိုက္၊ ေလးစင္းဦးတိုက္၊ သင္းေဘာဆိုက္လည္း၊ ဘုန္းၿမိဳက္ျမတ္မြန္၊ လြင့္ခဲ့ဟန္ျဖင့္၊ တတန္ေနာင္လာ၊ ရတနာလွ်င္၊ အံ့ပါမ်ားလွ၊ အနႏၲတိ၊ ဘဝေလွေလာင္း၊ ေဘာ္သုံးေၾကာင္းႏွိုက္၊ ခေနာင္းဝဲးလယ္၊ တင္ေပကယ္ပိမ့္၊ ေပါကယ္ကုံင၊ ေမတၱယ်တြင္၊ ခဏသူငါ၊ ႏွီးရင္းရွာလ်က္၊ ဥစၥာအျပား၊ ခုနစ္ပါးကို၊ သိုထားၿမဲေအာင္၊ ကံေကြၽးေဆာင္လ်က္၊ တတ္ေခါင္ႀကံစည္၊ ဖူးအံ့ရည္သား၊ ေ႐ႊျပည္သြားေဘာ္၊ ဂုဏ္ျဖင့္ေဆာ္၍၊ သူေတာ္တို႔အား၊ စိတ္သန္ပြားသည္။ ။ ႀကိဳးၾကားညွိပါ ေပသတည္း။
(၄) ထူးျခားတတ္ပါ၊ ခုဤခါႏွိုက္၊ ခ်မ္းသာအရ၊ ေမတၱာငွလ်က္၊ ဘဝသုံးထပ္၊ လူတို႔ရင္ကား၊ ေနဝပ္မက်၊ တႂကြႂကြလွ်င္၊ သုခမၿမဲ၊ ေရာရာလွဲလ်က္၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ၊ ေျပာင္းျပန္ကာလွ်င္၊ ၾကမၼာေရွ႕ရည္၊ ဉာဏ္ေျခာက္စည္ျဖင့္၊ ရွစ္မည္ႀကိဳးစင္း၊ ေထာင္ၫႊတ္ကြင္းကို၊ ရွင္းရွင္းပယ္ခြၽတ္၊ မဂ္ျဖင့္သတ္၍၊ ေခ်ခြၽတ္ပါေၾကာင္း၊ ဆုမြန္ေတာင္းလ်က္၊ ျဖစ္ေဟာင္းလြန္က၊ သံေဝရ၍၊ ေလာဘနိုင္ငံ၊ မ်ာမဆံတည့္၊ ပုံစံတူေလ်ာ္၊ ငါသို႔ေသာ္မူ၊ မေဟာ္သဓာ၊ ပညာႏွိုင္းဆ၊ ဝိဓုရသို႔၊ ျဖဴဆြႏွလုံး၊ စင္ၾကယ္သုံးလ်က္၊ က်င္ထုံးမွတ္ပိုက္၊ ခ်မ္းသာၿမိဳက္ကို၊ စိုက္စိုက္ေရွ႕ရႉ၊ အရခ်ဴ၍၊ ေျဖာင့္ယူသဒၶါ၊ သံသရာလည္း၊ ျမတ္ရာရေၾကာင္း၊ ကုသိုလ္ေလာင္းလ်က္၊ လႉေပါင္းပစၥည္း၊ တျဖည္းျဖည္းလွ်င္၊ မိတည္းသွ်င္ေက်ာ္၊ ပြင့္လတ္ေတာ္မူ၊ ေရွးေသာ္အခါ၊ သုေမဓာလွ်င္၊ အဂၤါရွစ္ပါး၊ ဈာန္တရားႏွင့္၊ ဘုရားျဖစ္၍၊ ႀကိမ္လတ္ေတြ႕သို႔၊ ေအာက္ေမ့ခိုလ်က္၊ ႏႈတ္မပြက္တည့္၊ ေရစက္သြန္းေပ၊ သုႏၶေရကို၊ သက္ေသမွတ္လ်က္၊ ဘဝဂ္ဝီစိ၊ ႏွံ႕သိတိုင္ၾကား၊ ဓိဠာန္ထားသည္။ ။ မိုးဖ်ားထိပါ ေစသတည္း။
(၅) ထူးျခားနတ္႐ြာ၊ တုသိတာႏွိုက္၊ သစၥာရင့္ေညာင္း၊ မိတည္းေလာင္းလွ်င္၊ တေသာင္းေျမထက္၊ လူ႕ျပည္သက္၍၊ ေရစက္သြန္းရာ၊ ႀကိမ္မ်ားစြာလွ်င္၊ ဆယ္ျဖာပါရမီ၊ ျဖည့္တိုင္းညီ၍၊ ေဘာ္မွီရိုင္းပင္း၊ ခုက ရင္းမူ၊ ပင္မင္းကံ့ေကာ္၊ ပြင့္လတ္ေသာ္လွ်င္၊ သူေတာ္တို႔အား၊ အင္ရွစ္ပါးႏွင့္၊ ဘုရားျမတ္ႏွိုက္၊ ဖူးရန္ႀကိဳက္က၊ ရထိုက္ဆက္ဆက္၊ ဗ်ာဒိတ္စက္ႏွင့္၊ စုံမက္ရည္ငံ၊ တည့္မတ္သံရွင့္၊ ပုဂံ ျမင္စိုင္း၊ စစ္ကိုင္း ပင္းယ၊ အင္းဝဟူသည္၊ ဘုံနန္းတည္က၊ ရဲစည္အမ်ိဳး၊ တို႔ေဘး ဘိုးကား၊ မတ္ရိုးမင္းစည္၊ ေကာင္းဆက္ရွည္၏၊ ဤသည္ပညာ၊ ဝါသနာေၾကာင့္၊ ဆိုပါသည္မူ၊ အၾကင္သူအား၊ ၾကည္ျဖဴကုသို္လ္၊ ပြားေစလို၍၊ ထိုထိုမွ်က်မ္း၊ မသင္ကြၽမ္းလည္း၊ စူးစမ္းေရွ႕ေနာက္၊ သေဘာေထာက္လ်က္၊ ေလ်ာက္ေလ်ာက္ပတ္ပတ္၊ ေလာကဝတ္တြင္၊ အတတ္သင့္႐ုံ၊ ပိုက္အာဂုံတိ၊ ၫႊန္းတုံတရား၊ နိဗၺာန္ၾကားသည္။ ။ ဝိုးဝါးသိပါ ေစသတည္း။
✔ ရတုပိုဒၥဳံ.....
(၁) အပၸမာေဏာ္၊ အေဟာ္ဗုဒၶိ၊ တုမယွိသား၊ ဣတိပိေသာ၊ နယ္က်က္ေျပာလ်က္၊ သွ်င္ေစလူ႕ထြတ္၊ ဂုဏ္ေတာ္ျမတ္ႏွင့္၊ မခြၽတ္မျပား၊ ဤတရားကို၊ မ်ိဳးျခားေလးတန္၊ သူေတာ္မြန္တို႔၊ မ႒ာန္ကရိုဏ္း၊ ဆိုေသာတိုင္းလွ်င္၊ အားလွိုင္းလုံ႕လ၊ ဓာရဏျဖင့္၊ မုခတန္ဆာ၊ ရတနာဟု၊ ဣရိယာပိုထ္၊ ေလးပါးႀကိဳက္လ်က္။ ကိုယ္ႏွိုက္မကြာ၊ ေဆာင္႐ြက္ပါမူ၊ ေရာဂါဒုကၡ၊ ေသာကျမဴျမႇေး၊ ကင္းစင္ေဝးလ်က္၊ ေဘးအႏၲရာယ္၊ လႊဲဖယ္ၾကဥ္ဖဲ၊ စည္းစိမ္ၿမဲလ်က္၊ ႀကဳံခဲတုံစြာ၊ သာသနာတြင္၊ ခႏၶာတည္လ်က္၊ စီးပြားတက္၍၊ အသက္ရွည္ေစ၊ ကုန္သတည္း။
(၂) နရနာေထာ္၊ သုံးလူ႕ေဘာ္တို႔၊ ပူေဇာ္ခံထိုက္၊ ဦးထိပ္ႏွိုက္လွ်င္။ မကိုဋ္သရဖူ၊ ေဆာင္းမွတ္မူလ်က္။ မၪၨဴသီရိ၊ ပ်ံ့ညွိႀကိဳင္ႀကိဳင္၊ ဘဝဂ္တိုင္းသား၊ ႀကီးခိုင္ႏုေဘာ္၊ သမၺဳေဒၶၚ၏၊ ေထြေငၚျဖစ္လား၊ ဂုဏ္ေတာ္မ်ားကို၊ တတ္အားသမွ်၊ ကုသိုလ္ငွ၍၊ ထက္မွကာမာ၊ ေျခာက္ထပ္႐ြာႏွင့္၊ ျဗဟၼာႏွစ္ဆယ္၊ အပါယ္ေလးပါး၊ တျခားလူ႕ျပည္၊ က်င္လည္ၾကစြာ၊ သတၱဝါတို႔၊ ခ်မ္းသာသုံးသီး၊ စံစားၿပီးမွ၊ ၿမိဳ႕ႀကီးသုခ၊ နိဗၺာနသို႔၊ ေရာက္ရေသာတိ၊ ျဖစ္ကုန္ဘိလ်က္၊ မယွိမို႔သမ္း၊ ေပ်ာ္ၿငိမ္းခ်မ္း၍၊ သုတ္ခ်မ္းေမြးတြင္း၊ ေၾကာင့္ၾကကင္းလ်က္။ အျခင္းေမြ႕သိမ္၊ ဗ်ာပါၿငိမ္၍။ ။ စည္းစိမ္တည္ေစ ကုန္သတည္း။
(၃) ဝယခါေက်ာ္၊ ႀကိမ္ျငားေတာ္တိ၊ ေလာ္ကဗႏၶဳ၊ သဗၺၫုကို၊ မ်က္ရွဦးတိုက္။ မမီလိုက္လည္း၊ မႀကိဳက္ပါသည္၊ တမည္ဘို႔သာ၊ သာသနာႏွင့္၊ သဃၤာဓမၼ၊ ေမြေတာ္စသား၊ ဒါနလႉေရး၊ ေစ့ပ်ိဳးေပးမွ၊ လို႐ုံရ၏၊ ကဲဆသီးေလ၊ ျမဳေတနက္ကို၊ က်ိဳးမ်ားယွိ၏၊ ေႏွာင္းၿပီးေသာ္လည္း၊ ျမတ္သည္ခ်ည္းလွ်င္၊ မိတည္းသွ်င္ေတာ္။ ပြင့္လတ္ေသာ္တုံ၊ ဖူးေမွ်ာ္ေစခ်င္၊ အၾကင္သူ႕အား၊ စီးပြားလိုလွ၊ ခ်မ္းသာငွလ်က္၊ ဓမၼဒါနံ၊ ေက်ာ္သံမႊန္ၾကား၊ ဤတရားကို၊ ဘုရားေဟာတူ၊ နာမွတ္မူျဖင့္၊ ေျဖာင့္ယူသဒၶါ၊ သူေတာ္စြာတို႔၊ မိစာၦဝန္တို၊ ဦးလွ်ိုၿငိတြယ္၊ ပစ္ယ္ရန္ၿမိတ္၊ ေဖ်ာက္တိမ္ပိတ္၍။ ။ ေကာင္းစိတ္ၾကည္ေစ ကုန္သတည္း။
_
ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ၿပီး၏။
━━━━━━━━━━━
ကိုးကား......
(နိုဝင္ဘာလ၊ ၁၉၆၅) ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕, ဒုတိယအႀကိမ္, အမွတ္ ၅၃၊ နတ္ေမာက္သြယ္လမ္း၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕: ဟံသာဝတီပုံႏွိပ္တိုက္.
Comments
Post a Comment