မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္းေလျဖတ္ျခင္း (Bell's palsy - ဘဲလ္ေပၚစီ)

မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္းေလျဖတ္ျခင္း (Bell's palsy - ဘဲလ္ေပၚစီ)

မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္းေလျဖတ္ျခင္း ကိုု ဘဲလ္ေပၚစီ လိုု႕ ေခၚပါတယ္ ။

ဦးေႏွာက္ကင္ဆာ ( Brain tumor ) ၊
ေလသင္ဓုုန္း ( Stroke ) ၊
ၾကြက္သားေလ်ာ့ရည္းျခင္း ( Myasthenia gravis ) ၊
မႊားကိုုက္သျဖင့္ ေဘာရီးလီးယား ( Borrelia )
ဗက္တီးရီးယားကူးစက္ျခင္း ( Lyme disease ) ၊
မ်က္ႏွာအာရံုုေၾကာ ( Facial nerve )တြင္ ေရယံုုေရာဂါ ( Herpes zoster ) ျဖစ္ျခင္းတိုု႕ တြင္လည္း ၊ မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္း ေလျဖတ္တတ္ပါသည္ ။

ဒီလိုု ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္း ရွိၿပီး မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္း ေလျဖတ္တာကိုုေတာ့ Bell's palsy လိုု႕
 မေခၚပါဘူး ။
အေၾကာင္းရင္း တစံုုတရာ မရွိဘဲ ၊ ေန႕ ခ်င္းညခ်င္း ထျဖစ္တဲ့ မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္း ေလျဖတ္တာကိုုသာ
Bell's palsy လိုု႕ ေခၚတာပါ ။

.

မ်က္ႏွာတစ္ဖက္စီကိုု ဦးေႏွာက္မွတိုုက္ရိုုက္ နံပါတ္၇ အာရံုုေၾကာ ( cranial nerve VII ) ဘယ္တခုု ၊ ညာတခုု ထြက္ၿပီးထိန္းခ်ဳပ္ပါတယ္ ။
၎အာရံုုေၾကာကိုု မ်က္ႏွာအာရံုုေၾကာ ( facial nerve ) လိုု႕ ေခၚ ပါတယ္ ။
Facial nerve က မ်က္ေတာင္ခတ္ျခင္း ( blinking )၊
မ်က္လံုုးပိတ္ျခင္း (  closing the eyes ) ၊
ၿပံဳးျခင္း ( smiling ) ၊
မ်က္ေမွာင္ၾကဳတ္ျခင္း ( frowning ) ၊
မ်က္ရည္ထြက္ျခင္း ( lacrimation ) ၊
သြားရည္ထြက္ျခင္း ( salivation ) ၊
ႏွာေခါင္းပြျခင္း ( flaring nostrils ) ၊
မ်က္ခံုုးပင့္ျခင္း ( raising eyebrows ) ၊
လ ွ်ာ ေရွ႕ ပိုုင္း ၃ပံုု ၂ပံုုတြင္ အရသာခံစားျခင္း
လုုပ္ငန္းမ်ားကိုု ထိန္းခ်ဳပ္ပါတယ္ ။

.

၎အာရံုုေၾကာ ၁ခုုစီဟာ ဦးေႏွာက္မွ ဦးခြံကိုုျဖတ္ထြက္ရာမွာ နားေအာက္ဖက္က အရိုုးလိႈင္ေခါင္းကိုု ျဖတ္ထြက္ရပါတယ္ ။
၎အာရံုုေၾကာ ေရာင္ရမ္းလာလ ွ်င္ ၊ ထိုုလိႈင္းေခါင္းထဲမွာ ၾကပ္ညပ္ၿပီး ထိခိုုက္ပ်က္စီးပါတယ္ ။ ၎အာရံုုေၾကာ ထိခိုုက္ပ်က္စီး တဲ့အခါ မ်က္ႏွာ တစ္ျခမ္း ေလျဖတ္ပါတယ္ ။
Facial nerve ကိုု ထိခိုုက္ေရာင္ရမ္းေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းကိုု ေသေသခ်ာခ်ာ မသိပါဘူး ။
ကာလတာရွည္ကူးစက္၀င္ေရာက္ေနေသာ္လည္း ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ ျမံဳေနတဲ့ ေရယံုုဗိုုင္းရပ္ ( varicella zoster virus ) ေၾကာင့္လိုု႕ ယူဆပါတယ္ ။

တိုုက္ရိုုက္ထိခိုုက္မိသည္ျဖစ္ေစ ၊
ပတ္၀န္းက်င္ အပူအေအး မမ ွ်တမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ၊
ဇီ၀ကမၼကေမာက္ကေၾကာင့္ျဖစ္ေစ ၊
စိတ္ခံစားမႈ ကေမာက္ကမျဖစ္လိုု႕ ျဖစ္ေစ ၊
၎ၿမံဳေနျခင္းကိုု ဆြေပးလိုုက္သျဖင့္ Facial nerve ေရာင္ရမ္းျခင္းျဖစ္တယ္လိုု႕ယူဆထားပါတယ္ ။

.

 Facial nerve ထိခိုုက္လိုု႕   Bell's palsy ျဖစ္ရင္ ၊
ထိခိုုက္တဲ့မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္းမွာ မ်က္လံုုးမပိတ္ႏိုုင္တာ ၊
သြားမေစ့ႏိုုင္တာ ၊
အစာမသိမ္းႏိုုင္တာ ၊
ျဖစ္တဲ့ဖက္က ၾကြက္သားေတြ ေပ်ာ့သြားလိုု႕ ေကာင္းတဲ့ဖက္ကိုု ပါးစပ္ရြဲ႕ သြားတာ ေတြျဖစ္လာပါတယ္
နားက အသံက်ယ္က်ယ္ကိုု မခံႏိုုင္တာလည္း ျဖစ္တတ္ပါတယ္ ။

.

၎ လကၡဏာမ်ားအျပင္
မ်က္ႏွာတစ္ျခမ္း ထံုုက်င္ျခင္း ၊
ေခါင္းကိုုက္ျခင္း ၊
ဇက္နာျခင္း ၊
ဒယီးဒယိုုင္ျဖစ္ျခင္း ၊
ျဖစ္တဲ့မ်က္ႏွာဖက္ျခမ္းက ေျခလက္မ်ား ထံုုက်င္ျခင္း ၊ ေျခလက္မ်ား ေပ်ာ့ေခြသြားျခင္း ၊
နေ၀တိမ္ေတာင္ျဖစ္ျခင္း
စတဲ့လကၡဏာေတြလည္း ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္ ။

.

 Bell's palsy ဟာ ခေလးထက္ လူႀကီးေတြမွာဘဲ အျဖစ္မ်ားပါတယ္ ။
အမ်ားအားျဖင့္ ၁၀ရက္ေလာက္အၾကာမွာ အလိုုအေလ်ာက္အေကာင္းအတိုုင္း သိုု႕မဟုုတ္ အေကာင္းနီးပါး  ျပန္ေကာင္းသြားပါတယ္ ။
ပံုုေသတြက္လိုု႕ ေတာ့ မရပါဘူး ။ လံုုး၀ျပန္မေကာင္းဘဲ ၊ မ်က္လံုုးမပိတ္ႏိုုင္လိုု႕
မ်က္ၾကည္လႊာေျခာက္သြားၿပီး အျမင္အာရံုု ပ်က္စီးတတ္ပါတယ္ ။
ပါးစပ္ရႊဲ႕ တာ ထာ၀ရျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္ ။
HIV ေရာဂါရွိသူမ်ားမွာ ပါးႏွစ္ဖက္လံုုး ေလျဖတ္တာ ရွိခဲ့ပါတယ္ ။

.

Steroids ေဆးမ်ားနဲ႕ ကုုသရပါတယ္ ။
ေကာ္တီကိုုစတီးရြိဳက္ Corticosteroid ျဖစ္တဲ့ ပရက္နီစလံုုး  prednisone က
ျပန္လည္ေကာင္းလာဘိုု႕ မ်ားစြာ အားထားရပါတယ္ ။
ေရာဂါလကၡဏာျပျပခ်င္း ၃ရက္အတြင္း ကုုသႏိုုင္လ ွ်င္ အက်ိဳးပိုုထူးပါတယ္ ။
Antivirals ဗိုုင္းရပ္သတ္ေဆးမ်ားကေတာ့ ေက်းဇူးျပဳမႈ ရာခိုုင္ႏႈန္း နည္းပါတယ္ ။

…

ေဒါက္တာျမင့္သိန္း
၉ ၾသဂုုတ္ ၂၀၁၅