' ဗုဒၶဟူေသာစကားလုံးအေပၚအဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ - အပိုင္း(၂) '
' ဗုဒၶဟူေသာစကားလုံးအေပၚအဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ - အပိုင္း(၂) '
ဘုရားျဖစ္ၿပီးေနာက္၊ ၄၅ ဝါပတ္လုံး တရားေဟာကာ၊ အညာတေကာ႑ည အစ၊ သုဘဒၵ အဆုံးရွိေသာ ေဝေနယ်မ်ားစြာ သတၱဝါတို႔ကို နိဗၺာန္သို႔ပို႔ေဆာင္ေတာ္မူၿပီးလၽွင္၊ (ဘီစီ ၅၄၃) ၁၄၈ ခု ကဆုန္လျပည့္ အဂၤါေန႔တြင္ ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေတာ္မူသည္။
၄၅ ဝါပတ္လုံး ေန႔စဥ္ ျပဳလုပ္အပ္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားကား-
ပုေရဘတၱကိစၥ---နံနက္ဆြမ္းခံႂကြျခင္း၊
ပစၧာဘတၱကိစၥ---ညေနဒါယကာ ဒါယိကာမတို႔အား တရားေဟာျခင္း၊
ပူရိမ ယာမကိစၥ---ညဉ့္ဦးယံ ရဟန္းမ်ားအား တရားေဟာျခင္း၊
မဇၩိမယာမကိစၥ--- ညဉ့္လယ္ယံ နတ္မ်ားအား တရားေဟာျခင္း၊
မစၧိမယာမကိစၥ--- ညဉ့္ေနာက္ဆုံးယံကို သုံးပုံပုံတစ္ပုံ စႀကႍသြားျခင္း၊
တစ္ပုံ က်ိန္းစက္ ျခင္း၊ တစ္ပုံ ကၽြတ္ထိုက္ေသာ သတၱဝါတို႔ကို ၾကည့္ရွု႔ျခင္း ဟူ၍ ငါးပါးျဖစ္သည္။
ဂုဏ္ေတာ္ကား-
အရဟံ --- ပူေဇာ္အထူးကို ခံေတာ္မူထိုက္ျခင္း၊
သမၼာသဗုဒၶ--- ေဉယ်ဓံတရား အလုံးစုံကို အကုန္အစဥ္ သိျမင္ေတာ္မူျခင္း၊
ဝိဇၨာစရဏသမၸဇၩ--- ဝိဇၨာသုံးပါး၊ ဝိဇၨာရွစ္ပါး၊ စရဏတစ္ဆယ့္ငါးပါးႏွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူျခင္း၊
သုဂတ--- ေကာင္းေသာစကားကိုဆိုေတာ္မူျခင္း၊
ေလာကဝိဒူ--- ေလာကသုံးပါးကို သိေတာ္မူျခင္း၊
အႏုတၱေရာပုရိသ--- ဆုံးမသင့္ ဒမၼသာရထိ ဆုံးမထိုက္ေသာ သူတို႔ကို ဆုံးမရာ၌ အတုမရွိ ျမတ္ေတာ္ မူျခင္း၊
သတၳာေဒဝ--- နတ္လူတို႔မႏုႆာန ဆရာျဖစ္ေတာ္မူျခင္း၊
ဗုဒၶ--- သစၥာေလးပါးကို သိေတာ္မူျခင္း၊
ဘဂဝါ--- ဘုန္းေတာ္ေျခာက္ပါး ႏွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူျခင္း၊ ဟူ၍ကိုးပါးျဖစ္သည္။
ထိုမွတစ္ပါး မကၡလိ၊ ပူရဏ၊ အဇိတ၊ ပကုဒၶ၊ နိဂဏၭ၊ သဥၥယဟူ၍ အယူဝါဒကို ျပဳလုပ္တတ္ေသာ တိတၳိဆရာႀကီး ေျခာက္ဦးကိုလည္း ဘုရားဟုေခၚဆိုၾကသည္။ ထိုသို႔ေခၚဆို ၾကေသာ္လည္း၊ ယင္းဆရာႀကီး ေျခာက္ဦးတို႔မွာ ယခင္ျပဆို ခဲ့ေသာ ႀကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ မျပည့္စုံသည့္ အတြက္ ဘုရား မမည္နိုင္ေပ။
Gautama (ေဂါတမ)၊ စၾကၤာမုနိ သို႔မဟုတ္ စၾကာမုနိ (Shakyamuni) ဟုလည္း သိထားၾကေသာ ("စၾကဝေတးမင္းမ်ား၏ ပညာရွိ") သည္ ဗုဒၶဘာသာတြင္ အဓိက ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ၿပီး သူ႔ဘဝျဖစ္စဥ္၊ ေဟာေျပာခ်က္မ်ားႏွင့္ ရဟန္း ဘဝ လိုက္နာရမည့္ ဥပေဒမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား၏ ယုံၾကည္သက္ဝင္ျခင္းခံရၿပီးေဂါတမ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေတာ္မူၿပီးေနာက္တြင္ အႏွစ္ခ်ဳပ္ျပဳလုပ္၍ သူ၏ေနာက္လိုက္တပည့္မ်ားက အလြတ္က်က္မွတ္ထားၾကသည္။ Gautama (ေဂါတမ ဗုဒၶ) ၏ ေျမာက္ျမားလွစြာေသာ အဆုံးအမမ်ိဳးစုံ စုေဆာင္းထားရွိျခင္းမ်ားသည္ ႏွုတ္ျဖင့္ေျပာဆိုျခင္းဓေလ့ျဖင့္ လက္ဆင့္ကမ္း ဆင္းသက္လာၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၄၀၀ ခန႔္အၾကာတြင္ ပထမဦးစြာ စာျဖင့္ေရးသားလာၾကသည္။
သိပၸံနည္းက် ဗုဒၶဘာသာ
႐ူပေဗဒပညာရွင္၊ သခၤ်ာပညာရွင္၊ နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္၊ အေတြးအေခၚ ပညာရွင္နယူတန္ ၏ နိယာမ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရား၏ ကံ ကံ၏အက်ိဳး (cause and effect law ,The Theory of Karma in Buddhism.The theory of Karma is a fundamental doctrine in Buddhism.) အဆုံးအမ အမွန္တရားေတာ္ ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း (၉ဝဝ) ေနာက္က်ၿပီးမွ နယူတန္ သည္(cause and effect law) ကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္နိုင္ခဲ့သည္။ ဆရာႀကီးအဲလ္ဘတ္ အိုင္းစတိုင္း ၏ ရီေလတီဗတီ သီအိုရီ (Relativity Theory) နိယာမ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရား၏ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ အေၾကာင္းအက်ိဳးသေဘာတရားမ်ား၊ ပ႒ာန္း ၂၄-က်မ္း ႏွင့္ ကံ- ကံ၏အက်ိဳး cause and effect law အဆုံးအမ အမွန္တရားေတာ္ ၏ ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း (၂၄ဝဝ) ေနာက္က်ၿပီးမွ အိုင္းစတိုင္း သည္ (၂၄ ပစၥည္း ပ႒ာန္း (ပ႒ာန)) ၏ အေျခခံ Theory of relativity and E = mc² ကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္နိုင္ခဲ့သည္။
ဗုဒၶဘာသာတြင္အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကိုေလ့လာ က်င့္ႀကံရာ၌ နည္းစံနစ္က်သည္။ သိပၸံနည္းက်သည္။ ဗုဒၶတရားေတာ္မ်ားသည္ အေၾကာင္း အက်ိဳး ဆက္စပ္မွုရွိျခင္း၊ ယုတၱိနည္းက် လက္ေတြ႕က်ျခင္း၊ စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းမွု ရွိျခင္း၊ မွန္သည္-မွားသည္၊ လုပ္သင့္သည္-မလုပ္သင့္သည္၊ အက်ိဳးရွိသည္-အက်ိဳးမဲ့သည္ တို႔ကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ေဝဖန္စမ္းစစ္ ခြင့္ရွိျခင္း၊ အခ်ိန္မေရြး၊ ေနရာမေရြး၊ လူမ်ိဳး ဘာသာမေရြး လက္ေတြ႕က်င့္ႀကံၿပီး ေအးခ်မ္းမွုကို ကိုယ္တိုင္သိရွိနိုင္ျခင္း၊ အျမဲထာဝရ မွန္ကန္ျခင္း စေသာ အရည္အခ်င္းမ်ား ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ဗုဒၶ၏အဆုံးအမမ်ားႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာသည္ သိပၸံနည္းက် ဘာသာ အမွန္တရားႏွင့္ လက္ေတြ႕သဘာဝက် သည့္ ဘာသာလည္း ျဖစ္သည္။
ဗုဒၶဘာသာတြင္ တပည့္တို႔၏ဝတၱရား၊ ဆရာတို႔၏ဝတၱရား၊ သားသမီးတို႔၏ဝတၱရား၊ မိဘတို႔၏ဝတၱရား၊ စသည္တို႔ရွိရာ ဆရာဝတ္ တြင္ အတတ္လည္းသင္ ပဲ့ျပင္ဆုံးမ သိပၸမခ်န္ ေဘးရန္ဆီးကာ သင့္ရာအပ္ပို႔ ဆရာတို႔ က်င့္ဖို႔ဝတ္ငါးျဖာ ဟုပါရွိသည္။ (၃၈) ျဖာေသာမဂၤလာတရားေတာ္တြင္လည္း အျပစ္ကင္းေသာ သိပၸ အတတ္ပညာတို႔ကိုတတ္ေျမာက္ျခင္းသည္လည္း မဂၤလာ တစ္ပါးဟု အဆိုရွိပါသည္။ "ကမၻာဦးအစမွ ရွိခဲ့ၿပီးေသာ ေတြ႕ရွိခ်က္၊ အမွန္တရားတို႔သည္ အတိုင္းအတာ တစ္ခု၊ အေျခအေန အခ်ိန္အခါ ေနရာေဒသ တစ္ခု၊ လူအုပ္စုတစ္စု အတြက္ သာ မွန္ကန္သည့္ အမွန္တရား (customary truth and conventional truth) သမုတိသစၥာမၽွသာ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အျမဲထာဝရ မွန္ကန္သည့္ အမွန္တရား (Universal truth and ultimate truth) ပရမတၱ သစၥာ တရားမွာ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တရားေတာ္၌သာ ေတြ႕နိုင္ေၾကာင္း၊ ဝိဇၨာ၊ သိပၸံပညာရွင္တို႔၏ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား အပါအဝင္ အယူဝါဒဆိုင္ရာ အမွန္တရား အားလုံးတို႔၏ ေရွ႕ေျပး ပထမ အမွန္ဆုံးတရား ျဖစ္သည္" ဟု သီတဂူဆရာေတာ္ ဦးဉာဏိႆရ၊ ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္ အရွင္ဇနကာဘိဝံသ၊ နႏၵာသိန္းဇံ ၊ ေဒါက္တာ မင္းတင္မြန္၊ ဓမၼာစရိယ ဦးေဌးလွိုင္၊ Egerton C. Baptist ႏွင့္ ၿမိဳ႕မ-ျမင့္ႂကြယ္ တို႔က မွတ္ခ်က္ ျပဳၾကသည္။
ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာလူဦးေရ အမ်ားဆုံး တ႐ုတ္ျပည္
တ႐ုတ္ျပည္ သည္ ဗုဒၶဘာသာလူဦးေရ အမ်ားဆုံး နိုင္ငံလည္းျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ျပည္တြင္ လူဦးေရ (သန္းေပါင္း၁၂၀၀) ခန႔္အထိ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္ယုံၾကည္သည္။
ထို႔ေၾကာင့္ဗုဒၶဘာသာသည္ ကိုးကြယ္ယုံၾကည္သူ လူဦးေရအားျဖင့္ ဒုတိယအမ်ားဆုံး ကမၻာ့ဘာသာႏွင့္ အႀကီးထြား အျမန္ဆုံးေသာ ဘာသာတစ္ခုလည္း ျဖစ္လာခဲ့ သည္။
ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီ ပထမအစ၊ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရားက
ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္မ်ားသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၆၀၀ ကပင္ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆို ေဝဖန္ဆန္းစစ္ခြင့္ ရွိေသာေၾကာင့္ ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီ ပထမအစ၊ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား က' ဟု ဆိုအပ္လွေပသည္။ ဒီမိုကေရစီ၏အစ၊ ပထမ ဟု ထိုစဥ္ကအမ်ားက သက္မွတ္ထားေသာ ဂရိ နိုင္ငံ တြင္ ဒီမိုကေရစီ မေပၚထြန္းေသးပါ၊ ကမၻာ့ အေတြးအေခၚပညာရွင္ ဆိုကေရးတီး (ဘီစီ ၄၆၉-၃၉၉)၊ ပေလတို (ဘီစီ ၄၂၈-၃၄၈) ၊ အရစၥတိုတယ္ (ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂)၊ႏွင့္ မဟာအလက္ဇႏၵား (ဘီစီ ၃၅၆-ဘီစီ၃၂၃)၊ တို႔ မေမြးေသးပါ။ ဗုဒၶ သည္ က်င့္ႀကံအားထုတ္ ခဲ့သျဖင့္ ဘီစီ 588 တြင္ အျမင့္ျမတ္ဆုံးေသာ ျမတ္စြာဘုရား ျဖစ္ခ်ိန္တြင္ တ႐ုတ္အေတြးအေခၚပညာရွင္ ဒႆန ဆရာႀကီးကြန္ျဖဴးရွပ္ (ဘီစီ ၅၅၁-၄၇၉) မေမြးေသးပါ။ ကမၻာ့႐ူပေဗဒပညာရွင္ သခၤ်ာပညာရွင္ နယူတန္(၁၆၄၃ ဇႏၷဝါရီလ ၄ - ၁၇၂၇ မတ္လ ၃၁) ၊ အဲလ္ဘတ္ အိုင္းစတိုင္း( ၁၈၇၉ ခုႏွစ္ မတ္လ ၁၄ ရက္-၁၉၅၅ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ၁၈ ရက္ ) တို႔ မေမြးေသးပါ။ ခရစ္ယာန္ဘာသာမွ ထာဝရဘုရားသခင္ ၏ သားေတာ္ ခရစ္ေတာ္၊ ေယရွု(Jesus Christ BC 5-AD 30) ႏွင့္ အစၥလမ္ဘာသာ တမန္ေတာ္ မိုဟာမက္ (Muhammad AD 570- AD 632) တို႔ မေပၚေသးပါ။ ဗုဒၶတရားေတာ္မ်ားသည္ naturally or universally သဘာဝနည္းက်အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ logically ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္ေဗဒအရလည္းေကာင္း၊ scientifically သိပၸံနည္းက်အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ medically ေဆးပညာေဗဒအရလည္းေကာင္း မွန္ကန္လွေပသည္။ မိခင္ဝမ္းတြင္း သားသေႏၶတည္ပုံကို လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၆၀ဝ) ေက်ာ္ကတည္းက ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား က မိုက္ခရိုစကုပ္မပါ၊ အာထရာေဆာင္းမပါ၊ ဓါတ္မွန္မပါ ဉာဏ္ေတာ္ျဖင့္ ထိုးထြင္းသိျမင္ေတာ္မူ၍ ရွင္းျပေတာ္မူနိုင္ခဲ့ေပသည္။
ထို႔ျပင္ ယေန႔ေခတ္ သိပၸံေဗဒ က်န္းမာေရးသုေတသနမ်ားအရ သိရွိလာၾကရေသာ စိတ္သည္ ဦးေႏွာက္တြင္ ျဖစ္ေပၚျခင္းမဟုတ္ဘဲ၊ ႏွလုံးသား၏အခ်ိဳင့္ေလးတြင္ ျဖစ္ေပၚေၾကာင္းကို ဗုဒၶက ေဟာျပေတာ္မူသျဖင့္ ဝါရင့္ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာမ်ား သိရွိခဲ့ၾကသည္မွာလည္း ၾကာၿပီျဖစ္သည္။ ခႏၶာေဗဒ၏ျဖစ္စဥ္ပ်က္စဥ္အေၾကာင္းကိုလည္း ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာတို႔ ယေန႔ေခတ္ ဆဲလ္မ်ားအစားထိုးျဖစ္တည္မွုအေၾကာင္း သိပၸံနည္းက် မသိရေသးခင္ကပင္ သိရွိခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္သည္။ Anatomy အနတ္တိုမီ (ေခၚ ) ခႏၶာေဗဒကိုလည္း ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားက တရားေတာ္မ်ား၌ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား က ယေန႔ေခတ္ သိပၸံပညာရွင္တို႔ အဏုျမဴ အက္တမ္ (Atom) အေၾကာင္း မေလ့လာမီကပင္ ပရမာအဏုျမဴ စသည္ျဖင့္ ေဟာျပေတာ္မူခဲ့သည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဗုဒၶ၏တရားေတာ္မ်ားသည္ သိပၸံနည္းက်၊ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္ေဗဒ၊ ခႏၶာေဗဒ၊ ေဆးပညာေဗဒ စသည္တို႔ျဖင့္ ကိုက္ညီမွန္ကန္ေနလ်က္ရွိၿပီး၊ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သမၽွ တရားေတာ္မ်ားကို သိပၸံပညာက လိုက္မမီနိုင္ေသးေသာ အေနအထားမ်ား ယေန႔ထက္တိုင္ ရွိေနေသးသည္မွာလည္း အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။
ဗုဒၶဘာသာ သေဘာတရားခံယူခ်က္
အခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္မ်ားသည္ Pali Canon (ပါဠိ စာမ်ား) ႏွင့္ Agamas (အဂါမား) တို႔၏ အခ်ိဳ႕ေသာအပိုင္း မ်ားတြင္ ဗုဒၶ၏ အမွန္တကယ္ျဖစ္ေသာ သမိုင္းဝင္အဆုံးအမမ်ား (စကားလုံးမ်ားပင္ေသာ္မွ ျဖစ္နိုင္သည္) တို႔ ပါဝင္နိုင္သည္ဟု ယုံၾကည္ၾကသည္။ ဤအရာသည္ ေနာင္ေသာအခါ Mahayana sutras (မဟာယာန နတ္မင္းႀကီးမ်ား) အတြက္ အေထာက္အထား မဟုတ္ပါ။ ေထရဝါဒ ဗုဒၶဘာသာ၏ ပိဋကက်မ္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားသည္ မဟာယာန လုပ္ငန္းမ်ားထက္ ႏွစ္ကာလအလိုက္ေရွ႕ အလ်င္က်ၿပီး၊ ေဂါတမဗုဒၶ၏ အမွန္ တကယ္ျဖစ္ေသာ သမိုင္းဝင္အဆုံးအမမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ ယုံၾကည္ နိုင္ေလာက္ေသာ အဓိကအရင္းအျမစ္အျဖစ္ မ်ားစြာေသာ အေနာက္တိုင္းပညာရွင္မ်ားက မွတ္ယူၾကသည္။
ေဂါတမဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား၏ အေျခခံက်ေသာ အခ်ိဳ႕အဆုံးအမမ်ား
Sermon in the Deer Park depicted at Wat Chedi Liem-KayEss-1.jpeg
ျမင့္ျမတ္ေသာ အမွန္တရားေလးရပ္ - ထိုေဝဒနာခံစားရျခင္းသည္ တည္ရွိျခင္း၏ ရွိရင္းစြဲအစိတ္အပိုင္း တစ္ခုျဖစ္သည္။ ထိုေဝဒနာခံစားရျခင္း၏ မူလသည္ မသိျခင္းျဖစ္ၿပီး ထိုမသိျခင္း၏ အဓိက လကၡဏာမ်ားသည္ သံေယာဇဥ္တြယ္တာမွုႏွင့္ မက္ေမာေတာင့္တျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသံေယာဇဥ္ တြယ္တာမွုႏွင့္ မက္ေမာေတာင့္တျခင္းတို႔သည္ ရပ္စဲနိုင္သည္၊ ၿပီးေနာက္တြင္ ျမင့္ျမတ္ေသာ လမ္းေၾကာင္းရွစ္ပါး ေနာက္သို႔ လိုက္ပါျခင္းသည္ သံေယာဇဥ္တြယ္တာမွုႏွင့္ မက္ေမာေတာင့္တျခင္းကို ရပ္စဲျခင္းဆီသို႔ ဦးတည္လိမ့္မည္ျဖစ္ၿပီး ေဝဒနာခံစားရျခင္းကိုပါ ရပ္စဲနိုင္မည္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ လမ္းေၾကာင္းရွစ္ပါး - မွန္ကန္ေသာ နားလည္ျခင္း၊ မွန္ကန္ေသာ အေတြးအေခၚ၊ မွန္ကန္ေသာ အေျပာအဆို၊ မွန္ကန္ေသာ အျပဳအမူ၊ မွန္ကန္ေသာ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္းမွု၊ မွန္ကန္ေသာ အားထုတ္မွု၊ မွန္ကန္ေသာ သတိရွိမွုႏွင့္ မွန္ကန္ေသာ အာ႐ုံစူးစိုက္မွု။ မွီခိုအားထားေနရေသာ မူရင္းျဖစ္ျခင္း- မည္သည့္ ျဖစ္စဥ္မဆို 'တည္ရွိနိုင္' သည္မွာ အခ်ိန္ကာလ အတိတ္၊ ပစၥဳပၸန္ႏွင့္ အနာဂတ္တို႔ကို လႊမ္းျခဳံထားသည့္ ရွုတ္ေထြးလွစြာေသာ အေၾကာင္းႏွင့္အက်ိဳး ကြန္ရက္တစ္ခုအတြင္းရွိ အျခားေသာျဖစ္စဥ္မ်ား၏ တည္ရွိမွုေၾကာင့္သာျဖစ္သည္။ အရာအားလုံးသည္ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ျပဳျပင္ဖန္တီးခံရၿပီး ယာယီသာျဖစ္သည္ (အနိစၥ)၊ ၎တို႔တြင္ စစ္မွန္ေသာ အမွီအခိုကင္းသည့္ ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာမရွိပါ (အနတၱ)။ လက္ခံထားေသာ ပိဋကက်မ္းမ်ား၏ အမွားကင္းျခင္းကိုပယ္ခ်ျခင္း- အကယ္၍ အဆုံးအမမ်ားသည္ ကၽြန္ုပ္တို႔၏အေတြ႕အၾကဳံမ်ားမွေန၍ ေထာက္ခံျခင္းမရွိျခင္းႏွင့္ ပညာရွိတို႔၏ ခ်ီးက်ဴးျခင္းမရွိပါက ၎တို႔ကို လက္မခံသင့္ပါ။ အေသးစိတ္အတြက္ Kalama Sutta (ကာလာမ သုတၱန္) ကိုၾကည့္ပါ။
#Wikipedia
ဘုရားျဖစ္ၿပီးေနာက္၊ ၄၅ ဝါပတ္လုံး တရားေဟာကာ၊ အညာတေကာ႑ည အစ၊ သုဘဒၵ အဆုံးရွိေသာ ေဝေနယ်မ်ားစြာ သတၱဝါတို႔ကို နိဗၺာန္သို႔ပို႔ေဆာင္ေတာ္မူၿပီးလၽွင္၊ (ဘီစီ ၅၄၃) ၁၄၈ ခု ကဆုန္လျပည့္ အဂၤါေန႔တြင္ ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေတာ္မူသည္။
၄၅ ဝါပတ္လုံး ေန႔စဥ္ ျပဳလုပ္အပ္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားကား-
ပုေရဘတၱကိစၥ---နံနက္ဆြမ္းခံႂကြျခင္း၊
ပစၧာဘတၱကိစၥ---ညေနဒါယကာ ဒါယိကာမတို႔အား တရားေဟာျခင္း၊
ပူရိမ ယာမကိစၥ---ညဉ့္ဦးယံ ရဟန္းမ်ားအား တရားေဟာျခင္း၊
မဇၩိမယာမကိစၥ--- ညဉ့္လယ္ယံ နတ္မ်ားအား တရားေဟာျခင္း၊
မစၧိမယာမကိစၥ--- ညဉ့္ေနာက္ဆုံးယံကို သုံးပုံပုံတစ္ပုံ စႀကႍသြားျခင္း၊
တစ္ပုံ က်ိန္းစက္ ျခင္း၊ တစ္ပုံ ကၽြတ္ထိုက္ေသာ သတၱဝါတို႔ကို ၾကည့္ရွု႔ျခင္း ဟူ၍ ငါးပါးျဖစ္သည္။
ဂုဏ္ေတာ္ကား-
အရဟံ --- ပူေဇာ္အထူးကို ခံေတာ္မူထိုက္ျခင္း၊
သမၼာသဗုဒၶ--- ေဉယ်ဓံတရား အလုံးစုံကို အကုန္အစဥ္ သိျမင္ေတာ္မူျခင္း၊
ဝိဇၨာစရဏသမၸဇၩ--- ဝိဇၨာသုံးပါး၊ ဝိဇၨာရွစ္ပါး၊ စရဏတစ္ဆယ့္ငါးပါးႏွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူျခင္း၊
သုဂတ--- ေကာင္းေသာစကားကိုဆိုေတာ္မူျခင္း၊
ေလာကဝိဒူ--- ေလာကသုံးပါးကို သိေတာ္မူျခင္း၊
အႏုတၱေရာပုရိသ--- ဆုံးမသင့္ ဒမၼသာရထိ ဆုံးမထိုက္ေသာ သူတို႔ကို ဆုံးမရာ၌ အတုမရွိ ျမတ္ေတာ္ မူျခင္း၊
သတၳာေဒဝ--- နတ္လူတို႔မႏုႆာန ဆရာျဖစ္ေတာ္မူျခင္း၊
ဗုဒၶ--- သစၥာေလးပါးကို သိေတာ္မူျခင္း၊
ဘဂဝါ--- ဘုန္းေတာ္ေျခာက္ပါး ႏွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူျခင္း၊ ဟူ၍ကိုးပါးျဖစ္သည္။
ထိုမွတစ္ပါး မကၡလိ၊ ပူရဏ၊ အဇိတ၊ ပကုဒၶ၊ နိဂဏၭ၊ သဥၥယဟူ၍ အယူဝါဒကို ျပဳလုပ္တတ္ေသာ တိတၳိဆရာႀကီး ေျခာက္ဦးကိုလည္း ဘုရားဟုေခၚဆိုၾကသည္။ ထိုသို႔ေခၚဆို ၾကေသာ္လည္း၊ ယင္းဆရာႀကီး ေျခာက္ဦးတို႔မွာ ယခင္ျပဆို ခဲ့ေသာ ႀကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္ျခင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ မျပည့္စုံသည့္ အတြက္ ဘုရား မမည္နိုင္ေပ။
Gautama (ေဂါတမ)၊ စၾကၤာမုနိ သို႔မဟုတ္ စၾကာမုနိ (Shakyamuni) ဟုလည္း သိထားၾကေသာ ("စၾကဝေတးမင္းမ်ား၏ ပညာရွိ") သည္ ဗုဒၶဘာသာတြင္ အဓိက ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ၿပီး သူ႔ဘဝျဖစ္စဥ္၊ ေဟာေျပာခ်က္မ်ားႏွင့္ ရဟန္း ဘဝ လိုက္နာရမည့္ ဥပေဒမ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ား၏ ယုံၾကည္သက္ဝင္ျခင္းခံရၿပီးေဂါတမ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား ပရိနိဗၺာန္ စံဝင္ေတာ္မူၿပီးေနာက္တြင္ အႏွစ္ခ်ဳပ္ျပဳလုပ္၍ သူ၏ေနာက္လိုက္တပည့္မ်ားက အလြတ္က်က္မွတ္ထားၾကသည္။ Gautama (ေဂါတမ ဗုဒၶ) ၏ ေျမာက္ျမားလွစြာေသာ အဆုံးအမမ်ိဳးစုံ စုေဆာင္းထားရွိျခင္းမ်ားသည္ ႏွုတ္ျဖင့္ေျပာဆိုျခင္းဓေလ့ျဖင့္ လက္ဆင့္ကမ္း ဆင္းသက္လာၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၄၀၀ ခန႔္အၾကာတြင္ ပထမဦးစြာ စာျဖင့္ေရးသားလာၾကသည္။
သိပၸံနည္းက် ဗုဒၶဘာသာ
႐ူပေဗဒပညာရွင္၊ သခၤ်ာပညာရွင္၊ နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္၊ အေတြးအေခၚ ပညာရွင္နယူတန္ ၏ နိယာမ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရား၏ ကံ ကံ၏အက်ိဳး (cause and effect law ,The Theory of Karma in Buddhism.The theory of Karma is a fundamental doctrine in Buddhism.) အဆုံးအမ အမွန္တရားေတာ္ ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း (၉ဝဝ) ေနာက္က်ၿပီးမွ နယူတန္ သည္(cause and effect law) ကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္နိုင္ခဲ့သည္။ ဆရာႀကီးအဲလ္ဘတ္ အိုင္းစတိုင္း ၏ ရီေလတီဗတီ သီအိုရီ (Relativity Theory) နိယာမ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားသည္ ေဂါတမ ျမတ္စြာဘုရား၏ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္ အေၾကာင္းအက်ိဳးသေဘာတရားမ်ား၊ ပ႒ာန္း ၂၄-က်မ္း ႏွင့္ ကံ- ကံ၏အက်ိဳး cause and effect law အဆုံးအမ အမွန္တရားေတာ္ ၏ ေနာက္ ႏွစ္ေပါင္း (၂၄ဝဝ) ေနာက္က်ၿပီးမွ အိုင္းစတိုင္း သည္ (၂၄ ပစၥည္း ပ႒ာန္း (ပ႒ာန)) ၏ အေျခခံ Theory of relativity and E = mc² ကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္နိုင္ခဲ့သည္။
ဗုဒၶဘာသာတြင္အေၾကာင္းအရာတစ္ခုကိုေလ့လာ က်င့္ႀကံရာ၌ နည္းစံနစ္က်သည္။ သိပၸံနည္းက်သည္။ ဗုဒၶတရားေတာ္မ်ားသည္ အေၾကာင္း အက်ိဳး ဆက္စပ္မွုရွိျခင္း၊ ယုတၱိနည္းက် လက္ေတြ႕က်ျခင္း၊ စနစ္တက် ဖြဲ႕စည္းမွု ရွိျခင္း၊ မွန္သည္-မွားသည္၊ လုပ္သင့္သည္-မလုပ္သင့္သည္၊ အက်ိဳးရွိသည္-အက်ိဳးမဲ့သည္ တို႔ကို မိမိတို႔ကိုယ္တိုင္ ေဝဖန္စမ္းစစ္ ခြင့္ရွိျခင္း၊ အခ်ိန္မေရြး၊ ေနရာမေရြး၊ လူမ်ိဳး ဘာသာမေရြး လက္ေတြ႕က်င့္ႀကံၿပီး ေအးခ်မ္းမွုကို ကိုယ္တိုင္သိရွိနိုင္ျခင္း၊ အျမဲထာဝရ မွန္ကန္ျခင္း စေသာ အရည္အခ်င္းမ်ား ျပည့္စုံေသာေၾကာင့္ ဗုဒၶ၏အဆုံးအမမ်ားႏွင့္ ဗုဒၶဘာသာသည္ သိပၸံနည္းက် ဘာသာ အမွန္တရားႏွင့္ လက္ေတြ႕သဘာဝက် သည့္ ဘာသာလည္း ျဖစ္သည္။
ဗုဒၶဘာသာတြင္ တပည့္တို႔၏ဝတၱရား၊ ဆရာတို႔၏ဝတၱရား၊ သားသမီးတို႔၏ဝတၱရား၊ မိဘတို႔၏ဝတၱရား၊ စသည္တို႔ရွိရာ ဆရာဝတ္ တြင္ အတတ္လည္းသင္ ပဲ့ျပင္ဆုံးမ သိပၸမခ်န္ ေဘးရန္ဆီးကာ သင့္ရာအပ္ပို႔ ဆရာတို႔ က်င့္ဖို႔ဝတ္ငါးျဖာ ဟုပါရွိသည္။ (၃၈) ျဖာေသာမဂၤလာတရားေတာ္တြင္လည္း အျပစ္ကင္းေသာ သိပၸ အတတ္ပညာတို႔ကိုတတ္ေျမာက္ျခင္းသည္လည္း မဂၤလာ တစ္ပါးဟု အဆိုရွိပါသည္။ "ကမၻာဦးအစမွ ရွိခဲ့ၿပီးေသာ ေတြ႕ရွိခ်က္၊ အမွန္တရားတို႔သည္ အတိုင္းအတာ တစ္ခု၊ အေျခအေန အခ်ိန္အခါ ေနရာေဒသ တစ္ခု၊ လူအုပ္စုတစ္စု အတြက္ သာ မွန္ကန္သည့္ အမွန္တရား (customary truth and conventional truth) သမုတိသစၥာမၽွသာ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အျမဲထာဝရ မွန္ကန္သည့္ အမွန္တရား (Universal truth and ultimate truth) ပရမတၱ သစၥာ တရားမွာ ျမတ္ဗုဒၶ၏ တရားေတာ္၌သာ ေတြ႕နိုင္ေၾကာင္း၊ ဝိဇၨာ၊ သိပၸံပညာရွင္တို႔၏ ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား အပါအဝင္ အယူဝါဒဆိုင္ရာ အမွန္တရား အားလုံးတို႔၏ ေရွ႕ေျပး ပထမ အမွန္ဆုံးတရား ျဖစ္သည္" ဟု သီတဂူဆရာေတာ္ ဦးဉာဏိႆရ၊ ခ်မ္းေျမ့ဆရာေတာ္ အရွင္ဇနကာဘိဝံသ၊ နႏၵာသိန္းဇံ ၊ ေဒါက္တာ မင္းတင္မြန္၊ ဓမၼာစရိယ ဦးေဌးလွိုင္၊ Egerton C. Baptist ႏွင့္ ၿမိဳ႕မ-ျမင့္ႂကြယ္ တို႔က မွတ္ခ်က္ ျပဳၾကသည္။
ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာလူဦးေရ အမ်ားဆုံး တ႐ုတ္ျပည္
တ႐ုတ္ျပည္ သည္ ဗုဒၶဘာသာလူဦးေရ အမ်ားဆုံး နိုင္ငံလည္းျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ျပည္တြင္ လူဦးေရ (သန္းေပါင္း၁၂၀၀) ခန႔္အထိ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္ယုံၾကည္သည္။
ထို႔ေၾကာင့္ဗုဒၶဘာသာသည္ ကိုးကြယ္ယုံၾကည္သူ လူဦးေရအားျဖင့္ ဒုတိယအမ်ားဆုံး ကမၻာ့ဘာသာႏွင့္ အႀကီးထြား အျမန္ဆုံးေသာ ဘာသာတစ္ခုလည္း ျဖစ္လာခဲ့ သည္။
ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီ ပထမအစ၊ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရားက
ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား ၏ တရားေတာ္မ်ားသည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၆၀၀ ကပင္ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆို ေဝဖန္ဆန္းစစ္ခြင့္ ရွိေသာေၾကာင့္ ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီ ပထမအစ၊ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား က' ဟု ဆိုအပ္လွေပသည္။ ဒီမိုကေရစီ၏အစ၊ ပထမ ဟု ထိုစဥ္ကအမ်ားက သက္မွတ္ထားေသာ ဂရိ နိုင္ငံ တြင္ ဒီမိုကေရစီ မေပၚထြန္းေသးပါ၊ ကမၻာ့ အေတြးအေခၚပညာရွင္ ဆိုကေရးတီး (ဘီစီ ၄၆၉-၃၉၉)၊ ပေလတို (ဘီစီ ၄၂၈-၃၄၈) ၊ အရစၥတိုတယ္ (ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂)၊ႏွင့္ မဟာအလက္ဇႏၵား (ဘီစီ ၃၅၆-ဘီစီ၃၂၃)၊ တို႔ မေမြးေသးပါ။ ဗုဒၶ သည္ က်င့္ႀကံအားထုတ္ ခဲ့သျဖင့္ ဘီစီ 588 တြင္ အျမင့္ျမတ္ဆုံးေသာ ျမတ္စြာဘုရား ျဖစ္ခ်ိန္တြင္ တ႐ုတ္အေတြးအေခၚပညာရွင္ ဒႆန ဆရာႀကီးကြန္ျဖဴးရွပ္ (ဘီစီ ၅၅၁-၄၇၉) မေမြးေသးပါ။ ကမၻာ့႐ူပေဗဒပညာရွင္ သခၤ်ာပညာရွင္ နယူတန္(၁၆၄၃ ဇႏၷဝါရီလ ၄ - ၁၇၂၇ မတ္လ ၃၁) ၊ အဲလ္ဘတ္ အိုင္းစတိုင္း( ၁၈၇၉ ခုႏွစ္ မတ္လ ၁၄ ရက္-၁၉၅၅ ခုႏွစ္၊ ဧၿပီလ ၁၈ ရက္ ) တို႔ မေမြးေသးပါ။ ခရစ္ယာန္ဘာသာမွ ထာဝရဘုရားသခင္ ၏ သားေတာ္ ခရစ္ေတာ္၊ ေယရွု(Jesus Christ BC 5-AD 30) ႏွင့္ အစၥလမ္ဘာသာ တမန္ေတာ္ မိုဟာမက္ (Muhammad AD 570- AD 632) တို႔ မေပၚေသးပါ။ ဗုဒၶတရားေတာ္မ်ားသည္ naturally or universally သဘာဝနည္းက်အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ logically ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္ေဗဒအရလည္းေကာင္း၊ scientifically သိပၸံနည္းက်အားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ medically ေဆးပညာေဗဒအရလည္းေကာင္း မွန္ကန္လွေပသည္။ မိခင္ဝမ္းတြင္း သားသေႏၶတည္ပုံကို လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း (၂၆၀ဝ) ေက်ာ္ကတည္းက ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား က မိုက္ခရိုစကုပ္မပါ၊ အာထရာေဆာင္းမပါ၊ ဓါတ္မွန္မပါ ဉာဏ္ေတာ္ျဖင့္ ထိုးထြင္းသိျမင္ေတာ္မူ၍ ရွင္းျပေတာ္မူနိုင္ခဲ့ေပသည္။
ထို႔ျပင္ ယေန႔ေခတ္ သိပၸံေဗဒ က်န္းမာေရးသုေတသနမ်ားအရ သိရွိလာၾကရေသာ စိတ္သည္ ဦးေႏွာက္တြင္ ျဖစ္ေပၚျခင္းမဟုတ္ဘဲ၊ ႏွလုံးသား၏အခ်ိဳင့္ေလးတြင္ ျဖစ္ေပၚေၾကာင္းကို ဗုဒၶက ေဟာျပေတာ္မူသျဖင့္ ဝါရင့္ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာမ်ား သိရွိခဲ့ၾကသည္မွာလည္း ၾကာၿပီျဖစ္သည္။ ခႏၶာေဗဒ၏ျဖစ္စဥ္ပ်က္စဥ္အေၾကာင္းကိုလည္း ဗုဒၶဘာသာ ျမန္မာတို႔ ယေန႔ေခတ္ ဆဲလ္မ်ားအစားထိုးျဖစ္တည္မွုအေၾကာင္း သိပၸံနည္းက် မသိရေသးခင္ကပင္ သိရွိခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္သည္။ Anatomy အနတ္တိုမီ (ေခၚ ) ခႏၶာေဗဒကိုလည္း ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားက တရားေတာ္မ်ား၌ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။ ဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား က ယေန႔ေခတ္ သိပၸံပညာရွင္တို႔ အဏုျမဴ အက္တမ္ (Atom) အေၾကာင္း မေလ့လာမီကပင္ ပရမာအဏုျမဴ စသည္ျဖင့္ ေဟာျပေတာ္မူခဲ့သည္။ မည္သို႔ပင္ဆိုေစကာမူ ဗုဒၶ၏တရားေတာ္မ်ားသည္ သိပၸံနည္းက်၊ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္စပ္ေဗဒ၊ ခႏၶာေဗဒ၊ ေဆးပညာေဗဒ စသည္တို႔ျဖင့္ ကိုက္ညီမွန္ကန္ေနလ်က္ရွိၿပီး၊ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့သမၽွ တရားေတာ္မ်ားကို သိပၸံပညာက လိုက္မမီနိုင္ေသးေသာ အေနအထားမ်ား ယေန႔ထက္တိုင္ ရွိေနေသးသည္မွာလည္း အမွန္ပင္ျဖစ္သည္။
ဗုဒၶဘာသာ သေဘာတရားခံယူခ်က္
အခ်ိဳ႕ေသာ ပညာရွင္မ်ားသည္ Pali Canon (ပါဠိ စာမ်ား) ႏွင့္ Agamas (အဂါမား) တို႔၏ အခ်ိဳ႕ေသာအပိုင္း မ်ားတြင္ ဗုဒၶ၏ အမွန္တကယ္ျဖစ္ေသာ သမိုင္းဝင္အဆုံးအမမ်ား (စကားလုံးမ်ားပင္ေသာ္မွ ျဖစ္နိုင္သည္) တို႔ ပါဝင္နိုင္သည္ဟု ယုံၾကည္ၾကသည္။ ဤအရာသည္ ေနာင္ေသာအခါ Mahayana sutras (မဟာယာန နတ္မင္းႀကီးမ်ား) အတြက္ အေထာက္အထား မဟုတ္ပါ။ ေထရဝါဒ ဗုဒၶဘာသာ၏ ပိဋကက်မ္းဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားသည္ မဟာယာန လုပ္ငန္းမ်ားထက္ ႏွစ္ကာလအလိုက္ေရွ႕ အလ်င္က်ၿပီး၊ ေဂါတမဗုဒၶ၏ အမွန္ တကယ္ျဖစ္ေသာ သမိုင္းဝင္အဆုံးအမမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ ယုံၾကည္ နိုင္ေလာက္ေသာ အဓိကအရင္းအျမစ္အျဖစ္ မ်ားစြာေသာ အေနာက္တိုင္းပညာရွင္မ်ားက မွတ္ယူၾကသည္။
ေဂါတမဗုဒၶ ျမတ္စြာဘုရား၏ အေျခခံက်ေသာ အခ်ိဳ႕အဆုံးအမမ်ား
Sermon in the Deer Park depicted at Wat Chedi Liem-KayEss-1.jpeg
ျမင့္ျမတ္ေသာ အမွန္တရားေလးရပ္ - ထိုေဝဒနာခံစားရျခင္းသည္ တည္ရွိျခင္း၏ ရွိရင္းစြဲအစိတ္အပိုင္း တစ္ခုျဖစ္သည္။ ထိုေဝဒနာခံစားရျခင္း၏ မူလသည္ မသိျခင္းျဖစ္ၿပီး ထိုမသိျခင္း၏ အဓိက လကၡဏာမ်ားသည္ သံေယာဇဥ္တြယ္တာမွုႏွင့္ မက္ေမာေတာင့္တျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသံေယာဇဥ္ တြယ္တာမွုႏွင့္ မက္ေမာေတာင့္တျခင္းတို႔သည္ ရပ္စဲနိုင္သည္၊ ၿပီးေနာက္တြင္ ျမင့္ျမတ္ေသာ လမ္းေၾကာင္းရွစ္ပါး ေနာက္သို႔ လိုက္ပါျခင္းသည္ သံေယာဇဥ္တြယ္တာမွုႏွင့္ မက္ေမာေတာင့္တျခင္းကို ရပ္စဲျခင္းဆီသို႔ ဦးတည္လိမ့္မည္ျဖစ္ၿပီး ေဝဒနာခံစားရျခင္းကိုပါ ရပ္စဲနိုင္မည္။ ျမင့္ျမတ္ေသာ လမ္းေၾကာင္းရွစ္ပါး - မွန္ကန္ေသာ နားလည္ျခင္း၊ မွန္ကန္ေသာ အေတြးအေခၚ၊ မွန္ကန္ေသာ အေျပာအဆို၊ မွန္ကန္ေသာ အျပဳအမူ၊ မွန္ကန္ေသာ အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္းမွု၊ မွန္ကန္ေသာ အားထုတ္မွု၊ မွန္ကန္ေသာ သတိရွိမွုႏွင့္ မွန္ကန္ေသာ အာ႐ုံစူးစိုက္မွု။ မွီခိုအားထားေနရေသာ မူရင္းျဖစ္ျခင္း- မည္သည့္ ျဖစ္စဥ္မဆို 'တည္ရွိနိုင္' သည္မွာ အခ်ိန္ကာလ အတိတ္၊ ပစၥဳပၸန္ႏွင့္ အနာဂတ္တို႔ကို လႊမ္းျခဳံထားသည့္ ရွုတ္ေထြးလွစြာေသာ အေၾကာင္းႏွင့္အက်ိဳး ကြန္ရက္တစ္ခုအတြင္းရွိ အျခားေသာျဖစ္စဥ္မ်ား၏ တည္ရွိမွုေၾကာင့္သာျဖစ္သည္။ အရာအားလုံးသည္ သို႔ျဖစ္ပါ၍ ျပဳျပင္ဖန္တီးခံရၿပီး ယာယီသာျဖစ္သည္ (အနိစၥ)၊ ၎တို႔တြင္ စစ္မွန္ေသာ အမွီအခိုကင္းသည့္ ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာမရွိပါ (အနတၱ)။ လက္ခံထားေသာ ပိဋကက်မ္းမ်ား၏ အမွားကင္းျခင္းကိုပယ္ခ်ျခင္း- အကယ္၍ အဆုံးအမမ်ားသည္ ကၽြန္ုပ္တို႔၏အေတြ႕အၾကဳံမ်ားမွေန၍ ေထာက္ခံျခင္းမရွိျခင္းႏွင့္ ပညာရွိတို႔၏ ခ်ီးက်ဴးျခင္းမရွိပါက ၎တို႔ကို လက္မခံသင့္ပါ။ အေသးစိတ္အတြက္ Kalama Sutta (ကာလာမ သုတၱန္) ကိုၾကည့္ပါ။
#Wikipedia
Comments
Post a Comment