" ကံ ''

" . . . . . ကံ . . . . . "

ပါဠိဘာသာ ကမၼ မွ ဆင္းသက္လာသည္။
ျပဳမူျခင္း၊ ျပဳလုပ္ျခင္း၊ အမႈေဆာင္ျခင္း ကံ၊ အမႈကိစၥကိုဆိုလိုသည္။ ျမန္မာဗုဒၶဘာသာဝင္အမ်ားစုသည္ ကံအဓိပၸာယ္ကို လြဲမွားစြာ ေကာက္ယူနားလည္ၾကသည္လည္း ရွိသည္။ ျမတ္စြာဘုရားသည္ ေစတနာကို ကံဟူ ၍ ရင္းျမစ္က်က် ေဟာျပေတာ္ မူ၏။ ထိုကံသည္ -

၁။ အက်ိဳးစီးပြားကို ျဖစ္ေစတတ္ေသာ ကုသိုလ္ကံ ႏွင့္
၂။ အက်ိဳးစီးပြားမဲ့ကို ျဖစ္ေစေသာ အကုသိုလ္ကံဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးရွိသည္။

ကံ (၃)မ်ိဳး....

၁။ ကိုယ္ျဖင့္ ျပဳလုပ္မႈ ကာယကံ၊
၂။ ႏႈတ္ျဖင့္ ေျပာဆိုမႈ ဝစီကံ၊
၃။ စိတ္ျဖင့္ ႀကံစည္မႈ မေနာကံ ဟူ၍ သုံးမ်ိဳးရွိသည္။ ကံ ကံ၏အက်ိဳး ျဖစ္၏။

ကံအမ်ိဳးမ်ိဳး (ကမၼေဘဒ) - ခ်ိန္ကြဲက်ိဳးဖန္ ကံသုံးမ်ိဳး....

ကမၼနိယာမအရ ေကာင္းေသာကံသည္ ေကာင္းေသာအက်ိဳးကို ေပး၏။ မေကာင္းေသာ ကံသည္ မေကာင္းေသာ အက်ိဳးကို ေပး၏။ မည္သည့္အခ်ိန္တြင္ အက်ိဳးေပးမည္ကို ႀကိဳတင္မသိရွိရေသာ္လည္း နိယာမအတိုင္း အက်ိဳးေပးမည္က ေသခ်ာ၏။ အက်ိဳးေပးမည့္ အခ်ိန္ကို လိုက္၍ ကံသုံးမ်ိဳး ရွိသည္။ ၎တို႔မွာ -

ဒိ႒ဓမၼေဝဒနီကံ.....

လက္ရွိဘဝ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ အက်ိဳးေပးတတ္၏။ မ်က္ေမွာက္ဘဝမွာပင္ အက်ိဳးကို ခံစားေစနိုင္ေသာအက်ိဳးရွိသည့္ ကံျဖစ္၏။ ေအာက္ပါ အခ်က္ေလးခုႏွင့္ ျပည့္စုံပါေသာ ဒါနကုသိုလ္ကံသည္ ခုနစ္ရက္အတြင္း အက်ိဳးေပး၏။

    ေစတနာ စင္ၾကယ္ထက္သန္ျခင္း။
    တရားသျဖင့္ ရရွိထားေသာ လႉဖြယ္ဝတၳဳျဖစ္ျခင္း။
    အလႉခံပုဂၢိဳလ္သည္ အနာဂါမ္ သို႔မဟုတ္ ရဟႏၲာ ျဖစ္ျခင္း။
    နိေရာဓသမာပတ္မွ ထၿပီးခါစျဖစ္ျခင္း။

ဥပပဇၨေဒဝနီကံ.....

လက္ရွိ ပစၥဳပၸန္ဘဝတြင္ အက်ိဳးမေပး။ ေနာက္ဘဝမွ အက်ိဳးေပး၏။ ေနာက္ဘဝမွ အက်ိဳးေပးမည့္ကံ ျဖစ္သည္။

အပရာပရိယေဒဝနီကံ......

လက္ရွိ ဘဝ၌လည္း အက်ိဳးမေပး။ ေနာက္ဘဝ၌လည္း အက်ိဳးမေပးနိုင္ေပ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အက်ိဳးေပးရန္ ရင့္က်က္ေသာ အခ်ိန္ကာလကို ေစာင့္ေနရ၏။ တတိယဘဝမွ စ၍ နိဗၺာန္မေရာက္မခ်င္း ရင့္က်က္သည့္ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ ကံပိုင္ရွင္ကို အက်ိဳးေပး၏။

အေဟာသိကံ......

အခ်ိဳ႕ေသာ ကံတို႔သည္ ရင့္က်က္ခ်ိန္ မရဘဲ ပ်က္စီးရသည့္ ကံ ျဖစ္၏။ မိမိထက္ ဆန႔္က်င္ဘက္ ကံမ်ားက အလဲထိုးအနိုင္ယူလိုက္ေသာေၾကာင့္ ပ်က္စီးသြားရေသာ ကံမ်ားျဖစ္သည္။ မရင့္က်က္ေသးေသာ ကံတို႔သည္ ဖ်က္ဆီးခံရပါက သက္ဆိုင္ရာ အက်ိဳးတရားကို မေပးနိုင္ေတာ့ေပ။ အပြင့္သာပြင့္ေသာ္လည္း အသီးအျဖစ္သို႔ မေရာက္နိုင္ေသာ ျဖစ္ရပ္ကဲ့သို႔ ျဖစ္၏။

ကံကိစၥ (၄) မ်ိဳး.....

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္မွာ ေစတနာကံ၏ အက်ိဳးေပးသည့္ အခ်ိန္ကာလႏွင့္ ပတ္သက္သည္မ်ား ျဖစ္။ ကံသည္ ေဆာက္႐ြက္ခ်က္ အေနျဖင့္လည္း ေလးမ်ိဳးကြဲျပား၏။

ဇနကကံ.....

အက်ိဳးတစ္ရပ္ကို ကိုယ္တိုင္ ျဖစ္ေပၚေစသည့္ကံ ျဖစ္၏။ စိတ္၊ ႐ုပ္ တို႔ကို ထိုက္သင့္သလို ျဖစ္ေပၚေစသည့္ကံသည္ ဇနကကံ ျဖစ္၏။

ဥပတၳ မၻကကံ.....

မိမိကိုယ္တိုင္ အက်ိဳးကို မျဖစ္ေစဘဲ အျခားေသာကံမ်ား အက်ိဳးေပးေစရန္ ကူညီေသာကံ ျဖစ္၏။ ကုသိုလ္ကံသည္ အျခားေသာ ကုသိုလ္ကံ အားေကာင္းလာေစရန္ ကူညီ၏။ အကုသိုလ္ကံသည္ အျခားေသာ အကုသိုလ္ကံမ်ား ရင့္သန္လာေစရန္ ကူညီေထာက္ပံ့၏။

ဥပပီဠကကံ.....

အခ်ိဳ႕ကုသိုလ္ကံသည္ အကုသိုလ္ကံမ်ား အက်ိဳးမေပးေအာင္ ဟန႔္တား၏။ အခ်ိဳ႕အကုသိုလ္ကံသည္ ကုသိုလ္ကံမ်ား အက်ိဳးမေပးေအာင္ ေႏွာင့္ယွက္ဟန႔္တား၏။ ထိုကဲ့သို႔ ဆန႔္က်င္ဘက္ကံကို ႏွိပ္စက္ဟန႔္တားသည့္ကံႏွစ္မ်ိဳးသည္ ဥပပီဠကကံ ျဖစ္၏။

ဥပေစၦဒကကံ.....

အားႀကီးေသာ ကုသိုလ္ကံသည္ အကုသိုလ္ကံ ဖ်က္ဆီး၏။ အားႀကီးေသာ အကုသိုလ္ကံသည္ ကုသိုလ္ကံမ်ားကို ဖ်က္ဆီး၏။ ထိုကဲ့သို႔ ကံမ်ားကို ဖ်က္ဆီးေသာကံသည္ ဥပေစၦဒကကံ ျဖစ္၏။[၁]
အလွည့္က်တာဝန္ယူေသာ ကံ(၄)မ်ိဳးျပင္ဆင္

လာမည့္ဘဝတြင္ အလွည့္က်အက်ိဳးေပးမႈႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းကာ “ကံ” သည္ ေလးမ်ိဳးခြဲသည္။

ဂ႐ုကံ.....

မိဘကို သတ္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ “ပၪၥနႏၲရိယကံ”၊ ဈာန္ရျခင္းကဲ့သို႔ေသာ “မဟဂၢဳတ္ကံ” တို႔သည္ မည္သည့္ကံကိုမွ် အခြင့္မေပးဘဲ မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ပဋိသေႏၶကို အက်ိဳးေပးသည္။ “ဂ႐ုကံ” သည္ အင္အားစြမ္းရည္ ႀကီးေသာကံဟု အဓိပၸါယ္ရသည္။

အာသႏၷကံ......

ႀကီးေလးေသာကံမရွိသူတို႔တြင္ ေသခါနီးတြင္ ျပဳလုပ္ေသာ၊ ေပၚလာေသာ ကံက ဘဝအသစ္၌ အက်ိဳးေပး၏။ ပဋိသေႏၶကို ျဖစ္ေစ၏။ ထိုကံသည္ “အာသႏၷကံ” ျဖစ္၏။

အာစိဏၰကံ......

ေသခါနီး၌ ထူးထူးျခားျခား အာသႏၷကံ မရွိခဲ့ေသာ္ တစ္ဘဝလုံး ျပဳလပ္ခဲ့သည့္ ကံတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးသည္ ဝင္လာၿပီး ဘဝအသစ္ကို အက်ိဳးေပး၏။ ထိုကံသည္ “အာစိဏၰကံ” ျဖစ္၏။

ကဋတၱာကံ

အထက္ပါကံသုံးမ်ိဳးလုံးမွ လြတ္ေသာကံကို “ကဋတၱာကံ” (ျပဳကာမတၱျဖစ္ကာမတၱကံ) ဟုေခၚ၏။ အထက္ပါကံသုံးမ်ိဳး အက်ိဳးေပးခြင့္မႀကဳံပါက ကဋတၱာကံမ်ား အက်ိဳးေပးၾကသည္။

_
ကိုးကား.....
(၁) သာသနာေတာ္ထြန္းကားျပန႔္ပြားေရးဦးစီးဌာန (၂၀၀၅). ဗုဒၶဘာသာေကာင္း တစ္ေယာက္, ၁၈၅၊ ၁၈၈၊ ၁၈၉၊ ၁၉၀၊ ၁၉၁၊ ၁၉၂.

(၂) ဗုဒၶေဒသနာေတာ္ေဝါဟာရ အဘိဓာန္