" ႐ွင္အုန္းညိဳ (ျမန္မာ ၈၁၅-၈၅၅) ''
" ႐ွင္အုန္းညိဳ (ျမန္မာ ၈၁၅-၈၅၅) ''
ေပေလးပင္ သွ်င္ေလးပါးဝင္ သွ်င္အုန္းညိုသည္ သွ်င္မဟာသီလဝံသ၏ တပည့္ျဖစ္၍ ကဗ်ာက်မ္း အေစာင္ေစာင္တို႔ကို မျပဳစုခဲ့ေသာ္လည္း ဂါထာ ၆၀-ပ်ိဳ႕ တစ္ေစာင္တည္းျဖင့္ပင္ ေက်ာ္ေစာထင္ရွားသည္။ ဤပ်ိဳ႕ကို ေ႐ႊနန္းေၾကာ့ရွင္ လက္ထက္ေရးသည္။ သကၠရာဇ္ ၈၇၉-ခုႏွစ္တြင္ က်မ္းၿပီးသည္။ ထိုပ်ိဳ႕သည္ ဗုဒၶဝင္ အ႒ကထာႏွင့္ အပဒါန္ အ႒ကထာလာဂါထာ ၆၃-ပုဒ္ကို ျမန္မာကဗ်ာ အလကၤာဆင္၍ ေရးဖြဲ႕ခဲ့သည္။ ဗုဒၶဝင္ အ႒ကထာအလိုဂါထာ ၆၄၊ အပဒါန္ အ႒ကထာအလို ၆၃-ပုဒ္ရွိေသာ္လည္း အနည္းငယ္ပိုသည္ကို ပမာဏမျပဳဘဲ ဂါထာ ၆ဝ ဟုလည္း ေခၚေဝၚသုံးစြဲ ၾကသည္။ [၁] ရွင္ဥတၱမေက်ာ္၊ ရွင္မဟာသီလဝံသႏွင့္ ရွင္ေခမာတို႔ ကဲ့သို႔ပင္ သကၠရာဇ္ ၈၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ဖြားျမင္၍ ဇာတိအားျဖင့္ လည္း ေတာင္တြင္းႀကီးၿမိဳ႕ သတိုးထမ္း႐ြာသား(ယခုေ႐ႊအိုးရရပ္) ျဖစ္သည္။
ရွင္အုန္းညိုသည္ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္ႏွင့္ ခုႏွစ္၊ လ၊ ရက္ တို႔ အတူတူျဖစ္၍ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္က သုံးလခန႔္ႀကီးသည္ဟု ဆိုၾက သည္။ ေမြးဖြားေန႕မူကား တနဂၤေႏြေန႕တည္း။ ငယ္မည္ေမာင္အံ့ႀကီး ျဖစ္၏။
အခ်ိဳ႕က ရွင္အုန္းညို၏မိဘမ်ားမွာ ဦးေအး၊ ေဒၚေထြး ျဖစ္သည္ဟုဆို၍ အခ်ိဳ႕သုေတသီမ်ားကမူ မိဘအမည္အတိအက် မသိရဟုဆိုသည္။ သို႔ရာတြင္ ရွင္အုန္းညိုကိုယ္တိုင္ေရးေသာ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ ပ်ိဳ႕နိဂုံး၌မူ
ပုဂံျမင္စိုင္း၊ စစ္ကိုင္းပင္းယ၊ အင္းဝဟူသည္၊ ဘုံနန္းတည္က၊ ရဲစည္အမ်ိဳး၊ တို႔ေဘးဘိုးကား၊ မတ္ရိုးမင္းစည္၊ ေကာင္းဆက္ရွည္၏ ဟု ပါရွိေသာေၾကာင့္ ရွင္အုန္းညို၏ေဘးဘိုးအစဥ္အဆက္သည္ မႉးမ်ိဳးမတ္မ်ိဳး ျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။ ရွင္အုန္းညို၏ငယ္မည္ကိုလည္း အခ်ိဳ႕က ေမာင္အံ့ႀကီး ဟုဆို၍ အခ်ိဳ႕က ေမာင္အုန္းညိုဟုဆိုၾကသည္။ ရွင္အုန္းညိုသည္ နတ္မွီးလင္းဆရာေတာ္ထံတြင္ စာေပသင္ၾကား တတ္ေျမာက္ၿပီးေနာက္ ေတာင္တြင္းမင္းငယ္ေဇယ်ေက်ာ္ထင္က ပစၥည္းေလးပါး ဒါယကာအျဖစ္ခံယူကာ ေက်ာင္းေတာ္ေဆာက္လုပ္၍ မဏိရတနာေက်ာင္းသမုတ္ကာ လႉဒါန္းခံရေသာေၾကာင့္ မဏိရတနာဆရာေတာ္ဟုလည္း ထင္ရွားသည္။ သို႔ရာတြင္ အခ်ိဳ႕ကရွင္အုန္းညိုကိုလူဝတ္ေၾကာင္ စာဆိုဟု အမွတ္အသားျပဳၾကသည္။ ကဝိလကၡဏဒီပနီ ရတုခ် ဖြယ္အဖြင့္၌ ရွင္မည္ရစာဆိုအမတ္မ်ားစာရင္းတြင္ ရွင္အုန္းညို၊ ရွင္သူရဲ၊ ရွင္သံကိုယ္စသည္ျဖင့္ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားေလ သည္။ ေဝါဟာ ရတၳပကာသနီ တတိယတြဲ စာမ်က္ႏွာ ၂ဝ၃ ၌လည္း ဒဒေထာင္သင္း၊ သံကိုယ္၊ မိညို၊ အုန္းညို အာဒီဂီဟိ ပ႑ိေတဟိစဒဒ ဟူ၍လည္းေကာင္း ပါရွိေလသည္။ ၁၂၆၇ ခုႏွစ္ တြင္ ျပဳစုၿပီးစီးေသာ ဆရာေတာ္ခင္ႀကီးေဖ်ာ္ အတၳဳပၸတၱိ စာမ်က္ႏွာ ၂၊ ၃ တို႔၌မူ ဒဒသကၠရာဇ္ ၈၃ဝ ျပည့္ဖြား ငယ္မည္ ဦးညို၊ ရဟန္းမည္ အရွင္မဟာသီလဝံသႏွင့္ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္ အရွင္အုန္းညို ၊ အရွင္ေခမာ ဟူေသာ ရဟန္းေတာ္ေလးပါး သည္ဒဒ ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ အတၳဳပၸတၱိ စာတမ္း၌ ဒဒေတာင္တြင္းႀကီးၿမိဳ႕၊ ေပေလးပင္ ရွင္ေလးပါး၊ ေရွး သူေဟာင္းစကားအရ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္၊ ရွင္သီလဝံသ၊ ရွင္အုန္း ညို၊ ရွင္ေခမာ ေလးျဖာေသာမဟာေထရ္တို႔တြင္ ရွင္အုန္းညို မဟာေထရ္သူျမတ္သည္ဒဒ ဟူ၍လည္းေကာင္း ပါရွိရာ ရွင္အုန္း ညိုသည္ ရဟန္းစာဆိုျဖစ္သည္ လူစာဆိုျဖစ္သည္ကို အယူအဆ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားလ်က္ရွိေလသည္။
ရွင္အုန္းညိုသည္ သကၠရာဇ္ ၈၅၅ ခုႏွစ္ သက္ေတာ္(၄၀)၊ ဝါေတာ္(၂၀) တြင္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည္။ အခ်ိဳ႕က ရွင္အုန္းညိုသည္ ရွင္မဟာသီလဝံသ၏ တပည့္ျဖစ္၍ ကဗ်ာက်မ္းအေစာင္ေစာင္တို႔ကို မျပဳစုခဲ့ေသာ္ လည္း ဂါထာ ၆ဝ ပ်ိဳ႕တစ္ေစာင္တည္းျဖင့္ပင္ ေက်ာ္ေစာ ထင္ရွားသည္ဟုဆိုသည္။
အခ်ိဳ႕ကမူ ရွင္အုန္းညိုသည္ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ အျပင္ ပါရာဇိကဏ္ အ႒ကထာနိသ်၊ ပါစိတ်ာဒိ အ႒ကထာ နိသ်၊ အ႒သာလိနီ အ႒ကထာနိသ်၊ ကခၤါဝိတရဏီ အ႒ကထာ နိသ်၊ သေခၤပဋီကာနိသ်၊ ဋီကာေက်ာ္ နိသ်၊ ပၪၥပႀကိဳဏ္ အ႒ကထာ နိသ်၊ သေမၼာဟ ဝိေနာဒနီ အ႒ကထာနိသ်တိဳ႕ကိုလည္း ျပဳစုခဲ့ သည္ဟု ဆိုသည္။
ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ တစ္ေစာင္တည္းႏွင့္ပင္ ရွင္ အုန္းညိုသည္ စာေပေလာက၌ ထင္ရွားခဲ့သည္။ ယင္းပ်ိဳ႕ကို ေ႐ႊနန္းေၾကာ့ရွင္ဘုရင္လက္ထက္ သကၠရာဇ္ ၈၇၉ ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္ ေသာၾကာေန႕တြင္ ျပဳစုေရးသားၿပီးစီးသည္။ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ကို ေရးသားရာ၌ ျမတ္စြာဘုရားသခင္အား ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္မွ ကပိလဝတ္ျပည္သို႔ ႂကြျမန္းေတာ္မူပါမည့္ အေၾကာင္းႏွင့္ တေပါင္းလရာသီ၏ သာယာပုံ၊ သစ္သီးပန္းမန္ တို႔၏ ႏွစ္သက္ဖြယ္တင့္တယ္ပုံတို႔ကို ကာဠုဒါယီေထရ္က ခ်ီးက်ဴးေလွ်ာက္ထားအပ္ေသာ ဂါထာတို႔ကို မွီျငမ္းျပဳထားေလ သည္။ ထိုဂါထာတို႔၏ အေရအတြက္မွာ ဗုဒၶဝင္အ႒ကထာတြင္ ၆၄ ဂါထာလာရွိလ်က္ အပဒါန္အ႒ကထာ၌မူကား ၆၃ ဂါထာ လာရွိသည္။ ယင္းအ႒ကထာ ႏွစ္က်မ္းအနက္ ရွင္အုန္းညိုသည္ အပဒါန္အ႒ကထာ၌လာရွိေသာ ဂါထာမ်ားကိုသာ မွီျငမ္းျပဳ သည္ဟု ပညာရွိမ်ားကယူဆၾကသည္။ အေရအတြက္ ေျခာက္ ဆယ္ထက္ အနည္းငယ္စြန္းကယ္ေနေသာ ဂါထာပုဒ္ေရမ်ားကို ပမာဏမျပဳဘဲ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ဟုသာ အလြယ္တကူမွည့္ေခၚ ျခင္းျဖစ္သည္။
_
က်မ္းကိုး.....
ဦးေဖေမာင္တင္ ေရး ေရွးေဟာင္း ျမန္မာစာေပသမိုင္း
ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း၊ အတြဲ(၁၅)
ေပေလးပင္ သွ်င္ေလးပါးဝင္ သွ်င္အုန္းညိုသည္ သွ်င္မဟာသီလဝံသ၏ တပည့္ျဖစ္၍ ကဗ်ာက်မ္း အေစာင္ေစာင္တို႔ကို မျပဳစုခဲ့ေသာ္လည္း ဂါထာ ၆၀-ပ်ိဳ႕ တစ္ေစာင္တည္းျဖင့္ပင္ ေက်ာ္ေစာထင္ရွားသည္။ ဤပ်ိဳ႕ကို ေ႐ႊနန္းေၾကာ့ရွင္ လက္ထက္ေရးသည္။ သကၠရာဇ္ ၈၇၉-ခုႏွစ္တြင္ က်မ္းၿပီးသည္။ ထိုပ်ိဳ႕သည္ ဗုဒၶဝင္ အ႒ကထာႏွင့္ အပဒါန္ အ႒ကထာလာဂါထာ ၆၃-ပုဒ္ကို ျမန္မာကဗ်ာ အလကၤာဆင္၍ ေရးဖြဲ႕ခဲ့သည္။ ဗုဒၶဝင္ အ႒ကထာအလိုဂါထာ ၆၄၊ အပဒါန္ အ႒ကထာအလို ၆၃-ပုဒ္ရွိေသာ္လည္း အနည္းငယ္ပိုသည္ကို ပမာဏမျပဳဘဲ ဂါထာ ၆ဝ ဟုလည္း ေခၚေဝၚသုံးစြဲ ၾကသည္။ [၁] ရွင္ဥတၱမေက်ာ္၊ ရွင္မဟာသီလဝံသႏွင့္ ရွင္ေခမာတို႔ ကဲ့သို႔ပင္ သကၠရာဇ္ ၈၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ဖြားျမင္၍ ဇာတိအားျဖင့္ လည္း ေတာင္တြင္းႀကီးၿမိဳ႕ သတိုးထမ္း႐ြာသား(ယခုေ႐ႊအိုးရရပ္) ျဖစ္သည္။
ရွင္အုန္းညိုသည္ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္ႏွင့္ ခုႏွစ္၊ လ၊ ရက္ တို႔ အတူတူျဖစ္၍ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္က သုံးလခန႔္ႀကီးသည္ဟု ဆိုၾက သည္။ ေမြးဖြားေန႕မူကား တနဂၤေႏြေန႕တည္း။ ငယ္မည္ေမာင္အံ့ႀကီး ျဖစ္၏။
အခ်ိဳ႕က ရွင္အုန္းညို၏မိဘမ်ားမွာ ဦးေအး၊ ေဒၚေထြး ျဖစ္သည္ဟုဆို၍ အခ်ိဳ႕သုေတသီမ်ားကမူ မိဘအမည္အတိအက် မသိရဟုဆိုသည္။ သို႔ရာတြင္ ရွင္အုန္းညိုကိုယ္တိုင္ေရးေသာ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ ပ်ိဳ႕နိဂုံး၌မူ
ပုဂံျမင္စိုင္း၊ စစ္ကိုင္းပင္းယ၊ အင္းဝဟူသည္၊ ဘုံနန္းတည္က၊ ရဲစည္အမ်ိဳး၊ တို႔ေဘးဘိုးကား၊ မတ္ရိုးမင္းစည္၊ ေကာင္းဆက္ရွည္၏ ဟု ပါရွိေသာေၾကာင့္ ရွင္အုန္းညို၏ေဘးဘိုးအစဥ္အဆက္သည္ မႉးမ်ိဳးမတ္မ်ိဳး ျဖစ္ေၾကာင္းသိရသည္။ ရွင္အုန္းညို၏ငယ္မည္ကိုလည္း အခ်ိဳ႕က ေမာင္အံ့ႀကီး ဟုဆို၍ အခ်ိဳ႕က ေမာင္အုန္းညိုဟုဆိုၾကသည္။ ရွင္အုန္းညိုသည္ နတ္မွီးလင္းဆရာေတာ္ထံတြင္ စာေပသင္ၾကား တတ္ေျမာက္ၿပီးေနာက္ ေတာင္တြင္းမင္းငယ္ေဇယ်ေက်ာ္ထင္က ပစၥည္းေလးပါး ဒါယကာအျဖစ္ခံယူကာ ေက်ာင္းေတာ္ေဆာက္လုပ္၍ မဏိရတနာေက်ာင္းသမုတ္ကာ လႉဒါန္းခံရေသာေၾကာင့္ မဏိရတနာဆရာေတာ္ဟုလည္း ထင္ရွားသည္။ သို႔ရာတြင္ အခ်ိဳ႕ကရွင္အုန္းညိုကိုလူဝတ္ေၾကာင္ စာဆိုဟု အမွတ္အသားျပဳၾကသည္။ ကဝိလကၡဏဒီပနီ ရတုခ် ဖြယ္အဖြင့္၌ ရွင္မည္ရစာဆိုအမတ္မ်ားစာရင္းတြင္ ရွင္အုန္းညို၊ ရွင္သူရဲ၊ ရွင္သံကိုယ္စသည္ျဖင့္ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားေလ သည္။ ေဝါဟာ ရတၳပကာသနီ တတိယတြဲ စာမ်က္ႏွာ ၂ဝ၃ ၌လည္း ဒဒေထာင္သင္း၊ သံကိုယ္၊ မိညို၊ အုန္းညို အာဒီဂီဟိ ပ႑ိေတဟိစဒဒ ဟူ၍လည္းေကာင္း ပါရွိေလသည္။ ၁၂၆၇ ခုႏွစ္ တြင္ ျပဳစုၿပီးစီးေသာ ဆရာေတာ္ခင္ႀကီးေဖ်ာ္ အတၳဳပၸတၱိ စာမ်က္ႏွာ ၂၊ ၃ တို႔၌မူ ဒဒသကၠရာဇ္ ၈၃ဝ ျပည့္ဖြား ငယ္မည္ ဦးညို၊ ရဟန္းမည္ အရွင္မဟာသီလဝံသႏွင့္ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္ အရွင္အုန္းညို ၊ အရွင္ေခမာ ဟူေသာ ရဟန္းေတာ္ေလးပါး သည္ဒဒ ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ အတၳဳပၸတၱိ စာတမ္း၌ ဒဒေတာင္တြင္းႀကီးၿမိဳ႕၊ ေပေလးပင္ ရွင္ေလးပါး၊ ေရွး သူေဟာင္းစကားအရ ရွင္ဥတၱမေက်ာ္၊ ရွင္သီလဝံသ၊ ရွင္အုန္း ညို၊ ရွင္ေခမာ ေလးျဖာေသာမဟာေထရ္တို႔တြင္ ရွင္အုန္းညို မဟာေထရ္သူျမတ္သည္ဒဒ ဟူ၍လည္းေကာင္း ပါရွိရာ ရွင္အုန္း ညိုသည္ ရဟန္းစာဆိုျဖစ္သည္ လူစာဆိုျဖစ္သည္ကို အယူအဆ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားလ်က္ရွိေလသည္။
ရွင္အုန္းညိုသည္ သကၠရာဇ္ ၈၅၅ ခုႏွစ္ သက္ေတာ္(၄၀)၊ ဝါေတာ္(၂၀) တြင္ ပ်ံလြန္ေတာ္မူသည္။ အခ်ိဳ႕က ရွင္အုန္းညိုသည္ ရွင္မဟာသီလဝံသ၏ တပည့္ျဖစ္၍ ကဗ်ာက်မ္းအေစာင္ေစာင္တို႔ကို မျပဳစုခဲ့ေသာ္ လည္း ဂါထာ ၆ဝ ပ်ိဳ႕တစ္ေစာင္တည္းျဖင့္ပင္ ေက်ာ္ေစာ ထင္ရွားသည္ဟုဆိုသည္။
အခ်ိဳ႕ကမူ ရွင္အုန္းညိုသည္ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ အျပင္ ပါရာဇိကဏ္ အ႒ကထာနိသ်၊ ပါစိတ်ာဒိ အ႒ကထာ နိသ်၊ အ႒သာလိနီ အ႒ကထာနိသ်၊ ကခၤါဝိတရဏီ အ႒ကထာ နိသ်၊ သေခၤပဋီကာနိသ်၊ ဋီကာေက်ာ္ နိသ်၊ ပၪၥပႀကိဳဏ္ အ႒ကထာ နိသ်၊ သေမၼာဟ ဝိေနာဒနီ အ႒ကထာနိသ်တိဳ႕ကိုလည္း ျပဳစုခဲ့ သည္ဟု ဆိုသည္။
ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ တစ္ေစာင္တည္းႏွင့္ပင္ ရွင္ အုန္းညိုသည္ စာေပေလာက၌ ထင္ရွားခဲ့သည္။ ယင္းပ်ိဳ႕ကို ေ႐ႊနန္းေၾကာ့ရွင္ဘုရင္လက္ထက္ သကၠရာဇ္ ၈၇၉ ခုႏွစ္ ကဆုန္လျပည့္ ေသာၾကာေန႕တြင္ ျပဳစုေရးသားၿပီးစီးသည္။ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ပ်ိဳ႕ကို ေရးသားရာ၌ ျမတ္စြာဘုရားသခင္အား ရာဇၿဂိဳဟ္ျပည္မွ ကပိလဝတ္ျပည္သို႔ ႂကြျမန္းေတာ္မူပါမည့္ အေၾကာင္းႏွင့္ တေပါင္းလရာသီ၏ သာယာပုံ၊ သစ္သီးပန္းမန္ တို႔၏ ႏွစ္သက္ဖြယ္တင့္တယ္ပုံတို႔ကို ကာဠုဒါယီေထရ္က ခ်ီးက်ဴးေလွ်ာက္ထားအပ္ေသာ ဂါထာတို႔ကို မွီျငမ္းျပဳထားေလ သည္။ ထိုဂါထာတို႔၏ အေရအတြက္မွာ ဗုဒၶဝင္အ႒ကထာတြင္ ၆၄ ဂါထာလာရွိလ်က္ အပဒါန္အ႒ကထာ၌မူကား ၆၃ ဂါထာ လာရွိသည္။ ယင္းအ႒ကထာ ႏွစ္က်မ္းအနက္ ရွင္အုန္းညိုသည္ အပဒါန္အ႒ကထာ၌လာရွိေသာ ဂါထာမ်ားကိုသာ မွီျငမ္းျပဳ သည္ဟု ပညာရွိမ်ားကယူဆၾကသည္။ အေရအတြက္ ေျခာက္ ဆယ္ထက္ အနည္းငယ္စြန္းကယ္ေနေသာ ဂါထာပုဒ္ေရမ်ားကို ပမာဏမျပဳဘဲ ဂါထာေျခာက္ဆယ္ဟုသာ အလြယ္တကူမွည့္ေခၚ ျခင္းျဖစ္သည္။
_
က်မ္းကိုး.....
ဦးေဖေမာင္တင္ ေရး ေရွးေဟာင္း ျမန္မာစာေပသမိုင္း
ျမန္မာ့စြယ္စုံက်မ္း၊ အတြဲ(၁၅)
Comments
Post a Comment