" ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈမွတ္တမ္း ''

" ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈမွတ္တမ္း ''


၀၃/၀၇ - ခ်က္ (Czeeh Emmbassy) သံ႐ုံး အျပင္ဘက္ ျပည္လမ္းတြင္ ည ၉း၃၀ ၌ ဗုံးေပါက္ကြဲခဲ့သည္။

၀၃/၁၂ - အေနာက္ႀကိဳ႕ကုန္းရွိ စႏၵာဝင္း၏ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္တြင္ RIT ေက်ာင္းသားအခ်ိဳ႕ႏွင့္ လူအခ်ိဳ႕ ခိုက္ရန္ျဖစ္ပြားခဲ့ၾကသည္။ RIT ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ ဒဏ္ရာရခဲ့ၿပီး တရားခံတစ္ေယာက္ အဖမ္းခံရသည္။ တရားခံသည္ ျပန္လႊတ္ေပးခံရၿပီး RIT ေက်ာင္းသား ၂၀၀ ခန႔္ ျပည္သူ႕ေကာင္စီ႐ုံးသို႔ ခ်ီတက္ၿပီး ကန႔္ကြက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ လုံထိန္း (အဓိက႐ုဏ္းရဲ) မ်ားမွ လူအုပ္ကို ၿဖိဳခြဲခဲ့သည္။ RITေက်ာင္းသား ေမာင္ဖုန္းေမာ္သည္ ေသနတ္ဒဏ္ရာျဖင့္ ေသဆုံးခဲ့ၿပီး ေျခာက္ေယာက္ ခုႏွစ္ေယာက္ခန႔္လည္း ေသနတ္ဒဏ္ရာျဖင့္ပင္ ရက္အနည္းငယ္ ၾကာၿပီးေနာက္ ေသဆုံးခဲ့သည္။ RIT ေက်ာင္းသားမ်ားႏွင့္ လူငယ္မ်ား ေက်ာင္းဝင္းအနီး လက္ဖက္ရည္ဆိုင္တြင္ ခိုက္ရန္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ RIT ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ႏွင့္ အျခားလူမ်ားပါ ေသနတ္ဒဏ္ရာႏွင့္ေသဆုံးခဲ့သည္။

၀၃/၁၄ - RIT ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္းရွိ အျခားတကၠသိုလ္မ်ား (သို႔) လုံထိန္းမ်ား၏ လူမဆန္မႈမ်ားကိုရႈံ႕ခ်ၿပီး စက္တင္ဘာ(၅)တြင္ ဆႏၵျပရန္ လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ား ျဖန႔္ေဝခဲ့သည္။ RIT သို႔သြားေသာလမ္းမ်ားကို အစိုးရတပ္မ်ားမွ ပိတ္ဆို႔ထားလိုက္သည္။

၀၃/၁၅ စစ္တပ္မ်ားRIT ေက်ာင္းအတြင္းဝင္ေရာက္ၿပီးေက်ာင္းသားမ်ားကိုဆူပူအုံႂကြသူမ်ားအျဖစ္ေၾကျငာၿပီး အစုလိုက္အၿပဳံလိုက္အဖမ္းခံခဲ့ရသည္။

၀၃/၁၆ရန္ကုန္တကၠသိုလ္(ပင္မ)ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ျပည္လမ္းအတိုင္းလွိုင္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းဝင္းႏွင့္ RITေက်ာင္းဝင္းသို႔ခ်ီတက္ၾကသည္။လုံထိန္းႏွင့္စစ္တပ္မ်ားမွအင္းလ်ားကန္အနီးတြင္၎တို႔အားပိတ္ဆို႔ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။ေက်ာင္းသားအမ်ားအျပားအသတ္ခံရၿပီးရန္ကုန္တကၠသိုလ္အတြင္းသို႔ဝင္ေရာက္တပ္စြဲသည္။

၀၃/၁ရႀကံေတာသုႆန္တြင္လူေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာမွေမာင္ဖုန္းေမာ္၏႐ုပ္အေလာင္းကိုအျခားေနရာတြင္လွ်ို႔ဝွက္စြာ မီးသၿဂိဳဟ္ရန္အတြက္ေအာ္ဟစ္ေတာင္းဆိုၾကသည္။အစိုးရမွေမာင္ဖုန္းေမာ္၏အေလာင္းကိုေသဆုံးမႈအတြက္ စစ္ေဆးေနသည့္အတြက္ထုတ္မေပးပါ။အျခားရည္႐ြယ္ခ်က္မရွိေၾကာင္းေၾကျငာခဲ့သည္။ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားသမဂၢဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီးပင္မေက်ာင္းဝင္းအတြင္းတြင္ေဆြးေႏြးပြဲျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ အစိုးရဆန႔္က်င္ေရးေႂကြးေက်ာ္သံမ်ားရန္ကုန္တကၠသိုလ္အတြင္းမွေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ေက်ာင္းသားသမဂၢဖြဲ႕စည္းေၾကာင္းေၾကျငာခဲ့သည္။ေက်ာင္းသားစည္းေဝးပြဲက်င္းပေနစဥ္တြင္ေက်ာင္းသား သမဂၢအတြင္းေရမႉးေသနတ္ဒဏ္ရာျဖင့္ေသဆုံးခဲ့ၿပီးေက်ာင္းသား၁ဝဝခန႔္အဖမ္းခံခဲ့ရၿပီးအင္းစိန္ေထာင္သို႔ပို႔ခံခဲ့ရသည္။

၀၃/၁၈ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာေက်ာင္းသားတို႔သည္ဆူးေလဘုရားသို႔ခ်ီတက္ၾကရာတြင္ျပည္သူမ်ားမွအားေပးၾကၿပီး ပါဝင္ခ်ီတက္ၾကသည္။ေျခလ်င္တပ္မ(၂၂/၆၆/၇၇)တို႔ျဖင့္အစုလိုက္အၿပဳံလိုက္သတ္ျဖတ္ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ဦးစိန္လြင္ကို ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၏ရက္စက္ေသာလူသတ္သမားအျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီးေသြးစြန္းေသာေသာၾကာေန႕အျဖစ္သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ေက်ာင္းႏွင့္တကၠသိုလ္မ်ားပိတ္သည္။သံခ်ပ္ကားမ်ားႏွင္စစ္တပ္ကိုအဓိက႐ုဏ္းျဖစ္ရာေနရာတြင္တပ္စြဲထားသည္။ ဆႏၵျပသူမ်ားကလည္းစစ္တပ္ႏွင့္လုံထိန္းမ်ားကိုခဲမ်ားျဖင့္ျပန္လည္ပစ္ေပါက္ၾကသည္။ဆႏၵျပသူမ်ားကိုထရပ္ကား(၁၀)စီးျဖင့္ အင္းစိန္ေထာင္သို႔ပို႔ခဲ့သည္။မတ္လအေရးအခင္းတြင္အနည္းဆုံးေက်ာင္းသား၂၈၃ေယာက္ေသဆုံးၿပီးေထာင္ဂဏန္းမွ် အျပင္းအထန္ဒဏ္ရာရၿပီးအဖမ္းခံရသည္။

၀၃/၃၁ အုံႂကြလႈပ္ရွားၾကေသာေက်ာင္းသားမ်ားစစ္တပ္၏ပစ္ခတ္ျခင္းခံရၿပီး၁ဝဝေက်ာ္မွ်ဖမ္းဆီးခံရၿပီးေထာင္ေက်ာ္မွ် ဖမ္းဆီးခံရသည္။

၄/၃၀ ေက်ာင္းသားမ်ားကစစ္တပ္၏လူမဆန္ေသာအျပဳအမူမ်ားကိုလက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားျဖန႔္ေဝၿပီးေဖၚထုတ္ခဲ့သည္။

၀၅/၉ အစိုးရ၏စုံစမ္းေရးေကာ္မတီ၏ေဖၚျပခ်က္မွာ မတ္လ အဓိက႐ုဏ္းတြင္(၃)ဦးေသဆုံးၿပီး(၆၂၅)ဦးဖမ္းဆီးထိန္းသိမ္း ခဲ့ရာ(၁၄၁)ဦးကိုသာဆက္လက္ထိမ္းသိမ္းထားသည္ဟူ၍ျဖစ္သည္။

၀၅/၁၀ ေက်ာင္းမ်ား၊တကၠသိုလ္မ်ားျပန္လည္ဖြင့္လွစ္ၿပီးတက္ေရာက္သူမွာ(၃၀%)သာရွိသည္။အစိုးရဆန႔္က်င္ေရး လက္ကမ္းစာေစာင္မ်ားေက်ာင္းဝင္းတိုင္းတြင္ထြက္ေပၚလာခဲ့သည္။ဖမ္းဆီးခံထားရေသာေက်ာင္းသားမ်ားျပန္လြတ္ လာခဲ့ၾကသည္။ဖမ္းဆီးခံရစဥ္တြင္ႏွိပ္စက္ညွင္းပမ္းမႈမ်ားကိုေဖၚထုတ္ခဲ့သည္။

၀၆/၁၃မတ္လတြင္ေသဆုံးသူမ်ားအတြက္အခမ္းအနားျပဳလုပ္ရန္စီစဥ္ခဲ့ေသာ္လည္းအေကာင္အထည္မေပၚခဲ့ပါ။ ဇြန္လ(၁၇)မတိုင္ခင္မတ္လ၏အျဖစ္အပ်က္မ်ားကိုအမွန္အတိုင္းသတင္းမထုတ္ျပန္လွ်င္“ဒုကၡမ်ားမည္”ဟုသတိေပးခဲ့သည္။

၀၆/၁၆ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေက်ာင္းဝင္းတိုင္းတြင္ဆႏၵျပမႈမ်ားပိုမိုျဖစ္ပြားခဲ့ၾကသည္။

၀၆/၁ရေက်ာင္းဝင္းတိုင္းတြင္ဆႏၵျပမႈမ်ားဆက္လက္ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ရန္ကုန္ပင္မေက်ာင္းဝင္းထဲမွစာသင္ခန္းအားလုံး ရပ္ဆိုင္းလိုက္သည္။ဆႏၵျပသူမ်ားႏွင့္လူထုအစည္းေဝးပြဲမ်ားသည္ျပည္လမ္းရွိေဆးတကၠသိုလ္သို႔ေျပာင္းေ႐ႊ႕သြားသည္။

၀၆/၂၀ ရန္ကုန္တြင္(၅၀၀၀-၆၀၀၀)ခန႔္ရွိေသာေက်ာင္းသားႏွင့္လူထုသည္ၿငိမ္းခ်မ္းစြာဆႏၵျပၾကသည္။သံဃာေတာ္မ်ားလည္း ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ပင္မတြင္ႂကြေရာက္ၿပီးလူထုစည္းေဝးပြဲတက္ၾကသည္။၎တို႔၏ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားမွာ “ေပ်ာက္ဆုံးေနေသာေက်ာင္းသားမ်ားကိုျပန္လႊတ္ေပးရန္ႏွင့္မတ္လအေရးအခင္းတြင္အျပစ္ရွိသူမ်ားကိုအျပစ္ေပးရန္” ရန္ကုန္တကၠသိုလ္အနီးမွအထည္အလိပ္စက္႐ုံမွေက်ာင္းသားမ်ားႏွင့္အတူပါဝင္သပိတ္ေမွာက္ဆႏၵျပၾကသည္။ တကၠသိုလ္နယ္ေျမကိုရဲမ်ားကတံဆိပ္ရိုက္ႏွိပ္ၿပီးညေန(၆းဝ၀)နာရီတြင္စစ္တပ္တစ္တပ္ဝင္လာသည္။

၀၆/၂၁ဆႏၵျပသူမ်ားတြင္ေက်ာင္းသားႏွင့္သံဃာေတာ္မ်ားအလုပ္သမားမ်ားပါဝင္လာၾကသည္။လုံထိန္းမ်ားႏွင့္ၿမိဳ႕လယ္တြင္ ရင္ဆိုင္ေတြ႕ၾကသည္။(၁၂၀)ဦးေသဆုံးခဲ့သည္။ပဲခူးတြင္ဆႏၵျပသူု(၇၀)ခန႔္ေသဆုံးခဲ့သည္။အစိုးရမွညမထြက္ရအမိန႔္ေၾကျငာခဲ့သည္။ ေက်ာင္းသားေထာင္းေပါင္းမ်ားစြာေဆးတကၠသိုလ္(၁)ျပည္လမ္းေက်ာင္းဝင္းမွၿမိဳ႕လယ္သို႔နိုင္ငံေရးေႂကြးေၾကာ္သံမ်ားႏွင့္ခ်ီတက္ၾကသည္။ ဟံသာဝတီတြင္လုံထိန္းမ်ားမွမ်က္ရည္ယိုဗုံးမ်ားေသနတ္မ်ားႏွင့္ၿဖိဳခြင္းခဲ့သည္။လူထုဖက္မွလည္းဂ်င္ကလိမ်ားျဖင့္ျပန္လည္တိုက္ခိုက္ခဲ့သည္။ ျပည္သူ(၈၀)ႏွင့္လုံထိန္း(၂၀)တို႔ေသဆုံးခဲ့သည္။အစိုးရမွရန္ကုန္တြင္ည(၆းဝ၀)မွနံနက္(၆းဝ၀)အျပင္မထြက္ရ၊ဇြန္(၂၂)မွဩဂုတ္(၁၉)အထိ လူစုလူေဝးမလုပ္ရန္ေၾကျငာခဲ့သည္။ေဆးတကၠသိုလ္(၁)ႏွင့္သြားေဆးတကၠသိုလ္ရန္ကုန္အတန္းအားလုံးရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။

၆/၂၂ ေဆးတကၠသိုလ္(၂)ရန္ကုန္အတန္းအားလုံးရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။ေက်ာင္းသားမ်ားေ႐ႊတိဂုံဘုရားကိုစုရပ္သတ္မွတ္ၿပီးခ်ီတက္ၾကသည္။

၆/၂၃ ေက်ာင္းသားမ်ားမွလူစုလူေဝးမလုပ္ရအမိန႔္ကိုဆႏၵျပရန္ေ႐ြတိဂုံဘုရားကိုေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့သည္။လူထုလႈပ္ရွားမႈသည္ပဲခူးသို႔ျပန႔္ႏွံသြားသည္။ ပဲခူးသည္ဆႏၵျပသူ(၇၀)ဦးအသတ္ခံထားရေသာၿမိဳ႕ျဖစ္သည္။ေမာ္လၿမိဳင္ႏွင့္ျပည္တြင္လူထုလႈပ္ရွားမႈမ်ားေပၚေပါက္ခဲ့သည္။မႏၲေလးေဆးတကၠသိုလ္ အတန္းအားလုံးရပ္ဆိုင္းခဲ့သည္။

၆/၃ဝပဲခူးၿမိဳ႕တြင္ဆႏၵျပေနစဥ္လက္နက္မဲ့ျပည္သူ(၇၀)ႏွင့္အထက္သည္စစ္တပ္၏သတ္ျဖတ္မည္ကိုေၾကာက္႐ြံ႕ေနခဲ့ရသည္။

_
ရည္ၫႊန္းကိုးကား.....

REF: Asian Humanright Commission Burma Chronlogy of events 1988 Translate byေနမုန္း

Comments

Popular posts from this blog

အဘိဏှသုတ် (ပါဠိ - မြန်မာ)

" M.T.Hla ဟု ေက်ာ္ၾကားေသာ ပန္းခ်ီဦးထြန္းလွ "

ဓူ၀ံၾကယ္ (သို႔) Polaris အေၾကာင္း