' ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ '
' ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ '
ႏွလုံးသည္ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလုံးသို႔ ေသြးလည္ပတ္ စီးဆင္းရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးေသာ ေသြးညွစ္စက္ (Blood Pump Machine) တစ္ခု ျဖစ္သည္။ သာမန္ လူတစ္ဦးတြင္ ႏွလုံးသည္ ေန႕စဥ္ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ အႀကိမ္ ၁၀၀,၀၀၀ ခန႔္ ခုန္ရၿပီး ေသြးထုထည္ ဂါလံ ၂,၀၀၀ ခန႔္ ညွစ္ထုတ္ေပးရသည္။
လူ႕သက္တမ္းတေလွ်ာက္ မရပ္မနား စည္းခ်က္မွန္မွန္ ညွစ္ထုတ္ေပးေနရၿပီး အသက္ ၇၀ အ႐ြယ္ေရာက္ပါက အႀကိမ္ေပါင္း ၂.၅ ဘီလီယံေက်ာ္ ခုန္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ အခ်ိန္ျပည့္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ရန္ ႏွလုံးႂကြက္သားမ်ားအတြက္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ အဟာရမ်ားအား ႏွလုံးေသြးေၾကာ (Coronary Arteries) မ်ားမွ ေထာက္ပံ့ေပးရသည္။
အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာမ်ား က်ဥ္းေျမာင္းလာၿပီး ႏွလုံးႂကြက္သားအတြက္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ အဟာရကို လုံေလာက္စြာ မေထာက္ပံ့နိုင္ေတာ့ခ်ိန္တြင္ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းသည့္ လကၡဏာမ်ား ေပၚေပါက္လာသည္။
အေမရိကန္နိုင္ငံတြင္ လူဦးေရ ၃ သန္းမွ ၄ သန္းခန႔္အထိ မည္သည့္ အရိပ္လကၡဏာမွ မျပသပဲ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ခံစားေနၾကရသည္။
♻ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အဓိက အခ်က္ ၃ ခ်က္.....
ေသြးတိုးေရာဂါ (Hypertension)
ေသြးအတြင္း ကိုလက္စထေရာ ပါဝင္ႏႈန္း မ်ားျခင္း (Hypercholesterolaemia)
ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း (Smoking)
ႏွလုံးေသြးေၾကာ က်ဥ္းေျမာင္းေစေသာ အျခားအေၾကာင္းအရင္းမ်ားမွာ
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ (Diabetes)
စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း (Stress)
အဝလြန္ျခင္း (Obesity)
လႈပ္ရွားမႈနည္းေသာ ထိုင္၍ အလုပ္လုပ္ရျခင္း (Sedentary Lifestyle)
အထက္ပါ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ေသြးေၾကာ၏ အတြင္းနံရံတြင္ ကိုလက္စထေရာ၊ ကယ္လဆီယမ္၊ ဆဲလ္ေသ အစအနမ်ား၊ ေသြးမႊားဥမ်ား စသည့္ ပစၥည္းမ်ား စုပုံအနည္က်လာၿပီး ထူအမ္းလာကာ က်ဥ္းေျမာင္းလာသည္။ ယင္းပစၥည္းမ်ား ေသြးေၾကာနံရံမွ ကြာထြက္ကာ ေသြးေၾကာ တစ္ေနရာတြင္ ပိတ္မိေနတတ္သည္။
ႏွလုံးေသြးေၾကာတြင္ ပိတ္မိပါက ႏွလုံးပုပ္ျခင္း (Myocardial Infarct)၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာတြင္ ပိတ္မိပါက ေလျဖတ္ျခင္း (Stroke)၊ ေျခလက္ရွိ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္မိပါက နာက်င္ျခင္း၊ အသားပုပ္ျခင္း (Gangrene) တို႔ ျဖစ္တတ္သည္။
♻ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား.....
ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ရင္ဘတ္ အလယ္တြင္ တင္းက်ပ္စြာ ခံစားရျခင္း၊ ေလးလံေနျခင္း၊ ရင္ပူျခင္း၊
ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ရံဖန္ရံခါ ဘယ္ဘက္ပုခုံးႏွင့္ ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္းသို႔ လည္းေကာင္း၊ လည္ပင္းႏွင့္ ေမးေစ့တဝိုက္သို႔ လည္းေကာင္း ပ်ံ့ႏွံ႕ နာက်င္တတ္သည္။ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ႐ုတ္တရက္ ေျပးလႊားျခင္း၊ အားစိုက္ထုတ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတတ္ၿပီး အမ်ားအားျဖင့္ စကၠန႔္ ၃၀ မွ ၅ မိနစ္အထိ ၾကာတတ္သည္။ ေခတၱ အနားယူပါက သက္သာလာတတ္သည္။
အသက္ရႉျမန္ျခင္း၊ အသက္ရႉၾကပ္သကဲ့သို႔ ခံစားရျခင္း၊ မူးေဝလာျခင္း၊
ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊
အလြန္အမင္း ေခြၽးထြက္ျခင္း၊
အနားယူေသာ္လည္း ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း မသက္သာပါက ႏွလုံးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း ျဖစ္နိုင္သျဖင့္ သတိမူရန္ လိုအပ္သည္။
♻ စမ္းသပ္စစ္ေဆးခ်က္မ်ား.....
ECG (Electrocardiogram) ရိုက္ျခင္း၊
Cardiac Catheterization
ႁပြန္အေသးစား တစ္မ်ိဳးအား ေျခေထာက္ သို႔မဟုတ္ လက္ေမာင္း ေသြးေၾကာမွတဆင့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာသို႔ Special dye ေခၚ ေဆးဝါးကုသေရးတြင္ အသုံးျပဳသည့္ စိုးေဆးတစ္မ်ိဳးအား ထုတ္လႊတ္၍ ဓာတ္မွန္ရိုက္ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ေသြးေၾကာက်ဥ္းရာ ေနရာကို သိနိုင္သည္။
ရင္ေခါင္း ဓာတ္မွန္ (Chest X-ray) ရိုက္ျခင္းျဖင့္ ႏွလုံး အေျခအေနကို ၾကည့္ရႈျခင္း၊
ေသြးအတြင္း ကိုလက္စထေရာ ပါဝင္ႏႈန္း စစ္ေဆးျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ စစ္ေဆးျခင္း၊
♻ လိုက္နာရမည့္ အခ်က္မ်ား.....
တိရစာၦန္အဆီမ်ား၊ ဝက္သား၊ အမဲသားကဲ့သို႔ နီေသာအသားမ်ား၊ ၾကက္ဥအႏွစ္၊ အဆီဓာတ္ျပည့္ ႏြားနို႔ႏွင့္ နို႔ထြက္ပစၥည္း စေသာ ကိုလက္စထေရာ ႂကြယ္ဝသည့္ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္၍ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ အသီးအႏွံမ်ား၊ အဆီဓာတ္ နည္းေသာ ႏြားနို႔၊ ငါး၊ ၾကက္၊ ဘဲ ကဲ့သို႔ ျဖဴေသာ အသားမ်ား၊ ဂ်ဳံ၊ ေျပာင္း၊ လူး၊ ဆပ္ကဲ့သို႔ ႏွံစားသီးႏွံမ်ားကို စားသုံးပါ။
ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ ႏွလုံးေသြးေၾကာအတြင္း ေအာက္စီဂ်င္ ပို႔ေဆာင္မႈကို အဟန႔္အတား ျဖစ္ေစသျဖင့္ လုံးဝေရွာင္ၾကဥ္ သင့္သည္။
သင့္တင့္ေသာ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေဆာင္ရန္၊
ေသြးတိုးႏွင့္ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ ရွိပါက ေရာဂါအတြက္ ၫႊန္ၾကားထားသည္မ်ားကို လိုက္နာရန္၊
စိတ္ဖိစီးမႈကို ေရွာင္ၾကဥ္ရန္၊
♻ ေဆးဝါးကုသမႈ.....
ေဆးဝါးမ်ားကို ဆရာဝန္ ၫႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း လိုက္နာ ေသာက္သုံးရမည္။
Nitrates (Nitroglycerin..), Betablockers (propranolol, metoprolol...), Calcium channel blockers (Amlodipine, diltiazem...) စသည့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ယ္ေစရန္ႏွင့္ ႏွလုံးခုန္ႏႈန္း၊ ေအာက္စီဂ်င္ လိုအပ္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးေသာ ေဆးမ်ား
ေသြးခဲျခင္းကို တားဆီးေပးေသာ ေဆးမ်ား၊ ဥပမာ Aspirin (Aspilet),.....
ေသြးအတြင္း ကိုလက္စထေရာ မ်ားေနပါက ကိုလက္စထေရာ က်ေစေသာေဆးမ်ား၊ ဥပမာ Statins (Atorvastatin, Simvastatin,....)
ခြဲစိတ္ကုသမႈ - ႏွလုံးေသြးေၾကာ လမ္းလႊဲေပးျခင္း (Coronary Bypass)၊ ႏွလုံးေသြးေၾကာခ်ဲ့ျခင္း (Angioplasty) စသည့္ ခြဲစိတ္နည္းမ်ားျဖင့္လည္း ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါကို ကုသနိုင္ပါသည္။
ႏွလုံးသည္ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလုံးသို႔ ေသြးလည္ပတ္ စီးဆင္းရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ေပးေသာ ေသြးညွစ္စက္ (Blood Pump Machine) တစ္ခု ျဖစ္သည္။ သာမန္ လူတစ္ဦးတြင္ ႏွလုံးသည္ ေန႕စဥ္ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ အႀကိမ္ ၁၀၀,၀၀၀ ခန႔္ ခုန္ရၿပီး ေသြးထုထည္ ဂါလံ ၂,၀၀၀ ခန႔္ ညွစ္ထုတ္ေပးရသည္။
လူ႕သက္တမ္းတေလွ်ာက္ မရပ္မနား စည္းခ်က္မွန္မွန္ ညွစ္ထုတ္ေပးေနရၿပီး အသက္ ၇၀ အ႐ြယ္ေရာက္ပါက အႀကိမ္ေပါင္း ၂.၅ ဘီလီယံေက်ာ္ ခုန္ခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ အခ်ိန္ျပည့္ လုပ္ေဆာင္နိုင္ရန္ ႏွလုံးႂကြက္သားမ်ားအတြက္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ အဟာရမ်ားအား ႏွလုံးေသြးေၾကာ (Coronary Arteries) မ်ားမွ ေထာက္ပံ့ေပးရသည္။
အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာမ်ား က်ဥ္းေျမာင္းလာၿပီး ႏွလုံးႂကြက္သားအတြက္ ေအာက္စီဂ်င္ႏွင့္ အဟာရကို လုံေလာက္စြာ မေထာက္ပံ့နိုင္ေတာ့ခ်ိန္တြင္ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းသည့္ လကၡဏာမ်ား ေပၚေပါက္လာသည္။
အေမရိကန္နိုင္ငံတြင္ လူဦးေရ ၃ သန္းမွ ၄ သန္းခန႔္အထိ မည္သည့္ အရိပ္လကၡဏာမွ မျပသပဲ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ ခံစားေနၾကရသည္။
♻ ေရာဂါျဖစ္ေစေသာ အဓိက အခ်က္ ၃ ခ်က္.....
ေသြးတိုးေရာဂါ (Hypertension)
ေသြးအတြင္း ကိုလက္စထေရာ ပါဝင္ႏႈန္း မ်ားျခင္း (Hypercholesterolaemia)
ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း (Smoking)
ႏွလုံးေသြးေၾကာ က်ဥ္းေျမာင္းေစေသာ အျခားအေၾကာင္းအရင္းမ်ားမွာ
ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ (Diabetes)
စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း (Stress)
အဝလြန္ျခင္း (Obesity)
လႈပ္ရွားမႈနည္းေသာ ထိုင္၍ အလုပ္လုပ္ရျခင္း (Sedentary Lifestyle)
အထက္ပါ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ေသြးေၾကာ၏ အတြင္းနံရံတြင္ ကိုလက္စထေရာ၊ ကယ္လဆီယမ္၊ ဆဲလ္ေသ အစအနမ်ား၊ ေသြးမႊားဥမ်ား စသည့္ ပစၥည္းမ်ား စုပုံအနည္က်လာၿပီး ထူအမ္းလာကာ က်ဥ္းေျမာင္းလာသည္။ ယင္းပစၥည္းမ်ား ေသြးေၾကာနံရံမွ ကြာထြက္ကာ ေသြးေၾကာ တစ္ေနရာတြင္ ပိတ္မိေနတတ္သည္။
ႏွလုံးေသြးေၾကာတြင္ ပိတ္မိပါက ႏွလုံးပုပ္ျခင္း (Myocardial Infarct)၊ ဦးေႏွာက္ေသြးေၾကာတြင္ ပိတ္မိပါက ေလျဖတ္ျခင္း (Stroke)၊ ေျခလက္ရွိ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္မိပါက နာက်င္ျခင္း၊ အသားပုပ္ျခင္း (Gangrene) တို႔ ျဖစ္တတ္သည္။
♻ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား.....
ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ရင္ဘတ္ အလယ္တြင္ တင္းက်ပ္စြာ ခံစားရျခင္း၊ ေလးလံေနျခင္း၊ ရင္ပူျခင္း၊
ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ရံဖန္ရံခါ ဘယ္ဘက္ပုခုံးႏွင့္ ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္းသို႔ လည္းေကာင္း၊ လည္ပင္းႏွင့္ ေမးေစ့တဝိုက္သို႔ လည္းေကာင္း ပ်ံ့ႏွံ႕ နာက်င္တတ္သည္။ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ႐ုတ္တရက္ ေျပးလႊားျခင္း၊ အားစိုက္ထုတ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတတ္ၿပီး အမ်ားအားျဖင့္ စကၠန႔္ ၃၀ မွ ၅ မိနစ္အထိ ၾကာတတ္သည္။ ေခတၱ အနားယူပါက သက္သာလာတတ္သည္။
အသက္ရႉျမန္ျခင္း၊ အသက္ရႉၾကပ္သကဲ့သို႔ ခံစားရျခင္း၊ မူးေဝလာျခင္း၊
ပ်ိဳ႕အန္ျခင္း၊
အလြန္အမင္း ေခြၽးထြက္ျခင္း၊
အနားယူေသာ္လည္း ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း မသက္သာပါက ႏွလုံးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း ျဖစ္နိုင္သျဖင့္ သတိမူရန္ လိုအပ္သည္။
♻ စမ္းသပ္စစ္ေဆးခ်က္မ်ား.....
ECG (Electrocardiogram) ရိုက္ျခင္း၊
Cardiac Catheterization
ႁပြန္အေသးစား တစ္မ်ိဳးအား ေျခေထာက္ သို႔မဟုတ္ လက္ေမာင္း ေသြးေၾကာမွတဆင့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာသို႔ Special dye ေခၚ ေဆးဝါးကုသေရးတြင္ အသုံးျပဳသည့္ စိုးေဆးတစ္မ်ိဳးအား ထုတ္လႊတ္၍ ဓာတ္မွန္ရိုက္ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ေသြးေၾကာက်ဥ္းရာ ေနရာကို သိနိုင္သည္။
ရင္ေခါင္း ဓာတ္မွန္ (Chest X-ray) ရိုက္ျခင္းျဖင့္ ႏွလုံး အေျခအေနကို ၾကည့္ရႈျခင္း၊
ေသြးအတြင္း ကိုလက္စထေရာ ပါဝင္ႏႈန္း စစ္ေဆးျခင္း၊ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳ စစ္ေဆးျခင္း၊
♻ လိုက္နာရမည့္ အခ်က္မ်ား.....
တိရစာၦန္အဆီမ်ား၊ ဝက္သား၊ အမဲသားကဲ့သို႔ နီေသာအသားမ်ား၊ ၾကက္ဥအႏွစ္၊ အဆီဓာတ္ျပည့္ ႏြားနို႔ႏွင့္ နို႔ထြက္ပစၥည္း စေသာ ကိုလက္စထေရာ ႂကြယ္ဝသည့္ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္၍ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ အသီးအႏွံမ်ား၊ အဆီဓာတ္ နည္းေသာ ႏြားနို႔၊ ငါး၊ ၾကက္၊ ဘဲ ကဲ့သို႔ ျဖဴေသာ အသားမ်ား၊ ဂ်ဳံ၊ ေျပာင္း၊ လူး၊ ဆပ္ကဲ့သို႔ ႏွံစားသီးႏွံမ်ားကို စားသုံးပါ။
ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ ႏွလုံးေသြးေၾကာအတြင္း ေအာက္စီဂ်င္ ပို႔ေဆာင္မႈကို အဟန႔္အတား ျဖစ္ေစသျဖင့္ လုံးဝေရွာင္ၾကဥ္ သင့္သည္။
သင့္တင့္ေသာ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေဆာင္ရန္၊
ေသြးတိုးႏွင့္ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ ရွိပါက ေရာဂါအတြက္ ၫႊန္ၾကားထားသည္မ်ားကို လိုက္နာရန္၊
စိတ္ဖိစီးမႈကို ေရွာင္ၾကဥ္ရန္၊
♻ ေဆးဝါးကုသမႈ.....
ေဆးဝါးမ်ားကို ဆရာဝန္ ၫႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း လိုက္နာ ေသာက္သုံးရမည္။
Nitrates (Nitroglycerin..), Betablockers (propranolol, metoprolol...), Calcium channel blockers (Amlodipine, diltiazem...) စသည့္ ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ယ္ေစရန္ႏွင့္ ႏွလုံးခုန္ႏႈန္း၊ ေအာက္စီဂ်င္ လိုအပ္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးေသာ ေဆးမ်ား
ေသြးခဲျခင္းကို တားဆီးေပးေသာ ေဆးမ်ား၊ ဥပမာ Aspirin (Aspilet),.....
ေသြးအတြင္း ကိုလက္စထေရာ မ်ားေနပါက ကိုလက္စထေရာ က်ေစေသာေဆးမ်ား၊ ဥပမာ Statins (Atorvastatin, Simvastatin,....)
ခြဲစိတ္ကုသမႈ - ႏွလုံးေသြးေၾကာ လမ္းလႊဲေပးျခင္း (Coronary Bypass)၊ ႏွလုံးေသြးေၾကာခ်ဲ့ျခင္း (Angioplasty) စသည့္ ခြဲစိတ္နည္းမ်ားျဖင့္လည္း ႏွလုံးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါကို ကုသနိုင္ပါသည္။
Comments
Post a Comment