" ေ႐ႊတိဂုံဖြဲ႕စာမ်ား '' အပိုင္း (၂)
" ေ႐ႊတိဂုံဖြဲ႕စာမ်ား ''
အပိုင္း (၂)
(၁၁) ေ႐ႊတိဂုံေစတီေတာ္ ဘုရားရွင္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္.....
တိမ္စစ္ဗ်ဴဟာေသနဂၤ၊ ေဝဟဂၤမ လိမ္ရႈပ္ဆင္၊ ေျမျပင္ပဝရ သိဂၤုတ္တခြင္မွာ၊ စိတ္မုတ္ဒရင္ ေရာင္ဝါလွ်မ္း။ ။ စုလစ္မြန္ခြၽန႔္ ျပႆာဒ္ေဆာင္မွာ၊ နဝရတ္အေရာင္ ထိန္ညီးလွ်ံလို႔သန္း။ ။ သံ၊ ဂုံ၊ ပ၊ မ ေလးပြင့္စာငယ္၊ ေရွးစဉ့္လာအလာ ခရာတန္း။ ေႂကြးရင့္ပဟာ ျဗဟၼာနန္းက၊ ဝဠာနခမ္းသိမ့္သိမ့္ခုန္။ ။ ဒုႆေစတီ စဠာတမွ်၊ ထူပါဝရ ျမတ္ဘုရားေ႐ႊတိဂုံ။ ။ ပူဇာရ−ဟ ေျမႀကီးတုန္ေအာင္၊ ေရမီးအစုံ ေတာက္ေျပာင္ပြင့္လို႔၊ ေျခာက္ေရာင္သခင့္၊ ျဖာကြန႔္ေနမတူ၊ ညာကြၽန႔္ေဘြဇမၺဴ။ ။ ေ႐ႊသားေတာင္ထြတ္ ေျမကျပဴသလို၊ ေဒဝမ႐ူ ရွိဦးဆင္လို႔ေလး။ ။ ဘုံသုံးဆယ့္တစ္ တိုက္အငူမွာ၊ မကိုဋ္ဆူဆူ ဝပ္လွ်ိုးရာပေလး။
(လယ္တီပ႑ိတ − ဦးေမာင္ႀကီး)
(၁၂) ေ႐ႊဒဂုန္ဆံေတာ္ရွင္ဘုရားႀကီး တရားမီးျပေတာ္မူပုံဘြဲ႕ ေလးခ်ိဳးႀကီး.....
၁၉၃၀ ခုႏွစ္တြင္ ငလ်င္လႈပ္ျခင္းႏွင့္ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္တြင္ ေစတီေတာ္ႀကီး မီးချခင္း အေၾကာင္းကို ေရးဖြဲ႕ထားျခင္း ျဖစ္သည္။
၁။ စိန္ဝ႐ုတၱရေအာင္လံ ဂုဏ္ေတာ္တေဆာင္ ပရေမထင့္ ဂဠုန္ တေဘာင္ေတြ ထြန္းရာက၊ သိဂၤုတၱရေတာင္ယံ ရဂုံေခ်ာင္ေတြျမႇောင္ေတြႏွင့္ ဒဂုန္ေအာင္ေျမကြန္းမွာေတာ့၊ ယမုန္ေသာင္ေငြဝန္းရယ္ႏွင့္−ကြၽန္းမလဲ ကြၽန္းေမာ္ဇမၺဴ။ (အိုကြယ္) ကဆုန္ေညာင္ေရသြန္းခ်ိန္မို႔ လြမ္းလဲလြမ္းေတာ္မူ − −ေလ့။
၂။ ဪ ...... အျဖစ္ျပရာမွာျဖင့္၊ မႏွစ္ကစပါလို႔၊ ဓမၼရာဇ္ဘုရာ့ေမြပုံ ေ႐ႊဒဂုန္မျဖင့္၊ ေျမဝသုန္ အၿငိမ္မေန တၿငိတ္ျငတ္နဲ႕ မဆိတ္ဖူးတာေၾကာင့္၊ ေတဇဂုဏ္ အရွိန္ တေဝေဝနဲ႕ ျမဴးေပတဲ့၊ စိန္ဖူးေတာ္ မႀကံသာတဲ့ ဈာန္အရာထင့္၊ ျမန္ဗမာမေနာ္ မမိုက္သမို႔ လင္းေစဘို႔၊ ဘ႑ာေတာ္တိုက္သို႔ ယမိုက္ပ်ိဳ႕ပ်ိဳ႕ဆင္းတာက၊ သိုက္ရင္းအဆိုအတိုင္းရယ္ႏွင့္၊ အမ်ိဳးအရိုးခ်င္း တသေဝမဖီေအာင္ကို − ကိုးနဝင္းေစတီေတာ္ေတြရဲ႕တႏွိုင္းသာပ၊ ဪ ..... တပူႏွစ္ပူေလာခ်င္တဲ့၊ ဇမၺဴတေၾကာ ကပ္မဟာမွာ လူေရာနတ္ပါ အထူေကာ္ေရာ္လို႔ ဖူးေျမာ္ဘို႔ ဆိုင္းတယ္လို႔ သမိုင္းမွ်ို႔တဆူေပေနာ္ကြယ္၊ ကသိုဏ္းမညို႔ စကိုင္းၿမိဳ႕ဆီက မွိုင္းတို႔အယူ။
၃။ အသင္းအပင္း အခ်င္းခ်င္းတို႔၊ တျငင္းျငင္းႏွင့္ မညီမညာမွာ၊ အားမတန္သူပုန္ျဖစ္ရတဲ့၊ ၾတင္း နဝင္း ဤအခါ၊ က်ား နံဂဠုန္ႏွစ္တြင္မွ၊ ကဆုန္အသစ္ ပုဏၰမ ႂကြက္မင္းအမူ။ ဒဂုန္ဘုရာ့၊ ကနက္သရင္းသရဖူကိုတဲ့ ဈာန္အလိုလိုေျပာင္း။ (အိုကြယ္) အလုံဒကမ အထက္ခ်င္းတြင္းသူေတြမွာျဖင့္ ရန္မလိုက ရန္ၿပိဳေၾကာင္း။
၄။ ေကာင္းဘို႔ရယ္ခ်ိန္၊ ေဒါင္းမွ်ို႔သမာၻသိန္ထင့္၊ ျမန္မာပန္းထိမ္ အျပင္ေႏွးတာႏွင့္၊ ရတနာ ဝရဇိန္ မတင္ေသးမီက၊ ယခင္ေရွးအလ်င္ လတေပါင္းတြင္မွ၊ ခါေကာင္းယုန္အဆီပ၊ ပုဏၰမီ ေက်ာ္ကာတက္ေပတဲ့၊ ေလးရက္ ေသာၾကာေန႕တြင္မွ၊ ေအးကြက္ေၾကာက္စရာေတြ႕မွာလားလို႔၊ ေလွ်ာက္ရွာသေ႐ြ႕ ဆင္ျခင္ျပန္ေတာ့၊ ယခင္တဖန္ေအာင္စတမ္းေပပ၊ ေညာင္ရမ္းပိုင္ အညာခ်ီေတာ့၊ ဘာမထီ ညာမထီႀကဲမေနာ္လို႔ မွန္းၾကတဲ့ အာဇာနည္ရဲေဘာ္တို႔ မလန္းေအာင္ပ၊ တယာယီ တဲေတာ္နန္းကိုလ၊ မီသန္းကာ ေလာင္စဥ္ခါက၊ ေအာင္ျမင္စရာ နမိတ္တကားရယ္လို႔၊ တေဘာင္မဂၤလာ တိတ္စကားေတြနဲ႕၊ ဘားမဲ့ ဆရာအေက်ာ္အေမာ္က၊ တကာေတာ္ အျမန္တက္ေပေတာ့၊ သံလွ်က္ခုံ ရဇဌာနီပလႅင္ႏွင့္၊ သာကီဝင္ အရင္းစခဲ့တဲ့ မင္းသမတ အရိုးေပမို႔၊ မၾကာမီပင္ အင္းဝ စိုးမယ္လို႔၊ အမ်ိဳးဘာသာ ကိုးရာဘတ္စည္က၊ တပ္အပ္ေသခ်ာမွန္သမင့္လဲ၊ ကေဝဆရာ တဖန္လြမ္းမလိုနဲ႕ လြမ္းရပါတဲ့၊ ေ႐ႊအညာ ယမန္ မန္းဆိုတဲ့ မန္းမွာေတာ့၊ ၾကငွန္းထိပ္ပန္၊ အတူေတာ္မရွိပါတဲ့၊ မုနိျမတ္စြာ စိႏၲေယ်ာ္ကျဖင့္ အရွိန္ေတေဇာ္ မီးဝင္၍ခစဥ္က၊ ျမန္မာ့ဘုရင္တို႔ တို႔ဘုရားမွာလ၊ ကုလားျပည္ပါေတာ္မူမို႔လို႔၊ ပဏၰာေတာ္အယူ အခြန္တိုးေစလို႔၊ ျမန္မာေပၚဇမၺဴ တံခြန္က်ိဳးျပန္သနဲ႕၊ ကြၽန္မ်ိဳးမၾကည္ျဖစ္ရတဲ့၊ သည္ေခတ္ ဆရာႀကဳံခဲ့သမို႔၊ တဒါ႐ုံစိတၱကၡဏကေလးေတာင္မွ၊ တအာ႐ုံ စိတ္လက္ခ် ခ်မေအးေသာ္လဲ၊ ယခုအႏွီတႀကိမ္တြင္ အမႈသည္ စပိန္ရွင္ဘုရင္ႏွင့္ဘဲ ေအးေရာ့လို႔၊ ကိန္းေသေအာင္ က်ိန္းေခ်လိဳ႕ေပးလိုက္တဲ့ျပင္၊ အေရးပုံဘာလိုလိုေၾကာင့္၊ ကဗ်ာပဟိုရ္ စာဆိုလို႔တီးလိုက္ကဲ့၊ (အမယ္မင္း) အတီး သမယကအတိတ္ရာဇာ အေပါင္းတို႔မွာျဖင့္၊ ထီးသမတ အရိပ္အရာ ေတာင္ေျပာင္းရသတဲ့၊ (အို ... သမီးတမွ် − ၿမိီး ဒကမတို႔ရဲ႕) ဪ၊ .... မီးခတဲ့ နိမိတ္က တဆိတ္ကမွ မေကာင္း။ (သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း)
(၁၃) ေ႐ႊဒဂုန္ဘုရားတိုင္ ေလးခ်ိဳးႀကီး.....
၁၉၂၃ ခုႏွစ္တြင္ အမ်ိဳးသားေကာလိပ္ပ်က္သြားၿပီးေနာက္ အညာျပန္ၿပီး ဘြိုင္းေကာက္ဋီကာေရးရင္း ရန္ကုန္ ဗဟန္းကို လြမ္းပုံကို ေရးဖြဲ႕ထားျခင္း ျဖစ္သည္။
၁။ တေဇယုံ ေခ်ာင္ေတြ ျမႇောင္ေတြျမန္းခဲ့ရပါေတာ့၊ ေ႐ႊဒဂုံေတာင္ေျခခပန္းတြင္မွ၊ ေညာင္သေျပပန္းေတြႏွင့္ သြန္းကနဲ႕ ကသိုဏ္းေရျဗဟၼစိုရ္၊ (ကြယ္တို႔ရယ္) ေအာင္ေျမဘဟန္းဆီသို႔ လြန္းရဲ႕မွိုင္းေ႐ႊကိုယ္။ ။
၂။ ဪ .... ဇရပ္အမတို႔ကိုလ၊ အမွတ္ရမိတဲ့ျပင္၊ ကႆပေထရ္အရွင္ ဆရာစံတဲ့၊ သာလာယံ အထိကရေက်ာင္းရဲ႕ျပင္၊ စာဝါတညံညံ တပည့္မအေပါင္းေတြႏွင့္၊ မဂ္ေၾကာင္းဖိုဝင္လွည့္ေပမဲ့၊ အရိယာလကၤာေခၚသည့္၊ မဂၤလာအေက်ာ္ အေမာ္ အရံအတြင္းရဲ႕ျပင္၊ မွန္ကင္းေနဒရင္သို႔၊ ေျမပလႅင္ ေ႐ႊက်င္တိုက္ဆီသို႔၊ ဦးခိုက္ခါ ပဏာလႈံလို႔မို႔၊ အညာရဂုံ ေတာဟိတ္ ဝါသနာမေသးသူက၊ တအာ႐ုံ မေနာစိတ္မွာ မေအးေသာ္လဲ့၊ ေတြးဆ ၾကည္ညိုတယ္ေနာ္ကြယ္၊ ေဝးကမွီခို။ ။
၃။ စိန္စမုတ္အေဆာင္ေဆာင္ အလွ်ံမေနာ္ပတၱျမားေတြႏွင့္၊ သိဂၤုတ္ေတာင္ ဆံေတာ္ဘုရားကိုလ၊ ဪ ... အမ်ားေသာ တပည့္ေတြနဲ႕ − ကဝိ ေတာင္းဆုဆို။ ေကာင္းမႈ ထိုထိုရယ္ႏွင့္ − ဓမၼေ႐ႊဗ်ာေကြၽး။ (ေကသာရယ္) ၎ကုသိုလ္ကိုျဖင့္ အမွ်မွ် ေဝကာေပး။ ။
၄။ ေကာလိပ္အပ်က္တြင္ ေဇာစိတ္လက္ ဆရာမ႐ႊင္သနဲ႕၊ အညာတခြင္ တခါလွည့္ခဲ့ၿပီး၊ ညာတိ အေျခအေနဂုဏ္မေသးေပတဲ့၊ ဇာတိေျမ အလုံေက်းေပေပါ့၊ မုံေ႐ြးမွာတေႏြၾကာေတာ့၊ ေဇယာသူေကသာတို႔ပင္ေပသမို႔၊ အခြင့္ႀကဳံရာ တြယ္ေရာ့မကြဲ႕လို႔၊ ပုညာစြယ္ ေတာင္ခါးပန္းတြင္မွ၊ ေအာင္ပန္း ကဗ်ာဂီတာတို႔နဲ႕ ေရွာင္လမ္းယာယီသာဘို႔လို႔၊ ဆရာသည္တဝါမွာ − ပါရမီ မာလာကေလးတို႔ရဲ႕ျပင္၊ ေဆးေပးမီးယူ ၂ က်ိပ္ေက်ာ္မွ်တြင္မွ၊ အႏွိပ္ေတာ္ ဒကမေတြစုံညီညာႏွင့္၊ ယမုန္သီတာ ေတာင္ေျခဝိုင္းေပတဲ့၊ ဘုံသီဟာ ေအာင္ေျမကသိုဏ္းတြင္မွ၊ (အမယ္မင္း) သမိုင္းအေလ်ာက္ တဂိုဏ္းမေထာက္တဲ့ ေၾကာက္ဖြဲ႕ျပည္႐ြာအေရးေပမို႔၊ ဪ .... မွိုင္းတေယာက္ အႏွီတဝါမွာျဖင့္ မေအးရေပဘု၊ (စႏၵာရယ္) စစ္ကိုင္းေခ်ာက္ဆီက ဘြိုင္းေကာက္ဋီကာေရး။ ။ (သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း)
(၁၄) ဘဟန္းေကာလိပ္သပိတ္သြတ္ပုံႏွင့္ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားတိုင္ေလးခ်ိဳးႀကီး.....
၁၉၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သပိတ္မွ ေပါက္ဖြားခဲ့ေသာ အမ်ိဳးသားေကာလိပ္ပ်က္သြားျခင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အထက္အညာ စစ္ကိုင္းသို႔ ျပန္ၿပီး တရားအားထုတ္ေတာ့မည့္ အေၾကာင္းကို ေရးဖြဲ႕ထားျခင္းျဖစ္သည္။'
၁။ သိပၸံေက်ာင္းႀကီးအေသမွာ သပိတ္သြတ္တဲ့ဆြမ္းေတြႏွင့္၊ အဓိ႒ာန္ေကာင္းခ်ီးေဒသနာ ပရိတ္႐ြတ္သနဲ႕ မန္းခဲ့ပါရဲ႕၊ (ဪ) က်မ္းေဟာ တိတ္အႁမြက္မွာေတာ့၊ ဆန္းေသာနိမိတ္အတြက္ေပထင့္ တခက္ရန္ကုန္မသာ။ (အိုကြယ္) ဘဟန္းေကာလိပ္ပ်က္ေပမဲ့၊ ကမၼ႒ာန္းေဇာစိတ္ကလဲ တဖက္ေပမို႔၊ အထက္ျပန္႐ုံသာ။ ။
၂။ ဪဇမၺဴထီးေတြတဲ့ကြဲ႕၊ အယူသီးၾကတဲ့၊ လူႀကီးလူက်ယ္ေတြေပါ့၊ ဆူမဟယ္ ပူမဟယ္ ဒလေပ အနိုင္အပိုင္ျပဳခ်င္တဲ့၊ အပူသယ္ႏွစ္ေတြ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈတြင္ျဖင့္၊ (လွိုင္ − ပု − ေက်ာ္) သပိတ္သမားေတြရဲ႕ျပင္၊ ပဋိကၠရားႏႉးကာႏွပ္သလိုပ၊ ႏွစ္က်ိပ္တပါး မႉးလ်ာမတ္ေတြကလဲ၊ ပလူးစရာအတတ္ဝယ္၊ ပူးကာသတ္မယ္ ေကာင္စီဝင္လို႔မို႔၊ အေႏွာင္ျပည္အင္ ကြဲရွာသေန႕ရယ္က၊ တေကာင္ တေကာင္ ထီမတင္ ဇြဲမာမာနဲ႕ ေခြ႕ၾကေလေတာ့၊ မေစ့နိုင္ ယေန႕တိုင္ေအာင္ မိုက္ခ်ိန္ႏွင့္၊ အခိုက္အခါႀကိမ္လို႔မို႔၊ မဏာမၿငိမ္ တာဝတိန္သို႔ ေျပာင္းရွာတဲ့ ေက်ာင္းမသာ ေကာလိပ္ ဈာပနကိုျဖင့္၊ ေပါင္းသဟာ ေတာမိတ္ လာလာသမွ်တို႔ႏွင့္၊ ျပာခ်ကာကိစၥတုံးၿပီမို႔၊ အနိစၥအလုံး တေထာက္ေဟာရမွာျဖင့္၊ ေမ်ာက္ေတာ တဂုဏ္လွ်မ္းေပတဲ့၊ ေအာက္ေၾကာဒဂုဏ္ဘဟန္းဆီကကြဲ႕၊ ဘုံခန္းသူ ဘရဏီပမာတို႔ႏွင့္၊ သည္တဝါမွာ အႏွီဆရာျဖင့္ မၿမဲသာဟု၊ မခြဲသာ ခြဲသာႏွင့္ထားပါလို႔၊ မလႊဲသာ လႊဲသာနဲ႕ သြားရပါေတာ့၊ မသြားပါနဲ႕ မသြားပါနဲ႕လို႔ တားကာ တားကာ ဖ်က္သူေတြကို (ေနာ္ကြယ္)၊ သနားတာကလဲ တဘက္ မ်ားစြာမွခက္ ခက္ၿပီး၊ ဪ ... အားနာရက္ပါ။
၃။ ကြၽန္ဝယ္ရာအဆစ္ပါတဲ့ မွိုင္း မွာျဖင့္၊ မြန္နယ္မွာ ေခတ္ၾကသနဲ႕ မဆိုင္းသာဘု၊ ျမစ္အညာစကိုင္းကိုတဲ့ ျပန္ေရာ့မကြာ၊ (အို) ကံေပါ့ကံအရာရယ္လို႔ စိတ္မွာထား၊ (ေဘဒါရီရယ္) အႀကံမေရွာ့ ႀကံမွာက ခ်ိတ္ေတြျပာေတြနဲ႕ ဝိဇၨာတရား။
၄။ စိန္မုတ္ေဆာင္ပ်ံေလေလ့၊ စိန္မုတ္ေဆာင္ပ်ံ၊ သိဂၤုတ္ေတာ္ကမာၻယံက၊ သေဂါင္ယံေက်ာ္ေက်ာ္မွာ ေရာင္လွ်ံေတာ္ကလဲမူးသနဲ႕၊ ဖူးထိုက္တဲ့ဆရာကို ဦးတိုက္စရာ အတိတ္ကယ္ႏွင့္၊ သာဟိတ္ျဗဟၼစိုရ္ ေဖ်ာ္ေဖ်ာ္သြန္းၿပီး၊ ဗ်ာဒိတ္ ကိုယ္ေတာ္ၫႊန္းေရာ့သလားလို႔၊ ဆြမ္းကြမ္းအေဖ်ာ္ယမကာအစုံျဖင့္၊ ဓမၼာ႐ုံဝသီမခ်ိဳ႕သူတို႔ႏွင့္၊ တအာ႐ုဏ္သြားခ်ည္စို႔ရယ္လို႔၊ အမ်ားညီဘို႔ရာ ေက်ာက္စည္ထိုးတဲ့ျပင္၊ ဪ − အအိပ္နည္းမျဖင့္၊ သိပ္ၿပီးကဲသယာေတြကို၊ စိပ္ပုတီးဆြဲကာ တမ်ိဳးရယ္နဲ႕၊ အင္း − အအိပ္ဘဝကို ဘဲ တကိစၥမွတ္ၾကတဲ့၊ အနိစၥခမ်ာေတြကို − တဆိတ္ထကြာလို႔ ႏွိုးႏွိုးၿပီး၊ မိုးလင္းေတာ့မယ္ ေရာင္နီအလာ၌၊ ေနာင္အရွည္ၾကာ အလြမ္းေျပရႈေစဘို႔၊ အေစာင္ေစာင္ဋီကာက်မ္းေတြျပဳခဲ့တဲ့၊ မန္းျပည္သူ႕ဆရာ အႀကံကုန္လို႔မို႔၊ ကံမဆုံ ရန္ကုန္ကအထြက္တြင္မွ၊ ဪ .... ေအာက္ၿမိဳ႕ျပန္ခ်င္ေပမဲ့၊ ေနာက္သို႔တဖန္ေရာက္ဘို႔ရန္ကလဲခက္မွာမို႔၊ အသက္သခင္မစႏၵာရဲ႕ျပင္၊ အက်ယ္သံသရာမွာ ဘယ္နံအခါမွမမုန္းနိုင္တဲ့ ၿပဳံးၿပဳံးကေလး ေဒၚေ႐ႊစိမ္းတို႔ႏွင့္၊ အေဖာ္အေ႐ြထိန္းကာ ေတာင္ေတာ္တက္ခဲ့ၿပီး၊ ျပစ္ခ်က္အရာရာ သက္သာဘိေအာင္ပ၊ ရွစ္မ်က္ႏွာ လက္်ာလွည့္ၾကတဲ့၊ တပည့္မ − ေဝေနယ်ာတို႔ႏွင့္၊ စိငွငွေသေသခ်ာခ်ာပ၊ ေစတနာေဇာသဒၶါဗလဝရယ္ႏွင့္၊ ကေဝဆရာ ေယာဂါဝစရငယ္က၊ (အမယ္မင္း) ေတာအညာဒကမေတြနဲ႕၊ ရဂုံျမန္ေပၚတခြင္အသြားတြင္မွ၊ ဪ .... မေနာပဏာမ ေထာမနာသခဲ့ပါရဲ႕၊ (အို) ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဒဂုံဆ့ေတာ္ရွင္ဘုရား။ (သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း)
(၁၅) ေ႐ႊတိဂုံေစတီဘြဲ႕ေတးထပ္ႀကီး.....
ေလအဇဋာ ေဘြခ်ာေမာက္တြင္မွ၊ ေရဗလဝါ ဧရာေဆာက္ပါလို႔၊ ေျမပထဗ်ာ ေသလာေက်ာက္ကိုလ၊ ေ႐ႊခေနာက္မ႑ိဳင္။ ဘူမကိုဋ္ မူသမိုက္ ထူအစိုက္ ႀကံ့ခိုင္တယ္၊ ပ်ံ့ႀကိဳင္လွိုင္သတင္း။ ။ တိမ္ထပ္ၫြန႔္ ထိမ္လွ်ပ္တြန႔္ သိမ္ျမတ္ကြန႔္ ေဝဇယန္ငယ္၊ ေနအလွ်ံကြၽန္းေတာင့္မွန္ကင္း။ ။ မြန္တိုင္းက ဝွန္လွိုင္းလို႔ ခြၽန္သမိုင္း နာဂတင္ဝယ္၊ ရာဇဝင္ေျပာင္လင္း။ ။ ေထာမနာ ေျပာရာယြင္းနိုင္ဘူး၊ ေလာကဓာဩဘာသင္းေပေတာင့္၊ သာခင္းပုံ႕ နိကာယ္။ ။ သတၱဘန္ ဝန္းရံခပါလို႔၊ ကပ္ကမၻံ ကြၽန္းဟံသကိုျဖင့္ ထြန္းျပန္ရ ထုံးပုံ႕အက်ယ္။ ။ သေရတိုးတက္ ရေဝကိုးမ်က္ တေစရိုးရက္ မိုးထက္နယ္မွာ၊ ၿပိဳးျပက္လွ်ပ္ႏြယ္ တိမ္ေတာင္ၾကားက၊ ၿဖိဳးလက္သပၸါယ္ ထိန္ေျပာင္လႊားလို႔၊ စိန္ေျပာင္ျမသား ႏွစ္ပါးေမြသရီ၊ ပတၱျမား ေ႐ႊေစတီ။ ။ ဆန္စုန္သကာလ၊ ဈာန္ဟုန္ဗလဝ၊ သန္−ဂုန္−ပ−−မ−ယ်၊ ဗ်ာသခ်ီတယ္၊ ဌာနဝတီ ေမာ္ကြန္းတြင္လွေလး။ ေျခာက္ေရာင္စုံတို႔ ေတာက္ေလာင္ဟုန္လို႔ ေနာက္ေနာင္ႀကဳံဘို႔ ဂုဏ္မို႔ေဝတယ္၊ စုံပ်ိဳ႕မီးေရ ေ႐ႊတိဂုံပေလး။ (ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၆) သုံးခ်က္ညီေတးထပ္.....
ရဂုံမွာ အထုံေႂကြ႕ပါလို႔၊ ဒဂုံေ႐ႊ႕ ျမတ္ဆံ၊ ဝသုန္ေျမ့ ရပ္ဌာန္ဝယ္၊ သတၱဘန္ ပတ္ကုံး။ ။ တင့္႐ႊန္းတဲ့ ပင့္လြန္းေညာင္မွာ၊ ျမင့္ထြန္းေအာင္ ေပးဘြဲ႕ဗ်ာထုံး။ လူနတ္တို႔ ဘူျမတ္က်ယ္တြင္၊ မူမွတ္ဘြယ္ ၫြတ္႐ုံး။ ။ ဂူထပ္ခ်ယ္ ဝတ္သုံးလို႔၊ အထြတ္ဆုံးေခါင္တင္။ ။ ထူပါမွာ စူဠာဓာတ္ေသာ္မွ၊ တူစြာမွတ္ ႏွိုင္းဘက္မျမင္။ ။ လြမ္းသြဲ႕လို႔ ဆန္းတဲ့အင္ကို၊ ျငမ္းခ်ဲ့ထြင္ စာသလို႔၊ ထာဝရ တည္ကမာၻ၊ ထြန္းစိမ့္ရွည္ၾကာ။ ။ ပုံရိုက္ဘို႔ ႀကဳံႀကိဳက္လာတယ္၊ ဆုံလိုက္တာ ဉာဏ္စြမ္းတို႔ေလး။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၇) သိဂၤုတၱရေတာင္ေတာ္ဘြဲ႕ သုံးခ်က္ညီေတးထပ္.......
ဝသုန္တြင္ − ဒဂုံစက္ကိုလ၊ ယမုႏၷက္ ဟီညံ၊ ဗလုံတက္ ဒီသံငယ္၊ နရီမွန္မလြဲ။ ။ ေဘြခ်က္သို႔ − ေခြလ်က္ဆိုင္သည္။ ေရယက္ၿပိဳင္ − လွိုင္းပန္းပြင့္ႀကဲ။ ။ နဂရိုက္က − တတိုက္ေဘာင္တြင္၊ မကိုက္ေထာင္မိုကဲ၊ သမိုက္ေျပာင္ရိုရဲလို႔၊ ဗိုလ္ခပဲဝန္းက်င္။ ဓာတ္ဆံကို − ျမတ္ဉာဏ္ေလာင္း၊ ကပ္ပန္ေတာင္း − ဦးၫြတ္ခါတင္။ ။ ေတာင္ထက္က − ေဖာင္မဂၢင္ကို၊ ေဆာင္လက္ငင္႐ြယ္လွမ္းလို႔၊ တြယ္ျငမ္းသိဂၤုတ္ဆို၊ တိုင္းမြန႔္ ဗဟို၊ ေျမထုက ေန႐ုမိုရ္တယ္၊ ေကတုဆို မွန္ကင္းပေလး။ .... ။ (ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၈) တိဂုံဆံေတာ္ရွင္ဘြဲ႕ သုံးခ်က္ညီေတးထပ္.....
ကိုးဆယ္မွာ−ကိုးသြယ္ေလွာက္၊ ၿဖိဳးကယ္ေမာက္စုံခြင္၊ မိုးနယ္ေအာက္ဘုံျပင္တြင္၊ ဂုဏ္ဒုရင္ေနမီး၊ စံထြန္းလို႔−ဖန္ၫႊန္းေလ၊ ရံဝန္းေ႐ႊ သိဂၤုတ္ေတာင့္ထီး။ ။ ေကြ႕လမ္းႏွင့္ ေဘြခန္းေခ်ာင္မွာ။ ေရွ႕စမ္းျမႇောင္ေတြစီး၊ ေျမ့ဆန္းေခါင္ ေဝညီးလို႔၊ သေရႀကီး ဩဘာ။ ဝသုန္မွာ တဘုံလက္၊ ဒဂုန္စက္တိုင္းမြန္ခ်က္ညွာ။ ။ ထိန္လက္တဲ့ တိမ္အတက္ခ်ာမွာ၊ သိမ္လက္ခါေရာင္ကြန႔္လို႔၊ ေတာင္ၫြန႔္ ဒဂုံဆံ၊ သုံးလူ႕ထိပ္ပန္။ ။ ဘဝဂ္က − ဂယက္ပ်ံေအာင္၊ နက္ထံေက်ာ္ေစေပ့ေလး .....။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၉) တိဂုံေစတီေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္.....
အစီ − အရီ − နဒီဝိုက္၊ မဟီမ႑လိုက္ေျမနဂိုရ္၊ ဝတီဟံနဂရိုက္ − −ေ႐ႊဗဟိုဝယ္၊ ေခါင္မို − −ေရာင္စို − ေမွာင္ကိုထြင္း။ ။ မိုးျမင့္ − ဝိုးဝင့္ − ကိုးခြင့္နယ္မွာ၊ ၿဖိဳးတင့္ အက်ယ္ − သိဂၤုတ္ေတာင္ေတာင့္မင္း။ ။ ထုံးကြန႔္သုံးမြန႔္ − ကုန္းၫြန႔္ေျမမွာ၊ ႏႈန္းဓြန႔္မေသြတေစတင္း၊ ဘုန္းဝွန႔္မေဟ − သေရလင္းလို႔၊ အေနလဝင္း ျပန႔္ထိန္ညီ။ ။ ျမတ္သူ − ထပ္တူ − ကပ္လႉေၾကာင္း၊ နတ္လူ အုပ္ေဆာင္း − တုပ္ေညာင္း ေမြသရီ။ ။ သိန္လွ်ပ္ − ရွိန္ျဖတ္ − စိန္ျမတ္စီတယ္၊ အထပ္အညီႏွစ္လီခြဲ၍၊ ဝဇီရိုးရဲ − မိုးထဲေဖာက္ယူ၊ စိုးကဲ ေျခာက္ေရာင္လူ။ ။ လုံးစုံ႕အုံးအုံ႕ ဘုန္းလုံ႕တူတယ္၊ သုံးဘုံ႕ႏွစ္ဆူ ေ႐ႊတိဂုမၺေလး .....။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၂၀) သိဂၤုတၱရေတာင္ေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္......
ဖလ္ေျမ မွန္ေျမ ရံေဝဘိ၊ စံေ႐ႊအတိ ျပည့္ခ်က္ညွာ။ ။ ဟံေဘြမဟိ စည့္မ်က္ႏွာဝယ္၊ ရွက္ျဖာ ဆက္ကာ စၾကာမ်ိဳး၊ မီးဓာတ္ ညီးလွ်ပ္/ ႀကီးမတ္ေျပာင္တယ္၊ ထီးဓာတ္ တန္ေဆာင္ မွန္ကင္းထူလို႔မိုး။ ။ ထုံးျဖစ္ ဘုံးလွစ္ က်ဳံးရစ္သြယ္တယ္၊ ကုန္းျမစ္အက်ယ္ သိန္မညွိုး။ ။ သုံးေခတ္အလယ္ ရွိန္တန္ခိုးႏွင့္၊ ပုထိုးေတာ္ျမတ္ တိဂုံရွင္။ ။ ေမႊးၾကဴ ေရးယူ ေရွးမူတိတ္၊ ေလးဆူတံဆိပ္ ဗ်ာဒိတ္ၫြန႔္သိုက္ဝင္။ ။ အဆင့္ အရင့္ ပလႅင့္ျပင္ဝယ္၊ တခြင့္တခြင္ နာရီလင့္လို႔။ ရာသီအိမ္သင့္ ခ်ိန္ပြင့္တေစ၊ သိရ္တင့္ သိရ္သေရ၊ နတ္နန္းဘုံေ႐ႊ႕ ျမတ္ပန္းခုံေကြ႕ ပုံေ႐ႊ႕ေႂကြတယ္၊ ထုံေငြ႕ ေဝေဝ သိဂၤုတ္ေတာင္ပေလး။ ။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၂၁) သိဂၤုတၱရကုန္းေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္......
လွ်ံျဖာ − မႏၷာ − ရံကာခ၊ တိုင္းရာမည ၾကက္သေရ၊ ႏွိုင္းစံသကၤ − စက္ရေဝလို၊ တက္ေန − လက္ေဝ − ထက္ေတြစြန္း၊ ေျမဒြန႔္ေရၫြန႔္ − ေခြကြန႔္သြယ္တယ္၊ ေဟမဝန႔္ႏွယ္ − ႏွာေမာင္းညွာတဲ့ကြန္း။ ။ မဆြ − ဂဇ− − ဘဝေပ်ာ္။ တပသေက်ာ္ ေပၚလာထြန္း၊ အမတေမွ်ာ္ − ေမာ္ကာၫႊန္း၊ ေဘာ္ရွာမိန႔္ခြန္းျပန္ႏႈတ္လွယ္။ ။ ရွိန္လြင္ − တိမ္စဥ္ − ဘိညာဥ္ျမန္း၊ သိမ္ျပင္ၾကငွန္း − စံခန္းခိုၾကတယ္။ ။ ၿဖိဳးလွ − ရိုး႐ြ − မိုးကၾကယ္လို။ ကိုးဝကိုးဆယ္ − ကုန္းငယ္မ်ားႏွင့္ ဘုန္းႂကြယ္ဘုရား ေလးပါးေမြသရီ၊ ကိန္းစံ သၪၨာလီ။ ။ အဆင့္အရင့္ − အတင့္ညီတယ္၊ အဘြင့္စံမွီ သိဂၤုတ္ဆို႔စိုေလး .....။
(ဆရာ မွိန္)
(၂၂)ေ႐ႊတိဂုံညီေနာင္ႏွစ္ဆူဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္......
ကြၽန႔္ ကြၽန႔္ လက္်ာ မ်က္ႏွာစြန္း၊ ကြန႔္ ကြန႔္ ထြန္းလွ တိုင္းဟံသာ၊ ၫြန႔္ ၫြန႔္ ႐ႊန္းမွ် ႏွိုင္းစံရာငယ္၊ နတ္နန္း နတ္႐ြာ ပမာၫႊန္း။ ။ ဥတ္ဥတၱရ − သိဂၤေတာင္ဝယ္။ စိန္ျမ အေရာင္ −လွ်ပ္ပန္းႏြယ္သို႔ထြန္း။ ။ သူသူရဇၨ ေဒါင္းဗိမာန္လို၊ လက္စိန္ အလွ်ံ အရည္႐ႊန္း။ ျဖာျဖာေတဇံ − ေနဖန္ဝန္းႏွင့္၊ စံကြန္းအမရ ျမတ္ညီေနာင္။ တိုင္းတိုင္း မြန႔္ ျပည္ ဓြန႔္ရွည္လင္းလို႔၊ ၫြန႔္စည္ ပ်ံ့သင္း ႏွံ႕ဝင္း သာသနာေရာင္။ ။ သိန္သိန္ေန႐ု ေ႐ႊထုေတာင္လို။ ေလးခုအေရာင္ ၾကည္ၾကည္သြန္းလို႔၊ နဒီပတ္ဝန္းသြယ္ျဖာေခြ႐ုံ၊ ျမစ္ေပါင္းရံကာဆုံ။ ။ မဏ္မ႑လ ဟံသဘုံမွာ၊ စႏၵေငြယုန္ ၿပိဳင္ႏႈန္းပါသင့္ေလး ....။ (ဆရာ မွိန္)
(၂၃) ေ႐ႊတိဂုံေစတီေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္.....
ဂီဝါ − နီလာ −ရီကာတန္း၊ ညီညာရွက္လွ်မ္း − ကြက္ဆန္းခ်ယ္၊ ဋီကာလက္သန္း − ထြက္က်မ္းသြယ္လွ်င္၊ ပန္းဘြယ္မွန္း႐ြယ္ဆန္းၾကယ္ေတာင္း၊ ၿမိဳင္ရပ္ − ဆိုင္ပတ္ − ခိုင္ခ်ပ္႐ုံတယ္။ လွိုင္ထပ္အငုံ − ကိုက္ဖူးတံကေလွာင္း။ ေဂၚပြင့္ − ေဇာ္ရင့္ − ေမွ်ာ္တင့္ေဝတယ္၊ ေမာ္ျမင့္နေဘမေဝေဆာင္း၊ ေလွာ္ပြင့္အေ႐ႊ − သေရေညာင္းလို႔၊ သေျပေတာင္ေစာင္း ျမလက္်ာ၊ ၊ ကိုးဂုဏ္ − ၿဖိဳးစုံ − စိုးၿခဳံလႊမ္း၊ မိုးဘုံၾကငွန္း − စံျမန္းမြန႔္ခ်က္ညွာ။ ။ ထိန္လွ်ပ္ရွိန္ျမတ္ − တိမ္ထပ္ခ်ာမွာ၊ သိန္ျမတ္ရတနာ ၾကဴၾကဴသင္းလို႔၊ ထူထူပါမင္း − သာခင္းၿငိမ့္စည္၊ ဗ်ာရင္းမိန႔္ေတာ္တည္။ ။ ေဆာင္ကြန႔္ − ေရာင္ဝွန႔္ ေတာင္ၫြန႔္လည္မွာ၊ ေနာင္ဓြန႔္အရွည္ − ေ႐ႊတိဂုဏ္ပေလး ....။ (ဆရာ မွိန္)
(၂၄) သိဂၤုတၱရေတာင္ေတာ္ဘြဲ႕ ေတးထပ္ဆန္း.....
စကၠဂႌ − ေ႐ႊဗ်ာရင့္ပါလို႔၊ မဂၢဂႌ − ေဇယာတင့္တယ္၊ ေသလာျမင့္ ေတာင္ေတာ္၊ ေဘြညာခြင့္ ေခါင္ေမာ္ကို၊ ေနာင္အေဟာ္ကပ္လုံး။ ။ စန္းစႏၵျ − နန္းဖန္ႂကြ − ျမန္းဈာန္ထ − သုဓမၼာကို၊ ဓမၼဳနာထီးျဖန႔္လို႔ဖုံး။ သိမ္းသြဲ႕သြဲ႕ ယိမ္းႏြဲ႕ႏြဲ႕ တိမ္းငဲ့ငဲ့ − ေ႐ႊမၪၨဴလို၊ ေလျပည္ယူႀကိဳင္ဆုံး၊ ေ႐ႊျပည္သူခိုင္ကုံးဘို႔၊ ၿမိဳင္လုံးျပည့္ပန္းစုံ။ ။ ဝါညိုေ႐ႊ − ညီအညို႔ရယ္ႏွင့္၊ ျပာခိုေျပ − ဝဇီတို႔လို၊ ပန္းခ်ီငို႔ − ေဒါင္းလည္ဆစ္ပုံ။ ။ ဝင္းဝင္းလွ်ံ႕လွ်ံ႕၊ ညွင္းညွင္းညံ့ညံ့၊ သင္းသင္းပ်ံ့ပ်ံ့ − ရနံ႕ထုံတယ္၊ တသန႔္တဖုံ − ဒုမၼာသင္းလို႔၊ ငုံလႊာပြင့္ကင္း ကန္ေတာ္မဂၤလာ။ ရစ္ဝန္းရံဆို႔ကာ။ စုံဘဟန္းေျမ့၊ တပုံဆန္းေပ့၊ နဂ႐ုံနန္းေဘြ႕ − ပန္းေမြ႕ရာမွာ၊ စန္းေငြ႕ကမၸလာ − ေရာင္လင္းပါလို႔ေလး။ ဇာမရီသို႔၊ ပါရမီမို႔၊ တာပသီသို႔ − မွီၾကရွာတယ္။ သီဟရာဇာ − ေတာင္မင္းေပမို႔ေလး .....။ (ဦးေက်ာ္ရ)
(၂၅) ေ႐ႊတိဂုံေစတီေတာ္သမိုင္း၊ ပန္းၿမိဳင္လယ္သို႔လိုက္ေသာ ယိုးဒယားဖိန္းခ်ားႀကီး.....
မိုး − ဣႏၵာ၊ တည္လာ − ဖန္၊ စံေ႐ႊနန္း၊ ရံေထြဆန္း ရစ္သန္း ေရယဥ္သြယ္၊ ေငြမင္ျခယ္၊ ျပင္က်ယ္ ပင္လယ္ကမ္း၊ ျမင္ဖြယ္လြမ္းလို႔ − တမ္းဆိုေယာင္ကာ၊ ဟံသာတိုင္းႀကီး ေအာင္ခ်ာေျမ၊ ေဝရီေသြၿပီကုန္ရာ − သာေမာစြာ ဝတႎ သာ − နိမၼာတူဖြယ္ႏႈန္း၊ ေလးဆူေမြေတာ္ စံေပ်ာ္ဘုန္းပါ၊ ေတဇာခ်ဳန္းတယ္ − ကုန္းျမတ္စြာ x၊ တိဂုံရွင္ျမတ္ဖ်ား ေစတီယာ x၊ ေ႐ႊစာထြင္သမိုင္း၊ တင္တိုင္းသာ ခါပိုင္းျဖတ္ညီေလ၊ တိုင္းျမတ္မဇၩိေမ၊ ျပည္ − −ေ႐ႊကပၸီနန္း၊ ျမန္းစံေတာ္မူ၊ သုေဒၶါမင္း ျမတ္ရာဇူ x။ ေတာင္ညာမာယာ ေဒဝီဖြားျမင္၊ တိုက္တေသာင္း ရိုက္ေညာင္း ထိန႔္ထိန႔္ဆူ၊ သုံး႐ြာဓမၼာ ေ႐ႊစည္တီးေတာ္မူမည္၊ ႀကီးျမတ္ဗုဒၶကၤူ၊ ျမဴ x မ်ားျပားရန္ ေထြ x ငါးပါးမာန္ကိုေႁခြ၊ ေအာင္ေျမမြန္ျမတ္ေသ၊ ေဗာဓိမ႑ိဳင္၊ ဝိဇၨာသုံးဆူဉာဏ္ပိုင္း x (ေျမအပရာဇဥ္၊ ဦးပလႅင္၊ ရတနာစိုင္၊ အေနကဇာ ရင့္က်ဴးအစဥ္၊ တဏွာနိုင္၊ နတ္ျဗဟၼာအေပါင္းသဟံ၊ အျမတ္ပ႒ားန္တြင္၊ လွ်ပ္ပန္းေျခာက္ေရာင္ဆိုင္၊ ျပန႔္လွိုင္ ဆယ္ဒီသာ၊ ခ်ီကာထိုမွ စံရွာ၊ ရာဇာရတနံ၊ ထူးျမတ္ပင္ရိပ္ၿမိဳင္)၂။
နိုင္ငံတိုင္း ျမတ္ဥကၠလာ၊ ညီေနာင္ႏွစ္ပါးတို႔ ျပည္ေဘာင္အျခားကိုသာ၊ ကုန္သည္ တဖုႆ − ဘလႅိကာ၊ မေဇၩခန္းကို ကူးသန္းလည္းေရာက္ခါ၊ မင္း − ႐ုကၡနတ္ရွင္၊ ျမင္ေစကိုယ္ထင္လ်ား၊ (မ်ားစြာ၊ ငါးရာလွည္းကိုတား၊ ျမတ္ဘဂဝါ ကပ္ကာလႉဖို႔ၾကား၂)။ ႏွစ္ပါးညီေနာင္ေလ − ဘုန္းေခါင္ေျခေတာ္ရင္း၊ ေဒြးဝါစိ သရဏဂုံ၊ ခံလွစ္ယူ − ရွစ္ဆူဆံေတာ္ႏွင္း၊ ေမြေတာ္ရင္း ရွိရင္း၊ သြားဌာပနာ − ကုန္းေတာ္ေျမ သိဂၤုတၱရာ x၊ (ျမင္ျမႇော္ သွ်င္ေတာ္မိန႔္ေ႐ႊဗ်ာ၊ ပန္ကာ ျပန္လာေ႐ႊၿမိဳ႕ကမ္း၂)။ ဗိုလ္ပါျပည့္လွ်မ္း၊ (ႀကိဳကာလွည့္တန္း၊ ၾကည္႐ႊန္း ရွိပန္းတုပ္တာ၊ ဥကၠလာမင္း ႏႈတ္ပတၳနာျခင္း လြန္မင္းသဒၶါ၊ မ်ားသူငါ ဆူျငာၿခိမ့္ၿခိမ့္သဲ၂) x ေျခာက္မည္ေရာင္ျခည္ ပ်ံကြန႔္ဝဲ x လြန္ကဲတဖန္ေနာ္ ဆံေတာ္ႀကိဳသည္ပြဲ။ ။ စိေႏၲယ်ာ၊ ဗ်ာေ႐ႊခြန္းငယ္၊ ၫႊန္းလိုက္သည္ကို ၾကည္တင္ေလွ်ာက္ၾကား၊ မိန႔္ေတာ္ခ်ိဳစြာ ဗိုလ္ပါမ်ား၊ သြားလွည့္ရွာေျခ၊ ေတာႏွင့္ေတာင္ ႏွံ႕လ်က္ေထြေထြ၊ ႂကြင္းမက်န္ မ်ားျမင္သိေပ၊ ဘယ္ဟာကို ကုန္းျမတ္သိဂၤုတ္ေဘြ၊ ဧကန္မွန္သိသူ၊ လူတြင္ဘယ္ရွိအုန္း၊ ခ်ဳန္းခ်ငိဳခ်င္၊ ညီေနာင္ေဆြးပူၾကလွ်င္ x၊ (ဝတႎသာ စိန္ကမၸလာ ဣႏၵာရွင္၊ ရႈျမင္လူ႕ခြင္ျမန္းႂကြေမး၂)။ ရွည္ၾကာဘိေဝး၊ (မည္မွာရွိေသး ညွိေတြးသိေရးခက္စြာ၊ ဤခါေျမာ္တင္း၊ ေဝယန္သနင္း၊ လ်င္ျပင္းေတဇာ၊ သက္ရွည္ၾကာ၊ ကမာၻတည္ နတ္မ်ား၂)၊ လွ်င္မ်ား ခုသာ၊ စုလာေရာက္ေစသား။ ။ ျပန္တမ္းေ႐ႊဗ်ာဆင္၊ မေနသာပင္၊ သံလ်င္ ဣႏၵကာ − ႏွိမ္ကာ ရွိပန္တြား x၊ သည္းၾကား ႐ြံ႕ကာဖို၊ ေမာ္ဘီဆို၊ နတ္အိုဆူးေလ၊ ေရာက္ေပဝင္ခစား x၊ ထက္ဘုံစံ သိၾကားငယ္ကသာ၊ ၾကားေစမိန႔္ေတာ္သံ၊ သုံးဆူျမတ္ဖ်ား ေမြေတာ္စံ၊ ျမတ္သိဂၤုတ္ထီး ေ႐ႊေတာင္ယံငယ္ ဘယ္မွာ−ၫႊန္ပါနိုင္လွ်င္၊ သိခ်င္ေတာ့သည္၊ ႁမြက္ၾကည္ေဖာ္ထုတ္ေမး၊ ေရာက္လာ စုေဝးၾကေလတာ၊ မ်ားတို႔ေဒဝတာ၊ ေတြေဝႀကံေတြး ေနစဥ္ခါ၊ ဆူးေလနတ္ႀကီးသည္သာ၊ ၾကားေလွ်ာက္တင္ကာ၊ ရွည္စြာယခင္ ျဖစ္အင္ထိုထို၊ ၫႊန္းျပဆို၊ ထက္ဘုံပိုင္မင္းႏွင့္ ညီအစ္ကို၊ ျပည္လုံးလူဗိုလ္ ႐ႊင္ျမဴးလြန္ႏွစ္ကို၊ ျမတ္သီလာ ေတာင္ျမင့္ေဘြ ရွိေဟာင္းေမြေတာ္ ထုတ္ေဖာ္႐ႊင္ႏွစ္လို႔။ ။ (ခ်ိဳေညာင္း၊ နတ္လူေအာင္ဆုေတာင္း၊ ျမတ္ရာေျပာင္းဖို႔၊ စိတ္ႀကံရည္၊ ေလးဆူေမြေပါင္း စိေႏၲတည္၊ ႀကိမ္ေပသည္ ထူးျမတ္ပြဲ၂) သုံးဘုံနတ္လူျဗဟၼာလဲ၊ ခါမစဲ ၿခိမ့္ၿခိမ့္ဆူ − သာသနာငါးေထာင္၊ ျမားေျမာင္သတၱဝါ၊ နတ္႐ြာဖိုလ္နိဗၺဴ၊ ႐ြယ္ခ်ဴ လြယ္ကူေရာက္ေစေၾကာင္း၊ ေကာင္းၿခီး ပုညမဂၤလာ၊ ပြားရာစင္ျဖဴ၊ ေလးဆူဓာတ္ပုံ တိဂုံေစတီ၊ ဦးခ်ီတင္ ၫြတ္ေပ်ာင္း။ ။ (ဆရာ ဦးၿပဳံးခ်ိဳ)
(၂၆) ေ႐ႊတိဂုံသမိုင္းဘြဲ႕ .....
တဖုႆငယ္ႏွင့္၊ ဘလႅိကညီေနာင္၊ ျမတ္ဆံေတာ္ရွစ္ေခ်ာင္း၊ စုေပါင္း၍ − ယူခဲ့ေဆာင္ x တန္ခိုးေတာ္က ေတာက္ေလာင္၊ ေ႐ႊေရာင္ေလ − ေငြေရာင္ေလ − ျမေရာင္ၿပိဳးျပက္၊ ဥကၠလာ မ်ားစြာဗိုလ္ေျခ ဆက္ပါလို႔ေလး x ျမတ္ရာဇာ − ဆံေတာ္ကိုင္ကာ − လက္ကယ္ႏွင့္ေလး x မွိုင္ေတြးလ်က္ အခါအခါ၊ ေမြေတာ္ဓာတ္ ကိန္းဝပ္က်ိန္းျမတ္ေနရာ၊ သိဂၤုတ္ကယ္တည့္ေတာင္ေသလာ၊ ဘယ္မွာေလ x ဘယ္မွာေလလား၊ နတ္ဆူးေလ၊ ရွာေဖြမိန႔္တုံ႕ျငားလို႔ေလး x ။ ေလးဆူရွင္သည္ သည္တြင္တည္ေတာ္ထားလို႔ေလး x ျမတ္စိေႏၲဖ်ားကိုလွ၊ လႉျငားပါၾက အံ့မကုန္၊ မည္ေတာ္တည္ထား ျမတ္ဖ်ားတည့္ ေ႐ႊတိဂုံ x ။ ။
သျဖန္။ ။ စိမ္းျပာလဲ့မႈန္၊ ရဂုံကမွိုင္း။ ျမဴခိုးရယ္ေမွာင္ေမွာင္ႏွင့္၊ သည္ေတာင္မွာ ေ႐ႊေရာင္ဖုံးတယ္၊ ကုန္းျမတ္သမိုင္း။ ။ (မဟာဂီတေပါင္းခ်ဳပ္က်မ္း)
(၂၇) ေတာင္းဆုျပည့္စုံ ေ႐ႊတိဂုံ.....
ေ႐ႊထီးတင္၍၊ ေ႐ႊစင္ေရာင္လွ်ံ၊
ေ႐ႊျပားမံလ်က္၊ ထက္ယံတိမ္ခြင္၊
ေကာင္းကင္ဝင္းဝင္း၊ မိုးလုံ:လင္းမွ်၊
ေနမင္းစၾကာ၊ သူရိယာလွ်င္၊
ထြန္းဝါေျပာင္ေျပာင္၊ ျခည္တေထာင္ႏွင့္၊
တိမ္ေမွာင္လင္းေပ်ာက္၊ ျပန္လာေရာက္သို႔၊
ေက်ာ္ေခ်ာက္နတ္႐ြာ၊ ျဗဟၼာကစ၊
ထိုမွအမ်ား၊ သုံးဘုံသားတို႔၊
ခုႏွစ္ပါးရတနာ၊ ကိုယ္စီပါလ်က္၊
မ်ားစြာေဖ်ာ္ေဖ်ာ္၊ ပူေဇာ္ၾကလွာ၊
လိုရာယူလွိုင္း၊ ဆုႀကီးခိုင္းက၊
ေတာင္းတိုင္းျပည့္စုံ၊ တန္ခိုးဖုံသည္၊
တိဂုံေစတီ လွ၏တည္း။ ။
ေ႐ႊတိဂုံပ်ိဳ႕ (ေပမူ)
_
ကိုးကား.....
ျမတ္ဘုရားေ႐ႊတိဂုံ. ၃၆၁၊ ျပည္လမ္း၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕: စာေပဗိမာန္။
အပိုင္း (၂)
(၁၁) ေ႐ႊတိဂုံေစတီေတာ္ ဘုရားရွင္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္.....
တိမ္စစ္ဗ်ဴဟာေသနဂၤ၊ ေဝဟဂၤမ လိမ္ရႈပ္ဆင္၊ ေျမျပင္ပဝရ သိဂၤုတ္တခြင္မွာ၊ စိတ္မုတ္ဒရင္ ေရာင္ဝါလွ်မ္း။ ။ စုလစ္မြန္ခြၽန႔္ ျပႆာဒ္ေဆာင္မွာ၊ နဝရတ္အေရာင္ ထိန္ညီးလွ်ံလို႔သန္း။ ။ သံ၊ ဂုံ၊ ပ၊ မ ေလးပြင့္စာငယ္၊ ေရွးစဉ့္လာအလာ ခရာတန္း။ ေႂကြးရင့္ပဟာ ျဗဟၼာနန္းက၊ ဝဠာနခမ္းသိမ့္သိမ့္ခုန္။ ။ ဒုႆေစတီ စဠာတမွ်၊ ထူပါဝရ ျမတ္ဘုရားေ႐ႊတိဂုံ။ ။ ပူဇာရ−ဟ ေျမႀကီးတုန္ေအာင္၊ ေရမီးအစုံ ေတာက္ေျပာင္ပြင့္လို႔၊ ေျခာက္ေရာင္သခင့္၊ ျဖာကြန႔္ေနမတူ၊ ညာကြၽန႔္ေဘြဇမၺဴ။ ။ ေ႐ႊသားေတာင္ထြတ္ ေျမကျပဴသလို၊ ေဒဝမ႐ူ ရွိဦးဆင္လို႔ေလး။ ။ ဘုံသုံးဆယ့္တစ္ တိုက္အငူမွာ၊ မကိုဋ္ဆူဆူ ဝပ္လွ်ိုးရာပေလး။
(လယ္တီပ႑ိတ − ဦးေမာင္ႀကီး)
(၁၂) ေ႐ႊဒဂုန္ဆံေတာ္ရွင္ဘုရားႀကီး တရားမီးျပေတာ္မူပုံဘြဲ႕ ေလးခ်ိဳးႀကီး.....
၁၉၃၀ ခုႏွစ္တြင္ ငလ်င္လႈပ္ျခင္းႏွင့္ ၁၉၃၁ ခုႏွစ္တြင္ ေစတီေတာ္ႀကီး မီးချခင္း အေၾကာင္းကို ေရးဖြဲ႕ထားျခင္း ျဖစ္သည္။
၁။ စိန္ဝ႐ုတၱရေအာင္လံ ဂုဏ္ေတာ္တေဆာင္ ပရေမထင့္ ဂဠုန္ တေဘာင္ေတြ ထြန္းရာက၊ သိဂၤုတၱရေတာင္ယံ ရဂုံေခ်ာင္ေတြျမႇောင္ေတြႏွင့္ ဒဂုန္ေအာင္ေျမကြန္းမွာေတာ့၊ ယမုန္ေသာင္ေငြဝန္းရယ္ႏွင့္−ကြၽန္းမလဲ ကြၽန္းေမာ္ဇမၺဴ။ (အိုကြယ္) ကဆုန္ေညာင္ေရသြန္းခ်ိန္မို႔ လြမ္းလဲလြမ္းေတာ္မူ − −ေလ့။
၂။ ဪ ...... အျဖစ္ျပရာမွာျဖင့္၊ မႏွစ္ကစပါလို႔၊ ဓမၼရာဇ္ဘုရာ့ေမြပုံ ေ႐ႊဒဂုန္မျဖင့္၊ ေျမဝသုန္ အၿငိမ္မေန တၿငိတ္ျငတ္နဲ႕ မဆိတ္ဖူးတာေၾကာင့္၊ ေတဇဂုဏ္ အရွိန္ တေဝေဝနဲ႕ ျမဴးေပတဲ့၊ စိန္ဖူးေတာ္ မႀကံသာတဲ့ ဈာန္အရာထင့္၊ ျမန္ဗမာမေနာ္ မမိုက္သမို႔ လင္းေစဘို႔၊ ဘ႑ာေတာ္တိုက္သို႔ ယမိုက္ပ်ိဳ႕ပ်ိဳ႕ဆင္းတာက၊ သိုက္ရင္းအဆိုအတိုင္းရယ္ႏွင့္၊ အမ်ိဳးအရိုးခ်င္း တသေဝမဖီေအာင္ကို − ကိုးနဝင္းေစတီေတာ္ေတြရဲ႕တႏွိုင္းသာပ၊ ဪ ..... တပူႏွစ္ပူေလာခ်င္တဲ့၊ ဇမၺဴတေၾကာ ကပ္မဟာမွာ လူေရာနတ္ပါ အထူေကာ္ေရာ္လို႔ ဖူးေျမာ္ဘို႔ ဆိုင္းတယ္လို႔ သမိုင္းမွ်ို႔တဆူေပေနာ္ကြယ္၊ ကသိုဏ္းမညို႔ စကိုင္းၿမိဳ႕ဆီက မွိုင္းတို႔အယူ။
၃။ အသင္းအပင္း အခ်င္းခ်င္းတို႔၊ တျငင္းျငင္းႏွင့္ မညီမညာမွာ၊ အားမတန္သူပုန္ျဖစ္ရတဲ့၊ ၾတင္း နဝင္း ဤအခါ၊ က်ား နံဂဠုန္ႏွစ္တြင္မွ၊ ကဆုန္အသစ္ ပုဏၰမ ႂကြက္မင္းအမူ။ ဒဂုန္ဘုရာ့၊ ကနက္သရင္းသရဖူကိုတဲ့ ဈာန္အလိုလိုေျပာင္း။ (အိုကြယ္) အလုံဒကမ အထက္ခ်င္းတြင္းသူေတြမွာျဖင့္ ရန္မလိုက ရန္ၿပိဳေၾကာင္း။
၄။ ေကာင္းဘို႔ရယ္ခ်ိန္၊ ေဒါင္းမွ်ို႔သမာၻသိန္ထင့္၊ ျမန္မာပန္းထိမ္ အျပင္ေႏွးတာႏွင့္၊ ရတနာ ဝရဇိန္ မတင္ေသးမီက၊ ယခင္ေရွးအလ်င္ လတေပါင္းတြင္မွ၊ ခါေကာင္းယုန္အဆီပ၊ ပုဏၰမီ ေက်ာ္ကာတက္ေပတဲ့၊ ေလးရက္ ေသာၾကာေန႕တြင္မွ၊ ေအးကြက္ေၾကာက္စရာေတြ႕မွာလားလို႔၊ ေလွ်ာက္ရွာသေ႐ြ႕ ဆင္ျခင္ျပန္ေတာ့၊ ယခင္တဖန္ေအာင္စတမ္းေပပ၊ ေညာင္ရမ္းပိုင္ အညာခ်ီေတာ့၊ ဘာမထီ ညာမထီႀကဲမေနာ္လို႔ မွန္းၾကတဲ့ အာဇာနည္ရဲေဘာ္တို႔ မလန္းေအာင္ပ၊ တယာယီ တဲေတာ္နန္းကိုလ၊ မီသန္းကာ ေလာင္စဥ္ခါက၊ ေအာင္ျမင္စရာ နမိတ္တကားရယ္လို႔၊ တေဘာင္မဂၤလာ တိတ္စကားေတြနဲ႕၊ ဘားမဲ့ ဆရာအေက်ာ္အေမာ္က၊ တကာေတာ္ အျမန္တက္ေပေတာ့၊ သံလွ်က္ခုံ ရဇဌာနီပလႅင္ႏွင့္၊ သာကီဝင္ အရင္းစခဲ့တဲ့ မင္းသမတ အရိုးေပမို႔၊ မၾကာမီပင္ အင္းဝ စိုးမယ္လို႔၊ အမ်ိဳးဘာသာ ကိုးရာဘတ္စည္က၊ တပ္အပ္ေသခ်ာမွန္သမင့္လဲ၊ ကေဝဆရာ တဖန္လြမ္းမလိုနဲ႕ လြမ္းရပါတဲ့၊ ေ႐ႊအညာ ယမန္ မန္းဆိုတဲ့ မန္းမွာေတာ့၊ ၾကငွန္းထိပ္ပန္၊ အတူေတာ္မရွိပါတဲ့၊ မုနိျမတ္စြာ စိႏၲေယ်ာ္ကျဖင့္ အရွိန္ေတေဇာ္ မီးဝင္၍ခစဥ္က၊ ျမန္မာ့ဘုရင္တို႔ တို႔ဘုရားမွာလ၊ ကုလားျပည္ပါေတာ္မူမို႔လို႔၊ ပဏၰာေတာ္အယူ အခြန္တိုးေစလို႔၊ ျမန္မာေပၚဇမၺဴ တံခြန္က်ိဳးျပန္သနဲ႕၊ ကြၽန္မ်ိဳးမၾကည္ျဖစ္ရတဲ့၊ သည္ေခတ္ ဆရာႀကဳံခဲ့သမို႔၊ တဒါ႐ုံစိတၱကၡဏကေလးေတာင္မွ၊ တအာ႐ုံ စိတ္လက္ခ် ခ်မေအးေသာ္လဲ၊ ယခုအႏွီတႀကိမ္တြင္ အမႈသည္ စပိန္ရွင္ဘုရင္ႏွင့္ဘဲ ေအးေရာ့လို႔၊ ကိန္းေသေအာင္ က်ိန္းေခ်လိဳ႕ေပးလိုက္တဲ့ျပင္၊ အေရးပုံဘာလိုလိုေၾကာင့္၊ ကဗ်ာပဟိုရ္ စာဆိုလို႔တီးလိုက္ကဲ့၊ (အမယ္မင္း) အတီး သမယကအတိတ္ရာဇာ အေပါင္းတို႔မွာျဖင့္၊ ထီးသမတ အရိပ္အရာ ေတာင္ေျပာင္းရသတဲ့၊ (အို ... သမီးတမွ် − ၿမိီး ဒကမတို႔ရဲ႕) ဪ၊ .... မီးခတဲ့ နိမိတ္က တဆိတ္ကမွ မေကာင္း။ (သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း)
(၁၃) ေ႐ႊဒဂုန္ဘုရားတိုင္ ေလးခ်ိဳးႀကီး.....
၁၉၂၃ ခုႏွစ္တြင္ အမ်ိဳးသားေကာလိပ္ပ်က္သြားၿပီးေနာက္ အညာျပန္ၿပီး ဘြိုင္းေကာက္ဋီကာေရးရင္း ရန္ကုန္ ဗဟန္းကို လြမ္းပုံကို ေရးဖြဲ႕ထားျခင္း ျဖစ္သည္။
၁။ တေဇယုံ ေခ်ာင္ေတြ ျမႇောင္ေတြျမန္းခဲ့ရပါေတာ့၊ ေ႐ႊဒဂုံေတာင္ေျခခပန္းတြင္မွ၊ ေညာင္သေျပပန္းေတြႏွင့္ သြန္းကနဲ႕ ကသိုဏ္းေရျဗဟၼစိုရ္၊ (ကြယ္တို႔ရယ္) ေအာင္ေျမဘဟန္းဆီသို႔ လြန္းရဲ႕မွိုင္းေ႐ႊကိုယ္။ ။
၂။ ဪ .... ဇရပ္အမတို႔ကိုလ၊ အမွတ္ရမိတဲ့ျပင္၊ ကႆပေထရ္အရွင္ ဆရာစံတဲ့၊ သာလာယံ အထိကရေက်ာင္းရဲ႕ျပင္၊ စာဝါတညံညံ တပည့္မအေပါင္းေတြႏွင့္၊ မဂ္ေၾကာင္းဖိုဝင္လွည့္ေပမဲ့၊ အရိယာလကၤာေခၚသည့္၊ မဂၤလာအေက်ာ္ အေမာ္ အရံအတြင္းရဲ႕ျပင္၊ မွန္ကင္းေနဒရင္သို႔၊ ေျမပလႅင္ ေ႐ႊက်င္တိုက္ဆီသို႔၊ ဦးခိုက္ခါ ပဏာလႈံလို႔မို႔၊ အညာရဂုံ ေတာဟိတ္ ဝါသနာမေသးသူက၊ တအာ႐ုံ မေနာစိတ္မွာ မေအးေသာ္လဲ့၊ ေတြးဆ ၾကည္ညိုတယ္ေနာ္ကြယ္၊ ေဝးကမွီခို။ ။
၃။ စိန္စမုတ္အေဆာင္ေဆာင္ အလွ်ံမေနာ္ပတၱျမားေတြႏွင့္၊ သိဂၤုတ္ေတာင္ ဆံေတာ္ဘုရားကိုလ၊ ဪ ... အမ်ားေသာ တပည့္ေတြနဲ႕ − ကဝိ ေတာင္းဆုဆို။ ေကာင္းမႈ ထိုထိုရယ္ႏွင့္ − ဓမၼေ႐ႊဗ်ာေကြၽး။ (ေကသာရယ္) ၎ကုသိုလ္ကိုျဖင့္ အမွ်မွ် ေဝကာေပး။ ။
၄။ ေကာလိပ္အပ်က္တြင္ ေဇာစိတ္လက္ ဆရာမ႐ႊင္သနဲ႕၊ အညာတခြင္ တခါလွည့္ခဲ့ၿပီး၊ ညာတိ အေျခအေနဂုဏ္မေသးေပတဲ့၊ ဇာတိေျမ အလုံေက်းေပေပါ့၊ မုံေ႐ြးမွာတေႏြၾကာေတာ့၊ ေဇယာသူေကသာတို႔ပင္ေပသမို႔၊ အခြင့္ႀကဳံရာ တြယ္ေရာ့မကြဲ႕လို႔၊ ပုညာစြယ္ ေတာင္ခါးပန္းတြင္မွ၊ ေအာင္ပန္း ကဗ်ာဂီတာတို႔နဲ႕ ေရွာင္လမ္းယာယီသာဘို႔လို႔၊ ဆရာသည္တဝါမွာ − ပါရမီ မာလာကေလးတို႔ရဲ႕ျပင္၊ ေဆးေပးမီးယူ ၂ က်ိပ္ေက်ာ္မွ်တြင္မွ၊ အႏွိပ္ေတာ္ ဒကမေတြစုံညီညာႏွင့္၊ ယမုန္သီတာ ေတာင္ေျခဝိုင္းေပတဲ့၊ ဘုံသီဟာ ေအာင္ေျမကသိုဏ္းတြင္မွ၊ (အမယ္မင္း) သမိုင္းအေလ်ာက္ တဂိုဏ္းမေထာက္တဲ့ ေၾကာက္ဖြဲ႕ျပည္႐ြာအေရးေပမို႔၊ ဪ .... မွိုင္းတေယာက္ အႏွီတဝါမွာျဖင့္ မေအးရေပဘု၊ (စႏၵာရယ္) စစ္ကိုင္းေခ်ာက္ဆီက ဘြိုင္းေကာက္ဋီကာေရး။ ။ (သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း)
(၁၄) ဘဟန္းေကာလိပ္သပိတ္သြတ္ပုံႏွင့္ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားတိုင္ေလးခ်ိဳးႀကီး.....
၁၉၂၀ ျပည့္ႏွစ္ သပိတ္မွ ေပါက္ဖြားခဲ့ေသာ အမ်ိဳးသားေကာလိပ္ပ်က္သြားျခင္းကို အေၾကာင္းျပဳ၍ အထက္အညာ စစ္ကိုင္းသို႔ ျပန္ၿပီး တရားအားထုတ္ေတာ့မည့္ အေၾကာင္းကို ေရးဖြဲ႕ထားျခင္းျဖစ္သည္။'
၁။ သိပၸံေက်ာင္းႀကီးအေသမွာ သပိတ္သြတ္တဲ့ဆြမ္းေတြႏွင့္၊ အဓိ႒ာန္ေကာင္းခ်ီးေဒသနာ ပရိတ္႐ြတ္သနဲ႕ မန္းခဲ့ပါရဲ႕၊ (ဪ) က်မ္းေဟာ တိတ္အႁမြက္မွာေတာ့၊ ဆန္းေသာနိမိတ္အတြက္ေပထင့္ တခက္ရန္ကုန္မသာ။ (အိုကြယ္) ဘဟန္းေကာလိပ္ပ်က္ေပမဲ့၊ ကမၼ႒ာန္းေဇာစိတ္ကလဲ တဖက္ေပမို႔၊ အထက္ျပန္႐ုံသာ။ ။
၂။ ဪဇမၺဴထီးေတြတဲ့ကြဲ႕၊ အယူသီးၾကတဲ့၊ လူႀကီးလူက်ယ္ေတြေပါ့၊ ဆူမဟယ္ ပူမဟယ္ ဒလေပ အနိုင္အပိုင္ျပဳခ်င္တဲ့၊ အပူသယ္ႏွစ္ေတြ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈတြင္ျဖင့္၊ (လွိုင္ − ပု − ေက်ာ္) သပိတ္သမားေတြရဲ႕ျပင္၊ ပဋိကၠရားႏႉးကာႏွပ္သလိုပ၊ ႏွစ္က်ိပ္တပါး မႉးလ်ာမတ္ေတြကလဲ၊ ပလူးစရာအတတ္ဝယ္၊ ပူးကာသတ္မယ္ ေကာင္စီဝင္လို႔မို႔၊ အေႏွာင္ျပည္အင္ ကြဲရွာသေန႕ရယ္က၊ တေကာင္ တေကာင္ ထီမတင္ ဇြဲမာမာနဲ႕ ေခြ႕ၾကေလေတာ့၊ မေစ့နိုင္ ယေန႕တိုင္ေအာင္ မိုက္ခ်ိန္ႏွင့္၊ အခိုက္အခါႀကိမ္လို႔မို႔၊ မဏာမၿငိမ္ တာဝတိန္သို႔ ေျပာင္းရွာတဲ့ ေက်ာင္းမသာ ေကာလိပ္ ဈာပနကိုျဖင့္၊ ေပါင္းသဟာ ေတာမိတ္ လာလာသမွ်တို႔ႏွင့္၊ ျပာခ်ကာကိစၥတုံးၿပီမို႔၊ အနိစၥအလုံး တေထာက္ေဟာရမွာျဖင့္၊ ေမ်ာက္ေတာ တဂုဏ္လွ်မ္းေပတဲ့၊ ေအာက္ေၾကာဒဂုဏ္ဘဟန္းဆီကကြဲ႕၊ ဘုံခန္းသူ ဘရဏီပမာတို႔ႏွင့္၊ သည္တဝါမွာ အႏွီဆရာျဖင့္ မၿမဲသာဟု၊ မခြဲသာ ခြဲသာႏွင့္ထားပါလို႔၊ မလႊဲသာ လႊဲသာနဲ႕ သြားရပါေတာ့၊ မသြားပါနဲ႕ မသြားပါနဲ႕လို႔ တားကာ တားကာ ဖ်က္သူေတြကို (ေနာ္ကြယ္)၊ သနားတာကလဲ တဘက္ မ်ားစြာမွခက္ ခက္ၿပီး၊ ဪ ... အားနာရက္ပါ။
၃။ ကြၽန္ဝယ္ရာအဆစ္ပါတဲ့ မွိုင္း မွာျဖင့္၊ မြန္နယ္မွာ ေခတ္ၾကသနဲ႕ မဆိုင္းသာဘု၊ ျမစ္အညာစကိုင္းကိုတဲ့ ျပန္ေရာ့မကြာ၊ (အို) ကံေပါ့ကံအရာရယ္လို႔ စိတ္မွာထား၊ (ေဘဒါရီရယ္) အႀကံမေရွာ့ ႀကံမွာက ခ်ိတ္ေတြျပာေတြနဲ႕ ဝိဇၨာတရား။
၄။ စိန္မုတ္ေဆာင္ပ်ံေလေလ့၊ စိန္မုတ္ေဆာင္ပ်ံ၊ သိဂၤုတ္ေတာ္ကမာၻယံက၊ သေဂါင္ယံေက်ာ္ေက်ာ္မွာ ေရာင္လွ်ံေတာ္ကလဲမူးသနဲ႕၊ ဖူးထိုက္တဲ့ဆရာကို ဦးတိုက္စရာ အတိတ္ကယ္ႏွင့္၊ သာဟိတ္ျဗဟၼစိုရ္ ေဖ်ာ္ေဖ်ာ္သြန္းၿပီး၊ ဗ်ာဒိတ္ ကိုယ္ေတာ္ၫႊန္းေရာ့သလားလို႔၊ ဆြမ္းကြမ္းအေဖ်ာ္ယမကာအစုံျဖင့္၊ ဓမၼာ႐ုံဝသီမခ်ိဳ႕သူတို႔ႏွင့္၊ တအာ႐ုဏ္သြားခ်ည္စို႔ရယ္လို႔၊ အမ်ားညီဘို႔ရာ ေက်ာက္စည္ထိုးတဲ့ျပင္၊ ဪ − အအိပ္နည္းမျဖင့္၊ သိပ္ၿပီးကဲသယာေတြကို၊ စိပ္ပုတီးဆြဲကာ တမ်ိဳးရယ္နဲ႕၊ အင္း − အအိပ္ဘဝကို ဘဲ တကိစၥမွတ္ၾကတဲ့၊ အနိစၥခမ်ာေတြကို − တဆိတ္ထကြာလို႔ ႏွိုးႏွိုးၿပီး၊ မိုးလင္းေတာ့မယ္ ေရာင္နီအလာ၌၊ ေနာင္အရွည္ၾကာ အလြမ္းေျပရႈေစဘို႔၊ အေစာင္ေစာင္ဋီကာက်မ္းေတြျပဳခဲ့တဲ့၊ မန္းျပည္သူ႕ဆရာ အႀကံကုန္လို႔မို႔၊ ကံမဆုံ ရန္ကုန္ကအထြက္တြင္မွ၊ ဪ .... ေအာက္ၿမိဳ႕ျပန္ခ်င္ေပမဲ့၊ ေနာက္သို႔တဖန္ေရာက္ဘို႔ရန္ကလဲခက္မွာမို႔၊ အသက္သခင္မစႏၵာရဲ႕ျပင္၊ အက်ယ္သံသရာမွာ ဘယ္နံအခါမွမမုန္းနိုင္တဲ့ ၿပဳံးၿပဳံးကေလး ေဒၚေ႐ႊစိမ္းတို႔ႏွင့္၊ အေဖာ္အေ႐ြထိန္းကာ ေတာင္ေတာ္တက္ခဲ့ၿပီး၊ ျပစ္ခ်က္အရာရာ သက္သာဘိေအာင္ပ၊ ရွစ္မ်က္ႏွာ လက္်ာလွည့္ၾကတဲ့၊ တပည့္မ − ေဝေနယ်ာတို႔ႏွင့္၊ စိငွငွေသေသခ်ာခ်ာပ၊ ေစတနာေဇာသဒၶါဗလဝရယ္ႏွင့္၊ ကေဝဆရာ ေယာဂါဝစရငယ္က၊ (အမယ္မင္း) ေတာအညာဒကမေတြနဲ႕၊ ရဂုံျမန္ေပၚတခြင္အသြားတြင္မွ၊ ဪ .... မေနာပဏာမ ေထာမနာသခဲ့ပါရဲ႕၊ (အို) ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဒဂုံဆ့ေတာ္ရွင္ဘုရား။ (သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိုင္း)
(၁၅) ေ႐ႊတိဂုံေစတီဘြဲ႕ေတးထပ္ႀကီး.....
ေလအဇဋာ ေဘြခ်ာေမာက္တြင္မွ၊ ေရဗလဝါ ဧရာေဆာက္ပါလို႔၊ ေျမပထဗ်ာ ေသလာေက်ာက္ကိုလ၊ ေ႐ႊခေနာက္မ႑ိဳင္။ ဘူမကိုဋ္ မူသမိုက္ ထူအစိုက္ ႀကံ့ခိုင္တယ္၊ ပ်ံ့ႀကိဳင္လွိုင္သတင္း။ ။ တိမ္ထပ္ၫြန႔္ ထိမ္လွ်ပ္တြန႔္ သိမ္ျမတ္ကြန႔္ ေဝဇယန္ငယ္၊ ေနအလွ်ံကြၽန္းေတာင့္မွန္ကင္း။ ။ မြန္တိုင္းက ဝွန္လွိုင္းလို႔ ခြၽန္သမိုင္း နာဂတင္ဝယ္၊ ရာဇဝင္ေျပာင္လင္း။ ။ ေထာမနာ ေျပာရာယြင္းနိုင္ဘူး၊ ေလာကဓာဩဘာသင္းေပေတာင့္၊ သာခင္းပုံ႕ နိကာယ္။ ။ သတၱဘန္ ဝန္းရံခပါလို႔၊ ကပ္ကမၻံ ကြၽန္းဟံသကိုျဖင့္ ထြန္းျပန္ရ ထုံးပုံ႕အက်ယ္။ ။ သေရတိုးတက္ ရေဝကိုးမ်က္ တေစရိုးရက္ မိုးထက္နယ္မွာ၊ ၿပိဳးျပက္လွ်ပ္ႏြယ္ တိမ္ေတာင္ၾကားက၊ ၿဖိဳးလက္သပၸါယ္ ထိန္ေျပာင္လႊားလို႔၊ စိန္ေျပာင္ျမသား ႏွစ္ပါးေမြသရီ၊ ပတၱျမား ေ႐ႊေစတီ။ ။ ဆန္စုန္သကာလ၊ ဈာန္ဟုန္ဗလဝ၊ သန္−ဂုန္−ပ−−မ−ယ်၊ ဗ်ာသခ်ီတယ္၊ ဌာနဝတီ ေမာ္ကြန္းတြင္လွေလး။ ေျခာက္ေရာင္စုံတို႔ ေတာက္ေလာင္ဟုန္လို႔ ေနာက္ေနာင္ႀကဳံဘို႔ ဂုဏ္မို႔ေဝတယ္၊ စုံပ်ိဳ႕မီးေရ ေ႐ႊတိဂုံပေလး။ (ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၆) သုံးခ်က္ညီေတးထပ္.....
ရဂုံမွာ အထုံေႂကြ႕ပါလို႔၊ ဒဂုံေ႐ႊ႕ ျမတ္ဆံ၊ ဝသုန္ေျမ့ ရပ္ဌာန္ဝယ္၊ သတၱဘန္ ပတ္ကုံး။ ။ တင့္႐ႊန္းတဲ့ ပင့္လြန္းေညာင္မွာ၊ ျမင့္ထြန္းေအာင္ ေပးဘြဲ႕ဗ်ာထုံး။ လူနတ္တို႔ ဘူျမတ္က်ယ္တြင္၊ မူမွတ္ဘြယ္ ၫြတ္႐ုံး။ ။ ဂူထပ္ခ်ယ္ ဝတ္သုံးလို႔၊ အထြတ္ဆုံးေခါင္တင္။ ။ ထူပါမွာ စူဠာဓာတ္ေသာ္မွ၊ တူစြာမွတ္ ႏွိုင္းဘက္မျမင္။ ။ လြမ္းသြဲ႕လို႔ ဆန္းတဲ့အင္ကို၊ ျငမ္းခ်ဲ့ထြင္ စာသလို႔၊ ထာဝရ တည္ကမာၻ၊ ထြန္းစိမ့္ရွည္ၾကာ။ ။ ပုံရိုက္ဘို႔ ႀကဳံႀကိဳက္လာတယ္၊ ဆုံလိုက္တာ ဉာဏ္စြမ္းတို႔ေလး။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၇) သိဂၤုတၱရေတာင္ေတာ္ဘြဲ႕ သုံးခ်က္ညီေတးထပ္.......
ဝသုန္တြင္ − ဒဂုံစက္ကိုလ၊ ယမုႏၷက္ ဟီညံ၊ ဗလုံတက္ ဒီသံငယ္၊ နရီမွန္မလြဲ။ ။ ေဘြခ်က္သို႔ − ေခြလ်က္ဆိုင္သည္။ ေရယက္ၿပိဳင္ − လွိုင္းပန္းပြင့္ႀကဲ။ ။ နဂရိုက္က − တတိုက္ေဘာင္တြင္၊ မကိုက္ေထာင္မိုကဲ၊ သမိုက္ေျပာင္ရိုရဲလို႔၊ ဗိုလ္ခပဲဝန္းက်င္။ ဓာတ္ဆံကို − ျမတ္ဉာဏ္ေလာင္း၊ ကပ္ပန္ေတာင္း − ဦးၫြတ္ခါတင္။ ။ ေတာင္ထက္က − ေဖာင္မဂၢင္ကို၊ ေဆာင္လက္ငင္႐ြယ္လွမ္းလို႔၊ တြယ္ျငမ္းသိဂၤုတ္ဆို၊ တိုင္းမြန႔္ ဗဟို၊ ေျမထုက ေန႐ုမိုရ္တယ္၊ ေကတုဆို မွန္ကင္းပေလး။ .... ။ (ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၈) တိဂုံဆံေတာ္ရွင္ဘြဲ႕ သုံးခ်က္ညီေတးထပ္.....
ကိုးဆယ္မွာ−ကိုးသြယ္ေလွာက္၊ ၿဖိဳးကယ္ေမာက္စုံခြင္၊ မိုးနယ္ေအာက္ဘုံျပင္တြင္၊ ဂုဏ္ဒုရင္ေနမီး၊ စံထြန္းလို႔−ဖန္ၫႊန္းေလ၊ ရံဝန္းေ႐ႊ သိဂၤုတ္ေတာင့္ထီး။ ။ ေကြ႕လမ္းႏွင့္ ေဘြခန္းေခ်ာင္မွာ။ ေရွ႕စမ္းျမႇောင္ေတြစီး၊ ေျမ့ဆန္းေခါင္ ေဝညီးလို႔၊ သေရႀကီး ဩဘာ။ ဝသုန္မွာ တဘုံလက္၊ ဒဂုန္စက္တိုင္းမြန္ခ်က္ညွာ။ ။ ထိန္လက္တဲ့ တိမ္အတက္ခ်ာမွာ၊ သိမ္လက္ခါေရာင္ကြန႔္လို႔၊ ေတာင္ၫြန႔္ ဒဂုံဆံ၊ သုံးလူ႕ထိပ္ပန္။ ။ ဘဝဂ္က − ဂယက္ပ်ံေအာင္၊ နက္ထံေက်ာ္ေစေပ့ေလး .....။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၁၉) တိဂုံေစတီေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္.....
အစီ − အရီ − နဒီဝိုက္၊ မဟီမ႑လိုက္ေျမနဂိုရ္၊ ဝတီဟံနဂရိုက္ − −ေ႐ႊဗဟိုဝယ္၊ ေခါင္မို − −ေရာင္စို − ေမွာင္ကိုထြင္း။ ။ မိုးျမင့္ − ဝိုးဝင့္ − ကိုးခြင့္နယ္မွာ၊ ၿဖိဳးတင့္ အက်ယ္ − သိဂၤုတ္ေတာင္ေတာင့္မင္း။ ။ ထုံးကြန႔္သုံးမြန႔္ − ကုန္းၫြန႔္ေျမမွာ၊ ႏႈန္းဓြန႔္မေသြတေစတင္း၊ ဘုန္းဝွန႔္မေဟ − သေရလင္းလို႔၊ အေနလဝင္း ျပန႔္ထိန္ညီ။ ။ ျမတ္သူ − ထပ္တူ − ကပ္လႉေၾကာင္း၊ နတ္လူ အုပ္ေဆာင္း − တုပ္ေညာင္း ေမြသရီ။ ။ သိန္လွ်ပ္ − ရွိန္ျဖတ္ − စိန္ျမတ္စီတယ္၊ အထပ္အညီႏွစ္လီခြဲ၍၊ ဝဇီရိုးရဲ − မိုးထဲေဖာက္ယူ၊ စိုးကဲ ေျခာက္ေရာင္လူ။ ။ လုံးစုံ႕အုံးအုံ႕ ဘုန္းလုံ႕တူတယ္၊ သုံးဘုံ႕ႏွစ္ဆူ ေ႐ႊတိဂုမၺေလး .....။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၂၀) သိဂၤုတၱရေတာင္ေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္......
ဖလ္ေျမ မွန္ေျမ ရံေဝဘိ၊ စံေ႐ႊအတိ ျပည့္ခ်က္ညွာ။ ။ ဟံေဘြမဟိ စည့္မ်က္ႏွာဝယ္၊ ရွက္ျဖာ ဆက္ကာ စၾကာမ်ိဳး၊ မီးဓာတ္ ညီးလွ်ပ္/ ႀကီးမတ္ေျပာင္တယ္၊ ထီးဓာတ္ တန္ေဆာင္ မွန္ကင္းထူလို႔မိုး။ ။ ထုံးျဖစ္ ဘုံးလွစ္ က်ဳံးရစ္သြယ္တယ္၊ ကုန္းျမစ္အက်ယ္ သိန္မညွိုး။ ။ သုံးေခတ္အလယ္ ရွိန္တန္ခိုးႏွင့္၊ ပုထိုးေတာ္ျမတ္ တိဂုံရွင္။ ။ ေမႊးၾကဴ ေရးယူ ေရွးမူတိတ္၊ ေလးဆူတံဆိပ္ ဗ်ာဒိတ္ၫြန႔္သိုက္ဝင္။ ။ အဆင့္ အရင့္ ပလႅင့္ျပင္ဝယ္၊ တခြင့္တခြင္ နာရီလင့္လို႔။ ရာသီအိမ္သင့္ ခ်ိန္ပြင့္တေစ၊ သိရ္တင့္ သိရ္သေရ၊ နတ္နန္းဘုံေ႐ႊ႕ ျမတ္ပန္းခုံေကြ႕ ပုံေ႐ႊ႕ေႂကြတယ္၊ ထုံေငြ႕ ေဝေဝ သိဂၤုတ္ေတာင္ပေလး။ ။
(ဆရာ ဦးေဝ)
(၂၁) သိဂၤုတၱရကုန္းေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္......
လွ်ံျဖာ − မႏၷာ − ရံကာခ၊ တိုင္းရာမည ၾကက္သေရ၊ ႏွိုင္းစံသကၤ − စက္ရေဝလို၊ တက္ေန − လက္ေဝ − ထက္ေတြစြန္း၊ ေျမဒြန႔္ေရၫြန႔္ − ေခြကြန႔္သြယ္တယ္၊ ေဟမဝန႔္ႏွယ္ − ႏွာေမာင္းညွာတဲ့ကြန္း။ ။ မဆြ − ဂဇ− − ဘဝေပ်ာ္။ တပသေက်ာ္ ေပၚလာထြန္း၊ အမတေမွ်ာ္ − ေမာ္ကာၫႊန္း၊ ေဘာ္ရွာမိန႔္ခြန္းျပန္ႏႈတ္လွယ္။ ။ ရွိန္လြင္ − တိမ္စဥ္ − ဘိညာဥ္ျမန္း၊ သိမ္ျပင္ၾကငွန္း − စံခန္းခိုၾကတယ္။ ။ ၿဖိဳးလွ − ရိုး႐ြ − မိုးကၾကယ္လို။ ကိုးဝကိုးဆယ္ − ကုန္းငယ္မ်ားႏွင့္ ဘုန္းႂကြယ္ဘုရား ေလးပါးေမြသရီ၊ ကိန္းစံ သၪၨာလီ။ ။ အဆင့္အရင့္ − အတင့္ညီတယ္၊ အဘြင့္စံမွီ သိဂၤုတ္ဆို႔စိုေလး .....။
(ဆရာ မွိန္)
(၂၂)ေ႐ႊတိဂုံညီေနာင္ႏွစ္ဆူဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္......
ကြၽန႔္ ကြၽန႔္ လက္်ာ မ်က္ႏွာစြန္း၊ ကြန႔္ ကြန႔္ ထြန္းလွ တိုင္းဟံသာ၊ ၫြန႔္ ၫြန႔္ ႐ႊန္းမွ် ႏွိုင္းစံရာငယ္၊ နတ္နန္း နတ္႐ြာ ပမာၫႊန္း။ ။ ဥတ္ဥတၱရ − သိဂၤေတာင္ဝယ္။ စိန္ျမ အေရာင္ −လွ်ပ္ပန္းႏြယ္သို႔ထြန္း။ ။ သူသူရဇၨ ေဒါင္းဗိမာန္လို၊ လက္စိန္ အလွ်ံ အရည္႐ႊန္း။ ျဖာျဖာေတဇံ − ေနဖန္ဝန္းႏွင့္၊ စံကြန္းအမရ ျမတ္ညီေနာင္။ တိုင္းတိုင္း မြန႔္ ျပည္ ဓြန႔္ရွည္လင္းလို႔၊ ၫြန႔္စည္ ပ်ံ့သင္း ႏွံ႕ဝင္း သာသနာေရာင္။ ။ သိန္သိန္ေန႐ု ေ႐ႊထုေတာင္လို။ ေလးခုအေရာင္ ၾကည္ၾကည္သြန္းလို႔၊ နဒီပတ္ဝန္းသြယ္ျဖာေခြ႐ုံ၊ ျမစ္ေပါင္းရံကာဆုံ။ ။ မဏ္မ႑လ ဟံသဘုံမွာ၊ စႏၵေငြယုန္ ၿပိဳင္ႏႈန္းပါသင့္ေလး ....။ (ဆရာ မွိန္)
(၂၃) ေ႐ႊတိဂုံေစတီေတာ္ဘြဲ႕ ရွစ္ဆယ္ေပၚေတးထပ္.....
ဂီဝါ − နီလာ −ရီကာတန္း၊ ညီညာရွက္လွ်မ္း − ကြက္ဆန္းခ်ယ္၊ ဋီကာလက္သန္း − ထြက္က်မ္းသြယ္လွ်င္၊ ပန္းဘြယ္မွန္း႐ြယ္ဆန္းၾကယ္ေတာင္း၊ ၿမိဳင္ရပ္ − ဆိုင္ပတ္ − ခိုင္ခ်ပ္႐ုံတယ္။ လွိုင္ထပ္အငုံ − ကိုက္ဖူးတံကေလွာင္း။ ေဂၚပြင့္ − ေဇာ္ရင့္ − ေမွ်ာ္တင့္ေဝတယ္၊ ေမာ္ျမင့္နေဘမေဝေဆာင္း၊ ေလွာ္ပြင့္အေ႐ႊ − သေရေညာင္းလို႔၊ သေျပေတာင္ေစာင္း ျမလက္်ာ၊ ၊ ကိုးဂုဏ္ − ၿဖိဳးစုံ − စိုးၿခဳံလႊမ္း၊ မိုးဘုံၾကငွန္း − စံျမန္းမြန႔္ခ်က္ညွာ။ ။ ထိန္လွ်ပ္ရွိန္ျမတ္ − တိမ္ထပ္ခ်ာမွာ၊ သိန္ျမတ္ရတနာ ၾကဴၾကဴသင္းလို႔၊ ထူထူပါမင္း − သာခင္းၿငိမ့္စည္၊ ဗ်ာရင္းမိန႔္ေတာ္တည္။ ။ ေဆာင္ကြန႔္ − ေရာင္ဝွန႔္ ေတာင္ၫြန႔္လည္မွာ၊ ေနာင္ဓြန႔္အရွည္ − ေ႐ႊတိဂုဏ္ပေလး ....။ (ဆရာ မွိန္)
(၂၄) သိဂၤုတၱရေတာင္ေတာ္ဘြဲ႕ ေတးထပ္ဆန္း.....
စကၠဂႌ − ေ႐ႊဗ်ာရင့္ပါလို႔၊ မဂၢဂႌ − ေဇယာတင့္တယ္၊ ေသလာျမင့္ ေတာင္ေတာ္၊ ေဘြညာခြင့္ ေခါင္ေမာ္ကို၊ ေနာင္အေဟာ္ကပ္လုံး။ ။ စန္းစႏၵျ − နန္းဖန္ႂကြ − ျမန္းဈာန္ထ − သုဓမၼာကို၊ ဓမၼဳနာထီးျဖန႔္လို႔ဖုံး။ သိမ္းသြဲ႕သြဲ႕ ယိမ္းႏြဲ႕ႏြဲ႕ တိမ္းငဲ့ငဲ့ − ေ႐ႊမၪၨဴလို၊ ေလျပည္ယူႀကိဳင္ဆုံး၊ ေ႐ႊျပည္သူခိုင္ကုံးဘို႔၊ ၿမိဳင္လုံးျပည့္ပန္းစုံ။ ။ ဝါညိုေ႐ႊ − ညီအညို႔ရယ္ႏွင့္၊ ျပာခိုေျပ − ဝဇီတို႔လို၊ ပန္းခ်ီငို႔ − ေဒါင္းလည္ဆစ္ပုံ။ ။ ဝင္းဝင္းလွ်ံ႕လွ်ံ႕၊ ညွင္းညွင္းညံ့ညံ့၊ သင္းသင္းပ်ံ့ပ်ံ့ − ရနံ႕ထုံတယ္၊ တသန႔္တဖုံ − ဒုမၼာသင္းလို႔၊ ငုံလႊာပြင့္ကင္း ကန္ေတာ္မဂၤလာ။ ရစ္ဝန္းရံဆို႔ကာ။ စုံဘဟန္းေျမ့၊ တပုံဆန္းေပ့၊ နဂ႐ုံနန္းေဘြ႕ − ပန္းေမြ႕ရာမွာ၊ စန္းေငြ႕ကမၸလာ − ေရာင္လင္းပါလို႔ေလး။ ဇာမရီသို႔၊ ပါရမီမို႔၊ တာပသီသို႔ − မွီၾကရွာတယ္။ သီဟရာဇာ − ေတာင္မင္းေပမို႔ေလး .....။ (ဦးေက်ာ္ရ)
(၂၅) ေ႐ႊတိဂုံေစတီေတာ္သမိုင္း၊ ပန္းၿမိဳင္လယ္သို႔လိုက္ေသာ ယိုးဒယားဖိန္းခ်ားႀကီး.....
မိုး − ဣႏၵာ၊ တည္လာ − ဖန္၊ စံေ႐ႊနန္း၊ ရံေထြဆန္း ရစ္သန္း ေရယဥ္သြယ္၊ ေငြမင္ျခယ္၊ ျပင္က်ယ္ ပင္လယ္ကမ္း၊ ျမင္ဖြယ္လြမ္းလို႔ − တမ္းဆိုေယာင္ကာ၊ ဟံသာတိုင္းႀကီး ေအာင္ခ်ာေျမ၊ ေဝရီေသြၿပီကုန္ရာ − သာေမာစြာ ဝတႎ သာ − နိမၼာတူဖြယ္ႏႈန္း၊ ေလးဆူေမြေတာ္ စံေပ်ာ္ဘုန္းပါ၊ ေတဇာခ်ဳန္းတယ္ − ကုန္းျမတ္စြာ x၊ တိဂုံရွင္ျမတ္ဖ်ား ေစတီယာ x၊ ေ႐ႊစာထြင္သမိုင္း၊ တင္တိုင္းသာ ခါပိုင္းျဖတ္ညီေလ၊ တိုင္းျမတ္မဇၩိေမ၊ ျပည္ − −ေ႐ႊကပၸီနန္း၊ ျမန္းစံေတာ္မူ၊ သုေဒၶါမင္း ျမတ္ရာဇူ x။ ေတာင္ညာမာယာ ေဒဝီဖြားျမင္၊ တိုက္တေသာင္း ရိုက္ေညာင္း ထိန႔္ထိန႔္ဆူ၊ သုံး႐ြာဓမၼာ ေ႐ႊစည္တီးေတာ္မူမည္၊ ႀကီးျမတ္ဗုဒၶကၤူ၊ ျမဴ x မ်ားျပားရန္ ေထြ x ငါးပါးမာန္ကိုေႁခြ၊ ေအာင္ေျမမြန္ျမတ္ေသ၊ ေဗာဓိမ႑ိဳင္၊ ဝိဇၨာသုံးဆူဉာဏ္ပိုင္း x (ေျမအပရာဇဥ္၊ ဦးပလႅင္၊ ရတနာစိုင္၊ အေနကဇာ ရင့္က်ဴးအစဥ္၊ တဏွာနိုင္၊ နတ္ျဗဟၼာအေပါင္းသဟံ၊ အျမတ္ပ႒ားန္တြင္၊ လွ်ပ္ပန္းေျခာက္ေရာင္ဆိုင္၊ ျပန႔္လွိုင္ ဆယ္ဒီသာ၊ ခ်ီကာထိုမွ စံရွာ၊ ရာဇာရတနံ၊ ထူးျမတ္ပင္ရိပ္ၿမိဳင္)၂။
နိုင္ငံတိုင္း ျမတ္ဥကၠလာ၊ ညီေနာင္ႏွစ္ပါးတို႔ ျပည္ေဘာင္အျခားကိုသာ၊ ကုန္သည္ တဖုႆ − ဘလႅိကာ၊ မေဇၩခန္းကို ကူးသန္းလည္းေရာက္ခါ၊ မင္း − ႐ုကၡနတ္ရွင္၊ ျမင္ေစကိုယ္ထင္လ်ား၊ (မ်ားစြာ၊ ငါးရာလွည္းကိုတား၊ ျမတ္ဘဂဝါ ကပ္ကာလႉဖို႔ၾကား၂)။ ႏွစ္ပါးညီေနာင္ေလ − ဘုန္းေခါင္ေျခေတာ္ရင္း၊ ေဒြးဝါစိ သရဏဂုံ၊ ခံလွစ္ယူ − ရွစ္ဆူဆံေတာ္ႏွင္း၊ ေမြေတာ္ရင္း ရွိရင္း၊ သြားဌာပနာ − ကုန္းေတာ္ေျမ သိဂၤုတၱရာ x၊ (ျမင္ျမႇော္ သွ်င္ေတာ္မိန႔္ေ႐ႊဗ်ာ၊ ပန္ကာ ျပန္လာေ႐ႊၿမိဳ႕ကမ္း၂)။ ဗိုလ္ပါျပည့္လွ်မ္း၊ (ႀကိဳကာလွည့္တန္း၊ ၾကည္႐ႊန္း ရွိပန္းတုပ္တာ၊ ဥကၠလာမင္း ႏႈတ္ပတၳနာျခင္း လြန္မင္းသဒၶါ၊ မ်ားသူငါ ဆူျငာၿခိမ့္ၿခိမ့္သဲ၂) x ေျခာက္မည္ေရာင္ျခည္ ပ်ံကြန႔္ဝဲ x လြန္ကဲတဖန္ေနာ္ ဆံေတာ္ႀကိဳသည္ပြဲ။ ။ စိေႏၲယ်ာ၊ ဗ်ာေ႐ႊခြန္းငယ္၊ ၫႊန္းလိုက္သည္ကို ၾကည္တင္ေလွ်ာက္ၾကား၊ မိန႔္ေတာ္ခ်ိဳစြာ ဗိုလ္ပါမ်ား၊ သြားလွည့္ရွာေျခ၊ ေတာႏွင့္ေတာင္ ႏွံ႕လ်က္ေထြေထြ၊ ႂကြင္းမက်န္ မ်ားျမင္သိေပ၊ ဘယ္ဟာကို ကုန္းျမတ္သိဂၤုတ္ေဘြ၊ ဧကန္မွန္သိသူ၊ လူတြင္ဘယ္ရွိအုန္း၊ ခ်ဳန္းခ်ငိဳခ်င္၊ ညီေနာင္ေဆြးပူၾကလွ်င္ x၊ (ဝတႎသာ စိန္ကမၸလာ ဣႏၵာရွင္၊ ရႈျမင္လူ႕ခြင္ျမန္းႂကြေမး၂)။ ရွည္ၾကာဘိေဝး၊ (မည္မွာရွိေသး ညွိေတြးသိေရးခက္စြာ၊ ဤခါေျမာ္တင္း၊ ေဝယန္သနင္း၊ လ်င္ျပင္းေတဇာ၊ သက္ရွည္ၾကာ၊ ကမာၻတည္ နတ္မ်ား၂)၊ လွ်င္မ်ား ခုသာ၊ စုလာေရာက္ေစသား။ ။ ျပန္တမ္းေ႐ႊဗ်ာဆင္၊ မေနသာပင္၊ သံလ်င္ ဣႏၵကာ − ႏွိမ္ကာ ရွိပန္တြား x၊ သည္းၾကား ႐ြံ႕ကာဖို၊ ေမာ္ဘီဆို၊ နတ္အိုဆူးေလ၊ ေရာက္ေပဝင္ခစား x၊ ထက္ဘုံစံ သိၾကားငယ္ကသာ၊ ၾကားေစမိန႔္ေတာ္သံ၊ သုံးဆူျမတ္ဖ်ား ေမြေတာ္စံ၊ ျမတ္သိဂၤုတ္ထီး ေ႐ႊေတာင္ယံငယ္ ဘယ္မွာ−ၫႊန္ပါနိုင္လွ်င္၊ သိခ်င္ေတာ့သည္၊ ႁမြက္ၾကည္ေဖာ္ထုတ္ေမး၊ ေရာက္လာ စုေဝးၾကေလတာ၊ မ်ားတို႔ေဒဝတာ၊ ေတြေဝႀကံေတြး ေနစဥ္ခါ၊ ဆူးေလနတ္ႀကီးသည္သာ၊ ၾကားေလွ်ာက္တင္ကာ၊ ရွည္စြာယခင္ ျဖစ္အင္ထိုထို၊ ၫႊန္းျပဆို၊ ထက္ဘုံပိုင္မင္းႏွင့္ ညီအစ္ကို၊ ျပည္လုံးလူဗိုလ္ ႐ႊင္ျမဴးလြန္ႏွစ္ကို၊ ျမတ္သီလာ ေတာင္ျမင့္ေဘြ ရွိေဟာင္းေမြေတာ္ ထုတ္ေဖာ္႐ႊင္ႏွစ္လို႔။ ။ (ခ်ိဳေညာင္း၊ နတ္လူေအာင္ဆုေတာင္း၊ ျမတ္ရာေျပာင္းဖို႔၊ စိတ္ႀကံရည္၊ ေလးဆူေမြေပါင္း စိေႏၲတည္၊ ႀကိမ္ေပသည္ ထူးျမတ္ပြဲ၂) သုံးဘုံနတ္လူျဗဟၼာလဲ၊ ခါမစဲ ၿခိမ့္ၿခိမ့္ဆူ − သာသနာငါးေထာင္၊ ျမားေျမာင္သတၱဝါ၊ နတ္႐ြာဖိုလ္နိဗၺဴ၊ ႐ြယ္ခ်ဴ လြယ္ကူေရာက္ေစေၾကာင္း၊ ေကာင္းၿခီး ပုညမဂၤလာ၊ ပြားရာစင္ျဖဴ၊ ေလးဆူဓာတ္ပုံ တိဂုံေစတီ၊ ဦးခ်ီတင္ ၫြတ္ေပ်ာင္း။ ။ (ဆရာ ဦးၿပဳံးခ်ိဳ)
(၂၆) ေ႐ႊတိဂုံသမိုင္းဘြဲ႕ .....
တဖုႆငယ္ႏွင့္၊ ဘလႅိကညီေနာင္၊ ျမတ္ဆံေတာ္ရွစ္ေခ်ာင္း၊ စုေပါင္း၍ − ယူခဲ့ေဆာင္ x တန္ခိုးေတာ္က ေတာက္ေလာင္၊ ေ႐ႊေရာင္ေလ − ေငြေရာင္ေလ − ျမေရာင္ၿပိဳးျပက္၊ ဥကၠလာ မ်ားစြာဗိုလ္ေျခ ဆက္ပါလို႔ေလး x ျမတ္ရာဇာ − ဆံေတာ္ကိုင္ကာ − လက္ကယ္ႏွင့္ေလး x မွိုင္ေတြးလ်က္ အခါအခါ၊ ေမြေတာ္ဓာတ္ ကိန္းဝပ္က်ိန္းျမတ္ေနရာ၊ သိဂၤုတ္ကယ္တည့္ေတာင္ေသလာ၊ ဘယ္မွာေလ x ဘယ္မွာေလလား၊ နတ္ဆူးေလ၊ ရွာေဖြမိန႔္တုံ႕ျငားလို႔ေလး x ။ ေလးဆူရွင္သည္ သည္တြင္တည္ေတာ္ထားလို႔ေလး x ျမတ္စိေႏၲဖ်ားကိုလွ၊ လႉျငားပါၾက အံ့မကုန္၊ မည္ေတာ္တည္ထား ျမတ္ဖ်ားတည့္ ေ႐ႊတိဂုံ x ။ ။
သျဖန္။ ။ စိမ္းျပာလဲ့မႈန္၊ ရဂုံကမွိုင္း။ ျမဴခိုးရယ္ေမွာင္ေမွာင္ႏွင့္၊ သည္ေတာင္မွာ ေ႐ႊေရာင္ဖုံးတယ္၊ ကုန္းျမတ္သမိုင္း။ ။ (မဟာဂီတေပါင္းခ်ဳပ္က်မ္း)
(၂၇) ေတာင္းဆုျပည့္စုံ ေ႐ႊတိဂုံ.....
ေ႐ႊထီးတင္၍၊ ေ႐ႊစင္ေရာင္လွ်ံ၊
ေ႐ႊျပားမံလ်က္၊ ထက္ယံတိမ္ခြင္၊
ေကာင္းကင္ဝင္းဝင္း၊ မိုးလုံ:လင္းမွ်၊
ေနမင္းစၾကာ၊ သူရိယာလွ်င္၊
ထြန္းဝါေျပာင္ေျပာင္၊ ျခည္တေထာင္ႏွင့္၊
တိမ္ေမွာင္လင္းေပ်ာက္၊ ျပန္လာေရာက္သို႔၊
ေက်ာ္ေခ်ာက္နတ္႐ြာ၊ ျဗဟၼာကစ၊
ထိုမွအမ်ား၊ သုံးဘုံသားတို႔၊
ခုႏွစ္ပါးရတနာ၊ ကိုယ္စီပါလ်က္၊
မ်ားစြာေဖ်ာ္ေဖ်ာ္၊ ပူေဇာ္ၾကလွာ၊
လိုရာယူလွိုင္း၊ ဆုႀကီးခိုင္းက၊
ေတာင္းတိုင္းျပည့္စုံ၊ တန္ခိုးဖုံသည္၊
တိဂုံေစတီ လွ၏တည္း။ ။
ေ႐ႊတိဂုံပ်ိဳ႕ (ေပမူ)
_
ကိုးကား.....
ျမတ္ဘုရားေ႐ႊတိဂုံ. ၃၆၁၊ ျပည္လမ္း၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕: စာေပဗိမာန္။
Comments
Post a Comment